Vấn nạn rao bán thông tin cá nhân giá rẻ bủa vây người dùng mạng

Nỗi ám ảnh từ những cuộc gọi lạ thấu suốt mọi thông tin riêng tư

Điện thoại của chị Thu Hà (28 tuổi, sống tại Quảng Ninh) hầu như luôn trong tình trạng reo chuông liên tục kể từ thời điểm chị sinh con nhỏ.

Lúc đầu, chị nhận được các lời mời dùng dịch vụ tắm trẻ sơ sinh tận nhà. Sau đó, hàng loạt cuộc gọi khác tiếp tục ập đến để chào mời các gói dịch vụ chăm sóc mẹ và bé, massage sau sinh, thông tắc tia sữa, chụp hình lưu niệm cho đến quảng cáo sữa và các sản phẩm dinh dưỡng.

Điều làm chị Hà kinh ngạc và không khỏi bàng hoàng chính là việc những người lạ ở đầu dây bên kia nắm bắt vô cùng tường tận về hoàn cảnh của chị.

“Họ gọi chính xác tên tôi, biết rõ tôi vừa sinh con, thậm chí còn nắm được bé đã gần tròn một tháng tuổi. Kinh khủng hơn, có người còn biết rõ tôi chọn phương pháp sinh mổ hay sinh thường”, chị Hà chia sẻ.

Dù đã rất nhiều lần thẳng thừng từ chối, những cuộc điện thoại phiền toái này vẫn không hề có dấu hiệu dừng lại. Có những ngày đỉnh điểm, chị vô cùng ức chế khi phải tiếp nhận tới gần 10 cuộc gọi quấy rầy từ nhiều đơn vị kinh doanh khác nhau.

“Tôi luôn tự hỏi rằng bản thân chưa bao giờ đăng ký hay cung cấp thông tin cho những cơ sở này, vậy bằng cách nào họ lại sở hữu được chúng?”, chị bức xúc nói.

Tình cảnh tương tự không chỉ xảy ra với các bà mẹ bỉm sữa như chị Hà, mà nhiều bạn trẻ đang là sinh viên cũng trở thành mục tiêu săn đón của các số máy lạ.

Hiện là sinh viên năm thứ ba tại một trường đại học trên địa bàn Hà Nội, Thanh Thảo (21 tuổi) thường xuyên bị làm phiền bởi các cuộc gọi chào mời tham gia khóa học tiếng Anh, tư vấn tìm kiếm việc làm hay các lớp đào tạo kỹ năng mềm cho sinh viên.

Điều khiến Thảo phải nâng cao sự cảnh giác chính là việc nhân viên tiếp thị không chỉ biết tường tận họ tên cô, mà còn đọc vanh vách tên ngôi trường, ngành học, khóa học cùng địa chỉ nơi cư trú hiện tại của nữ sinh này.

“Ban đầu tôi nghĩ chỉ mình tôi rơi vào hoàn cảnh này, nhưng khi đem chuyện đi hỏi bạn bè xung quanh thì mới nhận ra khá nhiều người cũng bị lộ thông tin giống mình”, Thanh Thảo bộc bạch.

Sự xuất hiện liên tục của những cuộc điện thoại biết rõ lai lịch cá nhân khiến Thảo không chỉ cảm thấy phiền toái, mệt mỏi mà còn luôn sống trong tâm trạng bất an vì thông tin của mình đã bị thu thập và chia sẻ bất hợp pháp.

Nhiều lúc cô đang tập trung trong giờ học trên lớp, đang ca làm việc, đang di chuyển giữa dòng đường đông đúc hay những lúc bận rộn nhất, chiếc điện thoại vẫn liên tục rung chuông phá bĩnh.

Mặc dù đã chủ động chặn rất nhiều số điện thoại lạ, nhưng chỉ vài ngày sau đó, những lời mời chào tương tự lại tiếp tục dội xuống từ các đầu số mới.

Không chỉ riêng trường hợp của Thảo, trên khắp các diễn đàn trực tuyến và mạng xã hội, các bài đăng than phiền về vấn nạn này xuất hiện với mật độ dày đặc.

Mối nguy hại còn lớn hơn khi đằng sau những cuộc gọi quảng cáo sản phẩm của các thương hiệu, doanh nghiệp là sự xuất hiện của các hình thức lừa đảo tinh vi.

Kịch bản quen thuộc của kẻ xấu là tự xưng làm việc tại các ngân hàng, đại diện cơ quan công quyền, nhân viên giao hàng hoặc các nhà mạng viễn thông. Chúng sẽ đọc chính xác họ tên, số điện thoại, nơi ở cùng nhiều chi tiết bảo mật khác nhằm xây dựng lòng tin, từ đó đưa nạn nhân vào bẫy để trục lợi.

Những tình huống trớ trêu như trên diễn ra mỗi ngày và không còn là chuyện mới. Trở về sau mỗi cuộc gọi quấy rối, người dân chỉ còn biết thở dài ngao ngán, mỏi mệt kèm theo một thắc mắc chung chưa có lời giải: Nguồn gốc nào đã làm rò rỉ dữ liệu của họ?

Thị trường ngầm mua bán dữ liệu hoạt động nhộn nhịp

Mặc dù đây là hành vi bị pháp luật cấm đoán nghiêm khắc và đã có không ít đối tượng bị xử lý hành chính, thậm chí phải chịu trách nhiệm hình sự, hoạt động giao dịch thông tin cá nhân trái phép vẫn diễn ra hết sức công khai trên các nền tảng mạng xã hội.

Chỉ cần thực hiện vài thao tác gõ từ khóa đơn giản như “Mua bán data”, “data khách hàng”, “data cá nhân”, người ta đã có thể dễ dàng tiếp cận hàng loạt nhóm kín chuyên hoạt động trong lĩnh vực trao đổi, mua bán nguồn dữ liệu này.

Qua khảo sát thực tế, thay vì các bài đăng chào hàng từ người bán, phần lớn các hoạt động tương tác trong những hội nhóm này lại đến từ những tài khoản có nhu cầu tìm mua thông tin.

Bên mua thường sử dụng các tài khoản ẩn danh để đăng tải nhu cầu tìm kiếm danh sách khách hàng theo từng lĩnh vực cụ thể. Ngay lập tức, những đầu mối cung cấp sẽ vào để lại bình luận và chủ động kéo khách sang các ứng dụng bảo mật như Telegram hoặc Zalo để thương thảo.

Thử đóng vai một người cần tìm mua tệp dữ liệu của sinh viên đang học tập tại khu vực các quận nội thành Hà Nội nhằm chạy quảng cáo tiếp thị, một bài viết tìm kiếm được đăng vào hội nhóm sở hữu quy mô hơn 20.000 thành viên.

Chỉ vài phút sau, hàng loạt tài khoản đã nhảy vào mời chào với các nội dung như “mình bán data gửi file trước bank sau bao check test”, “mình có data mà bạn cần nhé”, “liên hệ qua telegram tôi có đủ”, “ib mình trao đổi thêm nha”.

Ngay phía dưới phần bình luận, một nick ẩn danh mang tên “Hubi9712” tự tin khẳng định là “tổng kho data số một Việt Nam, cung cấp đủ loại data như hộ kinh doanh, dân cư giàu, ứng dụng hẹn hò, giao hàng nóng, sinh viên, ứng dụng gọi điện”, đồng thời dẫn kèm đường link liên kết đến tài khoản Telegram.

Khi kết nối với đối tượng này, người bán không hề đưa ra bất kỳ yêu cầu nào về việc kiểm tra căn cước người mua hay mục đích sử dụng, mà ngay lập tức thực hiện việc giới thiệu các gói sản phẩm sẵn có.

Chỉ cần khách hàng đưa ra yêu cầu, bên bán sẽ nhanh chóng quét tìm loại thông tin phù hợp, liên tục đưa ra những lời chào mời đầy hấp dẫn và gửi cả tệp dữ liệu mẫu để người mua kiểm tra trước mức độ chính xác.

Khi nhận được đề xuất muốn mua danh sách sinh viên có năm sinh từ 2004 đến 2007, đầu mối này nhanh chóng tìm kiếm và gửi qua ảnh chụp màn hình một phần của tệp tài liệu.

Người này khẳng định chắc nịch: “Năm sinh nào mình cũng có hết”, “điểm số, thông tin các thứ đều có”, “mua số lượng lớn còn có ưu đãi”.

Dựa trên bảng giá được bên bán cung cấp, các tệp thông tin được phân cấp rõ ràng. Gói dữ liệu cơ bản có giá 500.000 đồng áp dụng cho danh sách 1.000 sinh viên, trong khi gói VIP chứa nhiều thông tin chuyên sâu hơn có giá là 1 triệu đồng cho 1.000 sinh viên.

Nhằm tăng độ thuyết phục khi khách hàng ngỏ ý muốn chọn mua gói VIP, đối tượng này đã gửi một tệp dữ liệu mẫu hiển thị chi tiết rất nhiều trường thông tin nhạy cảm của sinh viên bao gồm: họ và tên, số căn cước công dân, giới tính, ngày tháng năm sinh, chuyên ngành học, quê quán, số điện thoại, thư điện tử cùng địa chỉ tạm trú và nơi sinh.

Nhận thấy người mua còn e dè về mức độ đáng tin cậy của giao dịch, chủ tài khoản này lập tức gửi hàng loạt ảnh chụp màn hình các thương vụ đã hoàn tất trước đó đi kèm lời hứa hẹn: “Anh chuyển tiền em đưa file trong một phút chứ không bắt anh đợi gì đâu”.

Thậm chí, bên bán còn không ngần ngại đồng ý phương án cho người mua chủ động tìm kiếm các bên trung gian uy tín để thực hiện giao dịch.

Tiếp cận một đại lý khác để hỏi mua thông tin của phụ nữ mới sinh con, người này cũng lập tức phản hồi bằng một bảng báo giá chi tiết, kèm lời giới thiệu nguồn dữ liệu có khả năng bóc tách, phân loại chi tiết theo từng địa phương hoặc mốc thời gian sinh nở của người mẹ.

Đầu mối này còn cam kết có thể liên tục cung cấp các tệp thông tin mới cập nhật theo chu kỳ nếu đối tác có mong muốn ký kết hợp đồng dài hạn.

Việc dễ dàng liên hệ với hàng loạt đầu nậu cho thấy thực trạng thông tin cá nhân của nhiều nhóm công dân đang bị xem như một món hàng hóa thông thường và được trao đổi mua bán hết sức dễ dàng.

Khung pháp lý nghiêm khắc đối với hành vi xâm phạm dữ liệu

Mặc dù Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã chính thức đi vào cuộc sống, các hành vi giao dịch ngầm này vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp. Cần nhấn mạnh rằng, Điều 7 của bộ Luật này đã quy định vô cùng nghiêm ngặt, coi hành vi mua bán dữ liệu cá nhân là hành vi bị nghiêm cấm hoàn toàn.

Bất kỳ cơ quan, tổ chức hay cá nhân nào có hành vi vi phạm pháp luật sẽ phải chịu các hình thức xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự dựa trên tính chất, mức độ cùng hậu quả gây ra. Điểm đáng chú ý là chế tài xử phạt hành chính có mức phạt tiền tối đa lên tới 10 lần số tiền thu lợi bất chính từ hành vi vi phạm.

Đối với các tình huống không xác định được khoản thu lợi bất chính hoặc nếu mức phạt tính dựa trên khoản thu lợi này thấp hơn khung quy định tối đa, cơ quan chức năng sẽ áp dụng mức phạt tiền kịch khung là 3 tỷ đồng đối với tổ chức và 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân vi phạm.

Cảm ơn bạn đọc đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn nâng cao cảnh giác để bảo vệ thông tin của bản thân và gia đình; mời bạn tiếp tục khám phá thêm các bài viết cùng chủ đề ở phần nội dung liên quan phía dưới.