Khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng đảm nhận nhiều công việc mang tính tư duy như viết lách, phân tích dữ liệu hay hỗ trợ nghiên cứu, vấn đề cấp thiết đặt ra là các thế hệ sinh viên cần trang bị kiến thức và kỹ năng gì để không bị tụt hậu.
Trong quá khứ, việc biên soạn báo cáo, thực hiện phân tích dữ liệu hoặc phát triển ý tưởng cho các công trình nghiên cứu đòi hỏi sinh viên và giới khoa học phải dành đáng kể thời gian cho việc đọc, học hỏi, thực nghiệm và tự mình xử lý thông tin. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của các công cụ trí tuệ nhân tạo hiện nay, nhiều nhiệm vụ trong số đó giờ đây có thể được AI hỗ trợ hoàn thành chỉ trong một khoảng thời gian cực kỳ ngắn.
Thực trạng này dịch chuyển trọng tâm của cuộc thảo luận về AI, vượt ra khỏi câu hỏi ban đầu là "công nghệ này có khả năng làm gì?". Giờ đây, một vấn đề sâu rộng hơn được đặt ra là khi AI ngày càng tiếp quản nhiều công việc đòi hỏi tư duy, con người cần tích lũy những kiến thức và kỹ năng gì, và giá trị thực sự của một tấm bằng đại học sẽ được đánh giá như thế nào trong bối cảnh mới.
Đây chính là một trong những vấn đề cốt lõi mà Giáo sư Trần Thế Truyền, người đứng đầu bộ phận AI, Y tế và Khoa học thuộc Viện Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng, Đại học Deakin (Australia), đã nêu ra trong bài tham luận “AI Ethics in Science & Education”. Nội dung này được trình bày tại hội thảo quốc tế “AI - Hiểu để đồng hành” diễn ra gần đây ở Hà Nội.
Giáo sư Trần Thế Truyền, hiện là Trưởng bộ phận AI, Y tế và Khoa học của Viện Trí tuệ Nhân tạo Ứng dụng, Đại học Deakin, Australia, trong một hình ảnh do BTC cung cấp.
Theo quan điểm của một nhà khoa học hoạt động trong lĩnh vực hàn lâm, Giáo sư Truyền nhận định rằng các cơ sở giáo dục đại học không chỉ đảm nhận chức năng đào tạo mà còn là trung tâm nghiên cứu, nơi sản sinh ra những tri thức mới. Những tri thức này sau đó được ứng dụng để phục vụ cộng đồng và truyền thụ lại cho người học.
Mặc dù vậy, với sự can thiệp ngày càng sâu rộng của AI vào các hoạt động như học tập, soạn thảo, lập trình, phân tích và nghiên cứu, vai trò truyền thống của các tổ chức giáo dục đang đối mặt với nhiều nghi vấn mới mẻ.
Tác động của AI lên giáo dục và giá trị bằng cấp
Thách thức về tính trung thực học thuật
Trong lĩnh vực giáo dục, mối bận tâm rõ ràng nhất là khả năng sinh viên sẽ dựa vào AI để thực hiện các bài tập, viết luận hoặc hoàn thành các nhiệm vụ được giao mà không cần thực sự nắm vững nội dung. Điều này tạo nên những thách thức lớn về sự gian lận trong học tập, tính chính trực của quá trình học và phương pháp mà các trường sẽ dùng để đánh giá năng lực của người học.
Định nghĩa lại giá trị bằng đại học
Từ cơ sở đó, vị chuyên gia đã đưa ra câu hỏi về giá trị thực của một tấm bằng đại học. Trong suốt nhiều năm qua, danh tiếng của các trường đại học được khẳng định thông qua việc sản sinh ra những thế hệ sinh viên tốt nghiệp sở hữu đầy đủ kiến thức, kỹ năng, đáp ứng tốt các yêu cầu của xã hội.
Tuy nhiên, nếu trí tuệ nhân tạo thực sự làm thay đổi sâu rộng cách con người tiếp thu kiến thức và thực hiện công việc, thì giá trị của văn bằng đại học cũng cần được xem xét lại dưới một lăng kính hoàn toàn mới.
Theo cách nhìn nhận này, một tấm bằng sẽ không còn đơn thuần là bằng chứng xác nhận việc một cá nhân đã hoàn tất một chương trình đào tạo.
Chuyển dịch kỹ năng cần thiết trong kỷ nguyên AI
Sự chuyển đổi này không chỉ giới hạn trong phạm vi các phòng thí nghiệm hay các lớp học đại học. Trong đời sống công việc hàng ngày, AI đang ngày càng trở thành một công cụ phổ biến, tương tự như cách email hay các ứng dụng văn phòng từng trở thành kỹ năng cơ bản không thể thiếu đối với người lao động.
Do đó, việc thành thạo sử dụng AI có thể sẽ không còn là một ưu thế cạnh tranh đặc biệt trong tương lai không xa. Yếu tố thực sự tạo nên sự khác biệt cho người học và người lao động không phải là tốc độ thao tác công cụ, mà chính là năng lực đặt ra những câu hỏi cốt lõi, thấu hiểu giới hạn của công nghệ, xác minh độ tin cậy của thông tin và sẵn sàng chịu trách nhiệm đối với các quyết định cuối cùng.
Mặc dù AI có thể cung cấp câu trả lời chỉ trong vài giây, nhưng những phản hồi này không phải lúc nào cũng đảm bảo sự đầy đủ, độ chính xác tuyệt đối hay phù hợp hoàn toàn với ngữ cảnh cụ thể.
Trong tình huống đó, vai trò của con người không hề bị loại bỏ, mà thay vào đó, được nâng lên một cấp độ cao hơn. Đó là khả năng đánh giá, lựa chọn, điều chỉnh và áp dụng kết quả được tạo ra bởi AI một cách có ý thức và trách nhiệm.
Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Chúng tôi hy vọng những thông tin trên đã mang đến cái nhìn sâu sắc về chủ đề đang rất được quan tâm. Mời quý vị tiếp tục khám phá các bài viết liên quan khác trên trang của chúng tôi để cập nhật thêm nhiều góc nhìn và kiến thức hữu ích.
Ý kiến bạn đọc (0)