"Công tác tìm kiếm, quy tập cũng như xác định danh tính hài cốt các anh hùng liệt sỹ không đơn thuần là nhiệm vụ chính trị, mà đó là mệnh lệnh xuất phát từ trái tim", Đại tá Võ Quang Thiện, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh, bày tỏ.
Đại tá Võ Quang Thiện - Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh - Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh, đã chia sẻ với phóng viên về chặng đường tìm lại tên tuổi cho những người con hy sinh vì Tổ quốc. Sau thời điểm diễn ra cuộc trò chuyện này, Đại tá Võ Quang Thiện đã được điều động và bổ nhiệm làm Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa.
Ý nghĩa nhân văn của đợt cao điểm tìm kiếm thông tin liệt sỹ
Thưa Đại tá, Hà Tĩnh đang bước vào Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ. Ông nhận định như thế nào về giá trị lớn nhất mà chương trình này mang lại?
- Nhằm hướng tới cột mốc kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947-27/7/2027), Ban Chỉ đạo 515 quốc gia (Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ) đã chính thức phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ. Theo quan điểm của tôi, đây là một đợt ra quân cao điểm mang ý nghĩa nhân văn, chính trị và xã hội vô cùng sâu sắc.
Chương trình không chỉ đơn thuần hiện thực hóa các chủ trương lớn từ Đảng và Nhà nước, mà còn thể hiện sinh động truyền thống uống nước nhớ nguồn, lòng tri ân sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với những người con đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của dân tộc.
Trọng tâm đặc biệt của chiến dịch lần này nằm ở việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ phân tích gen di truyền nhằm trả lại tên tuổi cho các liệt sỹ chưa rõ danh tính. Hoạt động này thắp lên hy vọng to lớn cho các gia đình sau hàng chục năm trời mòn mỏi ngóng trông tin tức người thân.
Tỉnh Hà Tĩnh đã huy động toàn bộ sức mạnh từ hệ thống chính trị cùng các tầng lớp xã hội để chung tay thực hiện nghĩa vụ thiêng liêng này. Việc xác định được danh tính cho mỗi ngôi mộ không chỉ xoa dịu nỗi đau của các gia đình, mà còn là bài học thực tiễn sâu sắc để giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.
Mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim sau nửa thế kỷ hòa bình
Dù chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, vì sao việc tìm kiếm, quy tập và trả lại tên cho các liệt sỹ vẫn luôn được coi là một nhiệm vụ có tầm quan trọng đặc biệt, thưa ông?
- Khói lửa chiến tranh đã tắt từ lâu nhưng những vết thương mà nó để lại vẫn vô cùng nhức nhối. Trên khắp cả nước, hàng trăm nghìn ngôi mộ liệt sỹ vẫn chưa thể xác định được thông tin hoặc hài cốt chưa được tìm thấy. Chỉ tính riêng tại địa bàn Hà Tĩnh, các nghĩa trang liệt sỹ vẫn đang có 1.052 phần mộ chưa có thông tin.
Chính vì vậy, công tác quy tập và xác định danh tính các anh hùng liệt sỹ không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ chính trị được giao phó, mà đó là mệnh lệnh từ trái tim. Điều này thể hiện sự biết ơn vô hạn đối với những người đã hiến dâng xương máu cho nền độc lập nước nhà và hoàn thành nghĩa vụ quốc tế cao cả.
Mỗi một danh tính được làm sáng tỏ sẽ giúp giảm bớt nỗi đau đáu của các gia đình thân nhân. Qua đó, củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, thắt chặt tinh thần đại đoàn kết toàn dân và lan tỏa những thông điệp nhân văn trong cộng đồng.
Ứng dụng công nghệ và sự hiệp đồng giữa các lực lượng
So với những giai đoạn trước, Chiến dịch 500 ngày đêm lần này có những bước đột phá nào về phương thức triển khai, áp dụng công nghệ cũng như sự liên kết giữa các đơn vị, thưa Đại tá?
- Điểm đổi mới lớn nhất chính là việc ứng dụng triệt để các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại, đặc biệt là công tác giám định ADN kết hợp đồng bộ với việc xây dựng hệ thống dữ liệu số về liệt sỹ, người thân và các phần mộ. Phương pháp giám định gen được coi là chìa khóa vàng giúp giải mã những thông tin còn ẩn giấu, mở ra hy vọng tìm lại tên tuổi cho các liệt sỹ chưa rõ thông tin.
Các đơn vị không còn hoạt động độc lập mà có sự kết hợp chặt chẽ, nhịp nhàng giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Nội vụ, Bộ Y tế cùng chính quyền các cấp và các trung tâm phân tích gen chuyên sâu.
Tại Hà Tĩnh, Ban Chỉ đạo cấp tỉnh đã chủ động tiến hành rà soát sổ sách, thống kê cụ thể từng nhóm đối tượng, đồng thời lập phương án lấy mẫu ADN của thân nhân và hài cốt liệt sỹ chưa rõ thông tin theo một quy trình khoa học, nghiêm ngặt ở tất cả các giai đoạn.
Ông đánh giá thế nào về vai trò đầu tàu của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cùng sự phối hợp liên ngành giữa quân đội, công an, y tế, nội vụ và chính quyền địa phương?
- Là cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đóng vai trò tham mưu trực tiếp cho Tỉnh ủy và UBND tỉnh trong việc tổ chức, triển khai toàn diện các nội dung của Chiến dịch 500 ngày đêm trên toàn địa bàn.
Chúng tôi chịu trách nhiệm chính trong xây dựng kế hoạch hành động, phối hợp cùng Sở Nội vụ, Sở Y tế, Công an tỉnh cùng chính quyền các huyện, thị xã để đối chiếu hồ sơ, kiểm tra dữ liệu, chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị và tiến hành lấy mẫu hài cốt theo đúng các quy chuẩn y khoa.
Sự liên kết liên ngành được thực hiện rất chặt chẽ, phát huy tối đa thế mạnh và trách nhiệm của mỗi đơn vị. Dù mỗi lực lượng phụ trách một công đoạn khác nhau, tất cả đều đồng lòng hướng tới mục tiêu nâng cao tối đa hiệu quả lấy mẫu và xác định danh tính.
Kế hoạch lấy mẫu ADN diện rộng, bảo đảm không bỏ sót thông tin
Hoạt động thu nhận mẫu ADN từ người thân và hài cốt các liệt sỹ hiện đang được triển khai trên diện rộng. Các đơn vị đã có sự chuẩn bị ra sao để không bỏ sót bất kỳ trường hợp nào, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân?
- Ngay từ những ngày đầu khởi động Chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đã chủ động tham mưu cho Ban Chỉ đạo 515 tỉnh thiết lập phương án chi tiết cho từng hạng mục công việc. Cụ thể, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chịu trách nhiệm thu thập mẫu hài cốt chưa rõ thông tin tại các nghĩa trang địa phương, trong khi lực lượng công an đảm nhận vai trò thu thập mẫu ADN của thân nhân các liệt sỹ.
Chúng tôi đã liên kết chặt chẽ với các ban ngành, địa phương cùng ban quản lý các nghĩa trang để kiểm tra, đối chiếu và chuẩn hóa thông tin của từng ngôi mộ. Mọi khâu chuẩn bị từ nhân sự, trang thiết bị đến vật tư chuyên dụng đều được hoàn thiện chu đáo để việc lấy mẫu diễn ra trang trọng, thể hiện lòng tôn kính sâu sắc đối với các anh hùng đã khuất.
Lực lượng quân sự ở các cấp cũng đồng hành sát sao cùng phía công an và chính quyền cơ sở để tuyên truyền, rà soát kỹ lưỡng danh sách thân nhân, quyết tâm không bỏ sót bất kỳ ai đủ tiêu chuẩn lấy mẫu ADN, tạo nền tảng vững chắc cho công tác đối chiếu thông tin sau này.
Đến nay, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh đã thực hiện khai quật, lấy mẫu và số hóa dữ liệu thành công cho 137 mẫu hài cốt trên tổng số 303 phần mộ cần triển khai.
Sau khi hoàn tất giai đoạn lấy mẫu sinh học, các bước tiếp theo sẽ diễn ra thế nào? Người dân cần đi qua những quy trình nào để nhận được kết quả xác định danh tính, thưa Đại tá?
- Sau khi thu thập xong, toàn bộ các mẫu ADN sẽ được niêm phong nghiêm ngặt, quản lý chặt chẽ và chuyển giao theo đúng quy định về các cơ sở chuyên môn để tiến hành phân tích gen.
Dữ liệu sau khi phân tích sẽ được cập nhật trực tiếp vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia để phục vụ việc đối chiếu chéo giữa mẫu sinh học từ hài cốt và mẫu thu thập từ thân nhân liệt sỹ.
Ngay khi có kết quả trùng khớp chính xác, các đơn vị chức năng sẽ hoàn thiện toàn bộ thủ tục pháp lý liên quan trước khi công bố và gửi thông báo chính thức tới gia đình. Đây là một quy trình khoa học đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối nên cần một khoảng thời gian nhất định để hoàn thành đầy đủ các bước.
Khắc phục khó khăn và hướng tới những mục tiêu trọng điểm
Theo ông, rào cản lớn nhất trong công tác tìm lại tên cho các liệt sỹ hiện nay là gì và chúng ta có giải pháp nào để tháo gỡ?
- Trở ngại lớn nhất chính là yếu tố thời gian. Do chiến tranh đã lùi xa, nhiều phần mộ được quy tập từ rất lâu khiến chất lượng các mẫu sinh học bị suy giảm đáng kể. Đồng thời, nhiều thân nhân có quan hệ huyết thống gần gũi nay đã lớn tuổi hoặc đã qua đời. Thêm vào đó, một số hồ sơ lưu trữ không còn nguyên vẹn, gây ra không ít khó khăn cho việc đối chiếu.
Để giải quyết bài toán này, Hà Tĩnh đang tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền, khuyến khích các gia đình liệt sỹ chủ động tham gia lấy mẫu sinh học. Chúng tôi cũng rà soát, số hóa hồ sơ, tăng cường áp dụng công nghệ thông tin trong lưu trữ và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn ở Trung ương nhằm đẩy nhanh tốc độ phân tích, rút ngắn thời gian đối khớp dữ liệu.
Hà Tĩnh đặt ra những cái đích cụ thể nào cần đạt được trong Chiến dịch 500 ngày đêm từ nay đến năm 2027? Kỳ vọng lớn nhất của ông là gì?
- Địa phương quyết tâm hoàn thành toàn bộ các chỉ tiêu mà Trung ương và Quân khu giao phó trong Chiến dịch 500 ngày đêm, đặc biệt là hoàn thành việc thu thập mẫu ADN từ toàn bộ thân nhân đủ điều kiện.
Riêng đối với công tác lấy mẫu tại các ngôi mộ liệt sỹ chưa rõ thông tin ở các nghĩa trang trên toàn tỉnh, chúng tôi đặt mục tiêu hoàn thành dứt điểm trước ngày 30/8.
Tôi hy vọng rằng chiến dịch này sẽ giúp trả lại tên tuổi cho nhiều liệt sỹ hơn nữa, làm giảm dần những ngôi mộ "chưa biết tên" và hiện thực hóa tâm nguyện của biết bao gia đình đã mỏi mòn chờ đợi suốt nhiều thập kỷ qua.
Những câu chuyện đầy lay động trên hành trình tri ân
Trong suốt thời gian đồng hành và chỉ đạo các lực lượng thực hiện nhiệm vụ, có hình ảnh hay câu chuyện nào để lại trong ông nhiều cảm xúc nhất?
- Trong suốt chặng đường triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, có rất nhiều khoảnh khắc xúc động đối với cá nhân tôi cũng như toàn thể cán bộ, chiến sĩ. Đằng sau mỗi kết quả đạt được luôn là những câu chuyện vô cùng ấm áp về tình người và trách nhiệm xã hội.
Điều làm tôi trăn trở và lay động nhất chính là ánh mắt hy vọng của những người mẹ đã bước sang tuổi trăm, những người em, người cháu vẫn kiên trì ngóng trông tin tức của người thân suốt hơn nửa thế kỷ.
Mỗi lần trực tiếp chứng kiến công tác khai quật, lấy mẫu tại nghĩa trang, nhìn hình ảnh các chiến sĩ và lực lượng chuyên môn nâng niu, cẩn trọng trong từng thao tác để giữ trọn sự tôn nghiêm cho các phần mộ, tôi càng thấm thía giá trị thiêng liêng của công việc mình đang làm.
Đây không chỉ là những thủ tục kỹ thuật khô khan, mà thực sự là hành trình tìm lại tên tuổi, trả lại danh tính cho những người con anh dũng đã ngã xuống vì đất nước.
Trong quá trình thực hiện đề tài này, phóng viên đã có cơ hội gặp gỡ Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Đỏ (99 tuổi, ngụ tại xã Đức Minh) cùng nhiều gia đình vẫn luôn đau đáu ngóng tin con suốt hơn 50 năm qua. Ông muốn gửi gắm điều gì tới họ thông qua chiến dịch ý nghĩa này?
- Mong mỏi lớn nhất của tôi là mang lại niềm an ủi, thắp lên hy vọng cho những gia đình đã trải qua hơn nửa thế kỷ chờ đợi trong mỏi mòn.
Dù hành trình phía trước còn không ít chông gai, nhưng dưới sự quan tâm sâu sắc từ Đảng, Nhà nước, sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ hiện đại và sự chung tay của toàn xã hội, tôi tin tưởng rằng danh tính của các anh sẽ dần được làm sáng tỏ để các anh được trở về với tên tuổi và quê hương của mình.
Tôi cũng mong muốn các gia đình liệt sỹ sẽ tiếp tục đồng hành cùng cơ quan chức năng, tích cực cung cấp thông tin và phối hợp lấy mẫu ADN khi có hướng dẫn. Sự hỗ trợ của các gia đình chính là chìa khóa giúp rút ngắn chặng đường đưa các anh trở về.
Đó không chỉ là mong mỏi của riêng các gia đình thân nhân, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi cán bộ, chiến sĩ trên hành trình tri ân những người đã hiến dâng cả cuộc đời cho Tổ quốc.
Trân trọng cảm ơn Đại tá!
Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết ý nghĩa này. Để cập nhật thêm những thông tin mới nhất và câu chuyện cảm động xung quanh hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ, xin mời quý vị tiếp tục đón đọc các nội dung liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)