Ngày 12/6, Đoàn công tác của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tiến hành khảo sát tại tỉnh Thái Nguyên, qua đó Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh yêu cầu mở rộng phạm vi mua bán điện trực tiếp, nâng cao quyền lựa chọn của người dùng điện và xây dựng thị trường điện thực sự cạnh tranh.
Chuyến công tác diễn ra nhằm đánh giá thực tiễn áp dụng pháp luật về điện lực tại địa phương, đồng thời thu thập ý kiến phục vụ quá trình thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đây là một bước chuẩn bị quan trọng trước khi dự luật được trình cơ quan lập pháp.
Tổng kết thực tiễn thi hành Luật Điện lực năm 2024 cho thấy, bên cạnh những thành tựu đạt được, thực tiễn đã phát sinh nhiều yêu cầu mới trong hoàn thiện thể chế. Đặc biệt, các quy định về quy hoạch phát triển điện lực, phân cấp phân quyền, cải cách hành chính, năng lượng tái tạo, cơ chế giá điện, thị trường điện cạnh tranh và chuyển đổi năng lượng đều cần được rà soát, cập nhật kịp thời.
Triển khai hiệu quả cơ chế mua bán điện trực tiếp, tăng quyền lựa chọn của khách hàng
Trước khi hội đàm với lãnh đạo tỉnh, Đoàn công tác đã đến thăm Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên (SEVT) — đơn vị đầu tiên ở Việt Nam chính thức ký kết và đưa vào vận hành hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) qua lưới điện quốc gia với Nhà máy Điện mặt trời TTC Đức Huệ 2.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải dẫn đầu Đoàn công tác thăm và lắng nghe các ý kiến từ Công ty TNHH Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên - đơn vị đầu tiên triển khai mua bán điện trực tiếp (Ảnh: Mai Chi).
Giao dịch tại SEVT được ghi nhận là hợp đồng mua bán điện trực tiếp đầu tiên được thực thi trong thực tế tại Việt Nam, đánh dấu bước khởi đầu có ý nghĩa cho thị trường điện cạnh tranh trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Tại đây, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải khẳng định mua bán điện trực tiếp là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, cần được luật hóa theo hướng minh bạch, ổn định, khả thi, có khả năng dự báo dài hạn và hài hòa lợi ích của ba bên: Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Do đó, khi sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực, cần tính đến việc mở rộng phạm vi áp dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp, tạo điều kiện thông thoáng cho thị trường điện cạnh tranh phát triển, đồng thời thúc đẩy sử dụng năng lượng xanh trong các hoạt động sản xuất.
Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu triển khai hiệu quả cơ chế mua bán điện trực tiếp, hướng tới tăng quyền lựa chọn của người tiêu dùng điện, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trên thị trường điện, tạo động lực phát triển các nguồn năng lượng tái tạo và nâng cao sức cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế.
Vấn đề này không còn giới hạn trong phạm vi ngành điện mà liên quan trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh, khả năng thu hút các dự án công nghệ cao, yêu cầu phát triển bền vững và các cam kết chuyển đổi xanh mà Việt Nam đã đề ra.
Cởi trói về thế độc quyền
Trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cho biết đợt sửa luật lần này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Định hướng xuyên suốt là lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm trong quá trình chuyển đổi và phát triển thị trường năng lượng.
Đoàn Công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường làm việc với tỉnh Thái Nguyên (Ảnh: Mai Chi).
Từ góc độ địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn đánh giá cao ý nghĩa của chuyến khảo sát, nhất là đối với một tỉnh mà động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ công nghiệp như Thái Nguyên. Ông nhìn nhận trong thực tế triển khai, thủ tục đầu tư vào lĩnh vực điện còn quá nhiều tầng nấc và mất nhiều thời gian — điển hình là một dự án điện gió có thể kéo dài đến 3 năm chỉ riêng giai đoạn hoàn tất thủ tục đầu tư ban đầu.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên đề nghị các đơn vị chỉ rõ thủ tục nào cần được cắt giảm, thủ tục nào nên phân cấp cho địa phương, từ đó có đóng góp cụ thể và thiết thực vào quá trình sửa đổi luật.
Hiện tại, giá bán lẻ điện được áp dụng thống nhất theo cơ chế do Nhà nước ban hành trên toàn quốc. Song trong bối cảnh nhu cầu điện liên tục tăng và yêu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn, việc hoàn thiện cơ chế giá theo hướng minh bạch, tiệm cận thị trường có sự điều tiết của Nhà nước, kết hợp duy trì hỗ trợ cho các đối tượng khó khăn và doanh nghiệp sản xuất, là đòi hỏi cấp thiết để bảo đảm ngành điện phát triển bền vững.
Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn (Ảnh: Mai Chi).
Chủ tịch Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh việc sửa luật lần này cần có chiều sâu hơn, căn cơ hơn — đặc biệt phải tháo gỡ được những điểm nghẽn, nút thắt và các cơ chế ràng buộc đã tồn tại lâu nay trong ngành điện. Ông đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phá vỡ thế độc quyền thông qua lần sửa đổi luật này.
"Thực tế, nếu so sánh với các nước phát triển, tỷ lệ tiêu thụ điện của Việt Nam vẫn rất thấp, các nước khác gấp chục lần chúng ta. Phải làm sao cơ chế lựa chọn, mua bán điện cởi mở hơn để phá thế độc quyền", ông Tuấn nhấn mạnh và nói thêm cần có cơ chế để doanh nghiệp tiếp cận mua bán điện trực tiếp thuận lợi nhất.
Dù thừa nhận Thái Nguyên không có nhiều lợi thế tự nhiên về điện gió hay điện mặt trời, Chủ tịch Vương Quốc Tuấn vẫn khẳng định tỉnh sẽ chủ động dành nguồn lực thích đáng để đầu tư và phát triển lĩnh vực năng lượng tái tạo trong thời gian tới.
Cam kết tạo môi trường thông thoáng, không tạo kẽ hở pháp lý
Tiếp thu các ý kiến đóng góp, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải cam kết cơ quan thẩm tra sẽ nỗ lực tạo ra hành lang pháp lý thuận lợi, thông thoáng nhất có thể cho doanh nghiệp tiếp cận cơ chế mua bán điện trực tiếp, song song với việc không để lộ những kẽ hở có thể bị lợi dụng.
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cam kết tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp sử dụng cơ chế mua bán điện trực tiếp (Ảnh: Mai Chi).
Bà nhấn mạnh cần tính toán kỹ lưỡng để bảo đảm an toàn hệ thống điện quốc gia, duy trì tính cạnh tranh trong giao dịch mua bán điện và ngăn ngừa nguy cơ độc quyền hóa thị trường, từ đó tạo điều kiện cho các giao dịch điện năng diễn ra thuận tiện nhất.
"Nếu hoàn thiện nội dung này, đây cũng là điều kiện thu hút FDI rất tốt, đặc biệt với địa phương như Thái Nguyên", bà Hải nêu quan điểm.
Kết thúc chuyến khảo sát, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết các cơ quan liên quan sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật nhằm tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn, tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành điện và củng cố nền tảng an ninh năng lượng quốc gia trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến các vấn đề chính sách năng lượng, thị trường điện cạnh tranh hay thu hút đầu tư vào lĩnh vực năng lượng tái tạo, đừng bỏ qua những bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)