Mức lợi nhuận định mức 10% khiến nhà ở xã hội chưa đủ sức hút với doanh nghiệp

Thông tin từ Sở Xây dựng TPHCM:

Mức lợi nhuận định mức 10% khiến nhà ở xã hội chưa đủ sức hút với doanh nghiệp

Lợi nhuận bị giới hạn ở mức 10%, cùng với quy trình thủ tục kéo dài và nguồn vốn chưa ổn định, đang khiến phân khúc nhà ở xã hội khó lôi kéo doanh nghiệp tham gia.

Chiều 11/6, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội, Sở Xây dựng TPHCM cho biết quá trình phát triển nhà ở xã hội trên địa bàn vẫn đang đối mặt với nhiều trở ngại và điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Theo cơ quan quản lý, các chính sách ưu đãi hiện nay chưa tạo được sức hấp dẫn đủ lớn. Quy định hiện hành nêu rõ lợi nhuận định mức của dự án nhà ở xã hội để bán không được vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư. Mức này được nhìn nhận là chưa đủ để khuyến khích nhiều doanh nghiệp mạnh dạn tham gia thị trường.

Một bất cập khác nằm ở cơ chế xác định giá bán nhà ở xã hội và lợi nhuận định mức thông qua kiểm toán. Vì dự án phải hoàn thành và trải qua kiểm toán mới có thể chốt giá chính thức, chủ đầu tư trong giai đoạn xây dựng chỉ được đưa ra mức giá tạm tính theo dự toán. Nếu kết quả kiểm toán sau đó khác với giá dự kiến ban đầu, rủi ro có thể phát sinh cho cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà.

Sở Xây dựng cũng nhận định nguồn vốn dài hạn từ 15-20 năm với lãi suất ưu đãi dành cho doanh nghiệp đầu tư và người dân mua nhà ở xã hội hiện vẫn thiếu tính ổn định. Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ lãi suất đang áp dụng chủ yếu chỉ kéo dài từ 3-5 năm, khiến cả chủ đầu tư lẫn người vay có thể chịu áp lực khi giai đoạn ưu đãi kết thúc.

Phối cảnh một dự án nhà ở xã hội tại TPHCM (Ảnh: DN).

Ngoài ra, Nhà nước hiện chưa có cơ chế để huy động trước nguồn tiền từ nhóm người có nhu cầu mua, thuê mua nhà ở xã hội thông qua các tổ chức tài chính như ngân hàng, quỹ tín dụng hoặc mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở. Đây là nguồn lực có thể hỗ trợ quá trình đầu tư, phát triển loại hình nhà ở này.

Vướng mắc về thủ tục cũng là một rào cản lớn. Quy trình đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hiện nằm rải rác trong nhiều hệ thống pháp luật khác nhau, gồm đầu tư, quy hoạch, nhà ở, đất đai, xây dựng, kinh doanh bất động sản, quản lý tài sản công và đấu thầu. Dù UBND TPHCM đã rà soát, hệ thống hóa và ban hành quy trình để các đơn vị có căn cứ thực hiện, một dự án nhà ở xã hội vẫn phải đi qua nhiều cơ quan xử lý.

Ngoài những thủ tục tương tự dự án nhà ở thương mại như chấp thuận chủ trương đầu tư, công nhận chủ đầu tư, phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, cấp phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy và đánh giá tác động môi trường, dự án nhà ở xã hội còn phải bổ sung thêm 3 thủ tục hành chính.

Cụ thể, doanh nghiệp phát triển dự án phải công khai thông tin dự án, giá bán và thời điểm tiếp nhận hồ sơ; tổ chức xác nhận đúng đối tượng được mua, thuê mua nhà ở xã hội; đồng thời thực hiện kiểm soát lợi nhuận định mức thông qua kiểm toán độc lập và kiểm tra giá bán.

Hoàn thiện quy hoạch, ưu tiên vốn và rút ngắn quy trình thủ tục

Trước các khó khăn trên, Sở Xây dựng TPHCM đưa ra nhiều nhóm giải pháp, tập trung vào quy hoạch, quỹ đất, tài chính và công tác tổ chức triển khai.

Với lĩnh vực quy hoạch, Thành phố sẽ hoàn thành quy hoạch định hướng bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 và định hướng đến năm 2040, bám theo các kết luận của Thành ủy và Đảng ủy UBND Thành phố.

Về đất đai, TPHCM dự kiến xây dựng và triển khai hiệu quả đề án khai thác nguồn lực đất đai hiện có, bảo đảm phù hợp với quy hoạch để phục vụ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Trong nhóm giải pháp tài chính, Thành phố sẽ ưu tiên bố trí vốn phát triển nhà ở xã hội theo hình thức đầu tư công trên các khu đất do Nhà nước trực tiếp quản lý. Cách làm này nhằm đồng thời bổ sung quỹ nhà tái định cư cho những dự án trọng điểm, cấp bách và đáp ứng nhu cầu chỗ ở của cán bộ, công chức, viên chức cùng các nhóm hưởng lương từ ngân sách.

Ở khâu tổ chức thực hiện, Thành phố sẽ làm rõ trách nhiệm, tiến độ và thời hạn xử lý của từng cơ quan trong các bước như chấp thuận chủ trương đầu tư gắn với giao chủ đầu tư, lập và phê duyệt quy hoạch, giao đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, cũng như cấp phép xây dựng.

Sở Xây dựng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính cùng chính quyền địa phương nơi có dự án sẽ thường xuyên theo dõi, đôn đốc và hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc cho chủ đầu tư. Song song đó, thủ tục của các dự án nhà ở xã hội sẽ được xử lý theo cơ chế "luồng xanh", "luồng ưu tiên" để rút ngắn thời gian, giảm chi phí và cải thiện hiệu quả đầu tư.

Thành phố cũng có kế hoạch xây dựng phần mềm theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục pháp lý đối với các dự án nhà ở xã hội. Đồng thời, TPHCM sẽ tạo điều kiện về quỹ đất để phát triển nhà ở cho các nhóm đặc thù theo Luật Nhà ở như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Quỹ Nhà ở quốc gia.

Một hướng đi đáng chú ý là nghiên cứu chuyển đổi công năng một số dự án hoặc quỹ nhà tái định cư thuộc tài sản công sang nhà ở xã hội, trong trường hợp không còn nhu cầu bố trí tái định cư hoặc việc sử dụng hiện tại không đạt hiệu quả.

Bên cạnh đó, Thành phố sẽ xây dựng chế tài đối với các chủ đầu tư không triển khai hoặc chậm triển khai dự án nhà ở xã hội. Cùng với đó là việc kiện toàn bộ máy và bổ sung nguồn vốn cho Quỹ Phát triển nhà ở Thành phố theo Nghị định số 302/2025 của Chính phủ.

Theo định hướng của Sở Xây dựng, Quỹ Phát triển nhà ở sẽ tập trung đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho thuê. Quỹ này cũng được nghiên cứu bổ sung chức năng hoạt động tương tự quỹ tiết kiệm nhà ở, nhằm huy động thêm nguồn lực tài chính từ người có nhu cầu và tạo nguồn vốn mới cho phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi bài viết. Bạn có thể xem thêm các nội dung liên quan bên dưới để cập nhật thêm những chuyển động mới về thị trường nhà ở và chính sách phát triển đô thị.