Elon Musk đối mặt nguy cơ bị khởi tố vì chiến dịch phát tiền cho cử tri

Hành vi hứa tặng khoản tiền một triệu USD cho cử tri tại bang Wisconsin trong cuộc đua vào Tòa án Tối cao bang của tỷ phú Elon Musk đang bị cáo buộc có dấu hiệu vi phạm pháp luật bầu cử Mỹ.

Ủy ban Bầu cử bang Wisconsin chuyển hồ sơ đề nghị điều tra hình sự

Với tỷ lệ biểu quyết 5-1 trong cuộc họp kín diễn ra vào tuần trước, Ủy ban Bầu cử Wisconsin — cơ quan bao gồm ba thành viên đảng Dân chủ và ba thành viên đảng Cộng hòa — đã thống nhất chuyển toàn bộ đơn tố cáo liên quan đến sự việc sang văn phòng công tố viên quận Brown. Thông tin này vừa được phát ngôn viên của ủy ban là bà Emilee Miklas chính thức xác nhận.

Theo kết luận từ phía ủy ban, các bằng chứng hiện tại cho thấy vị tỷ phú này có dấu hiệu vi phạm pháp luật bang Wisconsin. Sai phạm bắt nguồn từ việc ông đăng tải nội dung trên mạng xã hội với cam kết tặng ngẫu nhiên một triệu USD cho cử tri nhằm vận động, thúc đẩy người dân tham gia bỏ phiếu trong cuộc bầu cử thẩm phán Tòa án Tối cao bang.

Quyết định khởi tố phụ thuộc vào công tố viên quận Brown

Văn phòng công tố quận Brown sẽ chịu trách nhiệm thẩm định các tài liệu do ủy ban cung cấp để đưa ra phán quyết cuối cùng về việc có truy tố hình sự đối với hành vi trên dưới tội danh hối lộ bầu cử theo quy định của bang hay không. Thời hạn tối đa để cơ quan công tố đưa ra phán quyết là 40 ngày.

Hiện tại, Công tố viên quận Brown David Lasee, một thành viên thuộc đảng Cộng hòa, vẫn giữ im lặng trước sự việc này. Phía đại diện truyền thông của Elon Musk cũng chưa đưa ra bất kỳ phản hồi nào.

Elon Musk trao tấm séc trị giá một triệu USD cho Nicholas Jacobs tại Green Bay, Wisconsin, ngày 30/3/2025. Ảnh: AFP

Tham vọng chính trị và thất bại đắt đỏ tại Wisconsin

Giám đốc điều hành của hãng xe điện Tesla đã đầu tư rất lớn vào chiến dịch khôi phục vị thế đa số cho phe bảo thủ tại cơ quan tài phán cao nhất bang Wisconsin. Cá nhân ông cùng các liên minh do mình hậu thuẫn đã rót tối thiểu 20 triệu USD để hỗ trợ ứng viên Brad Schimel, người nhận được sự nâng đỡ từ đảng Cộng hòa.

Trong chiến dịch này, đã có ba người dân tại Wisconsin nhận được các tấm séc giá trị lớn từ vị tỷ phú, trong đó có hai trường hợp được trao tận tay ngay tại sự kiện mít-tinh tổ chức ở thành phố Green Bay. Trước thời điểm bỏ phiếu hai tuần, America PAC — ủy ban hành động chính trị do vị tỷ phú thành lập — cũng đưa ra mức thưởng 100 USD cho mỗi cử tri đặt bút ký vào đơn kiến nghị phản đối "các thẩm phán có thiên hướng can thiệp chính trị", hoặc thuyết phục được người khác cùng tham gia ký tên.

Dù đã tiêu tốn những khoản kinh phí khổng lồ, ứng cử viên Brad Schimel vẫn phải nhận thất bại trước đối thủ Susan Crawford thuộc đảng Dân chủ với khoảng cách chênh lệch lên tới 10 điểm %.

Kết quả bầu cử này giúp liên minh cánh tả tiếp tục bảo toàn quyền kiểm soát Tòa án Tối cao bang Wisconsin. Thậm chí thế áp đảo của họ đã tăng lên thành mức 5-2 sau khi ứng cử viên Chris Taylor được đảng Dân chủ hậu thuẫn giành chiến thắng vào năm nay.

Một tháng sau khi phải nhận kết quả thua cuộc ê chề, vị tỷ phú này tuyên bố sẽ cắt giảm ngân sách đầu tư cho các hoạt động tranh cử tiếp theo. Được biết, tổng chi phí cho cuộc đua giành ghế thẩm phán này đã cán mốc hơn 100 triệu USD, chính thức trở thành chiến dịch bầu cử chức vụ tư pháp tốn kém nhất từ trước đến nay tại nước Mỹ.

Cuộc chiến pháp lý kéo dài từ các tổ chức dân sự

Hoạt động phân phát tiền mặt của tỷ phú công nghệ trong cuộc bầu cử năm 2025 cũng vấp phải làn sóng phản đối pháp lý mạnh mẽ từ tổ chức giám sát chính phủ Wisconsin Democracy Campaign. Đơn vị này đang thúc đẩy các thủ tục pháp lý nhằm ban hành lệnh cấm vĩnh viễn hành vi dùng tiền mặt lôi kéo cử tri của ông tại bang này trong tương lai.

Vụ kiện tụng nói trên đang chờ tòa án quận Brown xem xét giải quyết. Nội dung đơn kiện cáo buộc cá nhân vị tỷ phú cùng hai tổ chức do ông cấp vốn đã vi phạm nghiêm trọng các quy định cấm mua chuộc phiếu bầu và tổ chức hoạt động xổ số không phép, đồng thời lên án đây là hành vi liên kết phi pháp, gây tác động tiêu cực đến an ninh trật tự xã hội.

Elon Musk, tại buổi gặp gỡ cử tri của America PAC ở Pennsylvania, ngày 17/10/2024. Ảnh: Reuters

Lập luận tự do ngôn luận từ phía pháp lý của tỷ phú

Vào năm ngoái, ngay trước thời điểm diễn ra cuộc bỏ phiếu bầu thẩm phán Tòa án Tối cao bang Wisconsin ít ngày, Tổng chưởng lý thuộc đảng Dân chủ của bang từng đệ đơn khởi kiện đòi đình chỉ việc trao tiền cho hai cử tri của vị tỷ phú, song yêu cầu khẩn cấp này đã bị cơ quan xét xử của bang khước từ.

Trong các văn bản pháp lý được trình lên tòa án vào năm 2025, đội ngũ luật sư bào chữa cho vị tỷ phú lập luận rằng hành động phát tiền thưởng thực chất là việc thực thi quyền tự do ngôn luận hợp pháp. Do đó, bất kỳ động thái nào nhằm hạn chế hoạt động này đều cấu thành hành vi vi phạm hiến pháp của bang Wisconsin lẫn hiến pháp liên bang Hoa Kỳ.

Các đại diện pháp lý của vị tỷ phú khẳng định trong hồ sơ tòa án rằng những khoản chi trả nêu trên chỉ nhằm mục đích gầy dựng một phong trào sâu rộng trong nhân dân để phản đối những thẩm phán có xu hướng can thiệp chính trị, hoàn toàn không mang tính chất ủng hộ hay phản đối bất kỳ một ứng viên cụ thể nào trong cuộc đua.

Phương thức huy động cử tri này từng được ủy ban hành động chính trị của vị tỷ phú áp dụng tương tự trước thềm bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024. Thời điểm đó, họ đề xuất chi trả một triệu USD mỗi ngày cho những cử tri tại Wisconsin cùng 6 bang dao động khác thực hiện ký tên vào bản kiến nghị ủng hộ Tu chính án thứ nhất và Tu chính án thứ hai. Dù chiến dịch này từng bị khởi kiện tại bang Pennsylvania, cơ quan tư pháp bang này cuối cùng phán quyết rằng các công tố viên không đủ bằng chứng chứng minh hoạt động trên là xổ số trái phép, nhờ đó chương trình vẫn được vận hành suôn sẻ cho tới Ngày bầu cử.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục khám phá thêm các thông tin thời sự quốc tế và những bài phân tích chuyên sâu liên quan ngay bên dưới.