# Output clean content directly using code execution to ensure no wrapping formatting issues html_content = """

Làng Lò trước cơ hội thành 'làng du lịch tốt nhất thế giới'

Đắk Lắk – Làng chài Lò 3 vừa lọt vào danh sách đề cử của UN Tourism cho danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới". Tuy nhiên, điểm đến này đang đứng trước nhiều luồng ý kiến trái chiều liên quan đến tốc độ đô thị hóa và vai trò của cộng đồng địa phương.

Cơ hội vươn tầm quốc tế của làng chài ven biển

Vào tháng 6, Cục Du lịch quốc gia đã quyết định đưa Lò 3, Đắk Lắk trở thành 1 trong 5 đại diện đại diện Việt Nam tham gia tranh tài ở giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới" do Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) tổ chức.

Danh hiệu danh giá từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc được thiết lập nhằm vinh danh các vùng nông thôn điển hình toàn cầu có thành tích xuất sắc trong việc duy trì, lan tỏa các giá trị thiên nhiên, văn hóa, đồng thời cam kết phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch, Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc sẽ công bố danh sách những điểm đến đoạt giải "Làng Du lịch tốt nhất" năm 2026 trong quý IV.

Làng Lò nhìn từ trên cao. Ảnh: Bùi Văn Hải

Thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk cho biết, toàn thể Làng Lò quy tụ khoảng 1.500 hộ dân, phân bố tại ba xóm dân cư là Lò 1, Lò 2 và Lò 3 dọc theo dải bờ biển phía nam của tỉnh. Nơi đây vẫn vẹn nguyên nét cổ kính với hàng trăm căn nhà lợp mái ngói đỏ, đi cùng nghề biển lâu đời và vô số lễ hội dân gian. Trong đó, khu vực Lò 3 – nơi được lựa chọn để hoàn thiện hồ sơ đề cử – sở hữu mật độ nhà cổ dày đặc, đồng thời là trung tâm tập trung đông đảo các dịch vụ và cơ sở lưu trú phục vụ du khách.

Thực tế, nhịp sống du lịch tại làng Lò đã hình thành tự phát từ trước năm 2021 khi khách ghé thăm muốn tìm kiếm sự yên bình của một làng chài và cảnh quan biển khơi. Nhằm đưa hoạt động đi vào khuôn khổ, cuối năm 2023, chính quyền địa phương đã phê duyệt đề án phát triển du lịch cộng đồng cho vùng ven biển phường Hòa Hiệp, tạo hành lang pháp lý để quản lý điểm đến bền vững.

Sự bùng nổ của hạ tầng lưu trú và dịch vụ du lịch

Tính đến thời điểm hiện tại, làng Lò sở hữu 72 cơ sở lưu trú đang vận hành với tổng cộng 459 phòng. So với thời điểm năm 2024 khi việc đón khách chỉ dừng lại ở các mô hình nhỏ lẻ, quy mô homestay nơi đây đã ghi nhận bước tăng trưởng nhảy vọt.

Toàn bộ cơ sở lưu trú đều công khai bảng giá ngay tại chỗ cũng như trên các kênh đặt phòng trực tuyến. Mức giá niêm yết phổ biến ở mức 550.000 đồng/đêm đối với phòng đơn, 800.000 đồng/đêm cho phòng đôi và từ 1,5 đến 3,5 triệu đồng mỗi đêm cho dịch vụ thuê nguyên căn tùy thuộc vào thời điểm cùng quy mô căn hộ. Hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như quán cà phê, tiệm ăn sát biển, cho thuê xe máy, tour tham quan các danh thắng lân cận tại Phú Yên cũng phát triển đồng bộ.

Sống tại làng Lò 3, anh Lưu Phước (29 tuổi) chia sẻ rằng làn sóng làm du lịch của người dân bắt đầu từ khoảng 5-6 năm trước, xuất phát từ thời điểm một số nhà đầu tư đến từ Hà Nội tìm về mua đất và xây dựng các khu lưu trú.

Nhờ du lịch bùng nổ, một lượng lớn lực lượng lao động trẻ đã quyết định quay trở lại quê nhà lập nghiệp. Không ít người mạnh dạn cải tạo chính ngôi nhà cổ của gia đình thành homestay, mở điểm bán cà phê, kinh doanh xe cho thuê, dẫn tour lặn biển, trekking và từng bước thành lập doanh nghiệp du lịch. Đối với những hộ ngư dân không trực tiếp kinh doanh lưu trú, họ tận dụng thời gian nhàn rỗi sau mỗi chuyến biển để mở thêm gian hàng ẩm thực, nước giải khát phục vụ du khách. Nhịp sống sinh hoạt truyền thống vẫn được bảo tồn trọn vẹn, tiêu biểu như Lễ hội Cầu Ngư hay Nghinh Ông diễn ra hàng năm luôn là sự kiện lớn thu hút đông đảo du khách.

Thách thức biến đổi diện mạo và nỗi lo mai một bản sắc

Cuộc chuyển mình từ một làng chài thuần nông sang điểm đến du lịch đã và đang làm đổi thay toàn bộ diện mạo hạ tầng làng Lò. Ghi nhận thực tế cho thấy tại Lò 1 và Lò 2, nhiều căn nhà ngói đỏ cổ xưa đã bị dỡ bỏ để nhường chỗ cho các công trình mới. Hiện tại, Lò 3 là khu vực duy nhất giữ được mật độ nhà ngói đỏ nguyên vẹn nhất.

Bên cạnh đó, một vài dãy nhà cũ bỏ hoang nằm sát bờ biển Lò 3 thuộc quy hoạch hành lang an toàn bờ biển. Khi nhận tiền đền bù, nhiều hộ gia đình đã dời vào bên trong xây nhà kiên cố, tạo nên khu dân cư sầm uất dọc trục đường Hùng Vương. Theo người dân bản địa, do mỗi gia đình thường nắm giữ quỹ đất từ 5 đến 6 lô nên họ chủ động bán bớt các lô mặt biển nhằm tích lũy vốn cất nhà mới và đầu tư sản xuất.

Tuy vậy, sự dồn dập của các nguồn vốn đầu tư bên ngoài cũng dấy lên nỗi băn khoăn về nguy cơ làm biến dạng cảnh quan và phai nhạt bản sắc làng chài. Không ít ý kiến lo sợ người dân bản địa sẽ mất đi vai trò chủ thể điểm đến, rồi dần trở thành "người làm thuê" ngay trên mảnh đất quê hương.

Lưu Phước (áo hồng, hàng trên) cùng các bạn trẻ trong cộng đồng làm du lịch ở làng Lò, tại một căn nhà cổ trong làng. Ảnh: NVCC

Hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và cộng đồng bản địa

Trước những nghi ngại trên, nhiều nhà đầu tư từ nơi khác đến khẳng định sự xuất hiện của họ không nhằm thay thế người dân, mà chỉ đóng vai trò bổ sung nguồn lực để tôn tạo kiến trúc, nâng tầm chất lượng dịch vụ và tiếp cận tệp khách hàng mới.

Là kiến trúc sư gánh vác chuỗi lưu trú tại làng Lò từ năm 2019, anh Tùng Lê cho biết nhóm của anh chọn phương án cải tạo giữ nguyên hiện trạng thay vì san phẳng nhà cũ để cất công trình cao tầng. Trên khuôn viên rộng 1.000 m2, đơn vị chỉ xây dựng khoảng 30-40% diện tích, quỹ đất còn lại dành trọn cho khoảng xanh, sân vườn và không gian mở. Cộng đồng làm du lịch từ phương xa đến cũng cam kết khống chế chiều cao tối đa hai tầng và sử dụng khoảng 75% mái lợp ngói nhằm đảm bảo sự hòa hợp với tổng thể không gian.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk nhấn mạnh, định hướng xuyên suốt của tỉnh là xây dựng làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, trong đó người dân địa phương phải là đối tượng thụ hưởng lợi ích cốt lõi. Nguồn lực từ giới đầu tư và doanh nghiệp bên ngoài giữ vai trò trợ lực về vốn, kinh nghiệm vận hành cùng kỹ năng quảng bá chứ không chiếm mất vai trò của người dân.

Thống kê cho thấy sự góp mặt của các đơn vị làm du lịch chuyên nghiệp đã giúp gia tăng lượng khách lẫn mức độ nhận diện thương hiệu, tạo đà cho cả hệ sinh thái dịch vụ bứt phá. Hiện có khoảng 200 trên tổng số 1.500 hộ dân tại làng Lò trực tiếp làm kinh doanh lưu trú, kéo theo hàng loạt chuỗi dịch vụ phụ trợ do chính người bản địa làm chủ.

Giải pháp quy hoạch và bài học kinh nghiệm thực tiễn

Khuyến khích các nguồn lực bên ngoài nhưng chính quyền khẳng định sẽ siết chặt quản lý nhằm giữ gìn kiến trúc ngói đỏ truyền thống, bảo đảm dân làng vừa nâng cao thu nhập vừa nắm giữ vai trò chủ thể văn hóa. Tỉnh đang khẩn trương rà soát để lập Đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (bản thiết kế không gian quy định cụ thể mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc), từ đó sắp xếp không gian phát triển bài bản, ngăn chặn tình trạng xây dựng tự do làm hỏng mỹ quan.

Nhìn sang mô hình tại Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang), nơi đáp ứng xuất sắc tiêu chí của UN Tourism về việc cộng đồng vừa gìn giữ di sản vừa trực tiếp hưởng lợi kinh tế, làng Lò có thể tham khảo hai bài học quý giá.

Thứ nhất: Thắt chặt quy tắc bảo tồn cảnh quan

Lô Lô Chải đã áp dụng thành công Hương ước như một bộ quy chuẩn chung nhằm bảo vệ không gian cổ kính trước áp lực đầu tư. Các tiêu chuẩn quy định rất cụ thể: giới hạn chiều cao nhà không quá 10 m, hướng dẫn chi tiết cách trùng tu phù hợp kiến trúc cổ và nghiêm ngặt trong giữ gìn vệ sinh môi trường.

Thứ hai: Nâng cao đời sống và chuyển đổi nghề nghiệp cho dân làng

Nhờ du lịch, người dân bản địa đã chuyển đổi hiệu quả từ làm nông thuần túy sang cung ứng dịch vụ với mức thu nhập cải thiện vượt bậc. Cụ thể như trường hợp của Dìu Thị Hương, 24 tuổi, sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa đã trở về quê nhà quản lý quán cà phê Cực Bắc. Cơ ngơi của gia đình Hương từng được một vị khách người Nhật hỗ trợ khởi nghiệp, hướng dẫn pha chế, vận hành homestay và giữ gìn căn nhà trình tường cổ.

"Kinh tế gia đình thay đổi hoàn toàn, thu nhập cả nhà 6 người có thể đạt cả trăm triệu đồng mỗi tháng", Hương hào hứng chia sẻ.

Góc nhìn từ giới chuyên gia về bài toán phát triển bền vững

Đánh giá về sự kiện Làng Lò được đề cử giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới", các chuyên gia nhận định đây là cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế quản lý đủ mạnh nhằm bảo tồn bản sắc và cảnh quan.

Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, khuyến nghị địa phương cần sớm ban hành quy hoạch cùng quy chế quản lý kiến trúc, kiểm soát chặt mật độ xây dựng, chiều cao công trình, đồng thời chú trọng bảo vệ hệ sinh thái ven biển, xử lý tốt rác thải và nước thải để bảo vệ môi trường làng chài.

Song song đó, các di sản phi vật thể như Lễ hội Cầu Ngư, Nghinh Ông hay nghề đánh bắt truyền thống cần được bảo tồn nghiêm ngặt, kết hợp xây dựng không gian trưng bày lịch sử làng để du khách và người dân thêm trân trọng giá trị bản địa. Dân làng bắt buộc phải nằm ở vị trí trung tâm của mô hình du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia cung ứng dịch vụ và chia sẻ thành quả kinh tế.

Viện trưởng cũng gợi ý địa phương phát huy vai trò của hợp tác xã du lịch cộng đồng trong việc điều phối hoạt động, phân chia lợi ích minh bạch, tổ chức đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng dịch vụ và chuyển đổi số cho bà con. Mỗi hộ gia đình nên tập trung sáng tạo một sản phẩm đặc trưng riêng thay vì cạnh tranh trùng lặp, đồng thời thiết kế thêm các hoạt động trải nghiệm thực tế như theo tàu ra khơi, chế biến hải sản tươi sống, chèo SUP, kayak.

"Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương", ông Phương nhấn mạnh.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục đọc các nội dung liên quan bên dưới để cập nhật thêm những thông tin du lịch và văn hóa hấp dẫn khác!

Làng Lò trước cơ hội thành 'làng du lịch tốt nhất thế giới'

Đắk Lắk – Làng chài Lò 3 vừa lọt vào danh sách đề cử của UN Tourism cho danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới". Tuy nhiên, điểm đến này đang đứng trước nhiều luồng ý kiến trái chiều liên quan đến tốc độ đô thị hóa và vai trò của cộng đồng địa phương.

Cơ hội vươn tầm quốc tế của làng chài ven biển

Vào tháng 6, Cục Du lịch quốc gia đã quyết định đưa Lò 3, Đắk Lắk trở thành 1 trong 5 đại diện đại diện Việt Nam tham gia tranh tài ở giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới" do Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) tổ chức.

Danh hiệu danh giá từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc được thiết lập nhằm vinh danh các vùng nông thôn điển hình toàn cầu có thành tích xuất sắc trong việc duy trì, lan tỏa các giá trị thiên nhiên, văn hóa, đồng thời cam kết phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch, Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc sẽ công bố danh sách những điểm đến đoạt giải "Làng Du lịch tốt nhất" năm 2026 trong quý IV.

Làng Lò nhìn từ trên cao. Ảnh: Bùi Văn Hải

Thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk cho biết, toàn thể Làng Lò quy tụ khoảng 1.500 hộ dân, phân bố tại ba xóm dân cư là Lò 1, Lò 2 và Lò 3 dọc theo dải bờ biển phía nam của tỉnh. Nơi đây vẫn vẹn nguyên nét cổ kính với hàng trăm căn nhà lợp mái ngói đỏ, đi cùng nghề biển lâu đời và vô số lễ hội dân gian. Trong đó, khu vực Lò 3 – nơi được lựa chọn để hoàn thiện hồ sơ đề cử – sở hữu mật độ nhà cổ dày đặc, đồng thời là trung tâm tập trung đông đảo các dịch vụ và cơ sở lưu trú phục vụ du khách.

Thực tế, nhịp sống du lịch tại làng Lò đã hình thành tự phát từ trước năm 2021 khi khách ghé thăm muốn tìm kiếm sự yên bình của một làng chài và cảnh quan biển khơi. Nhằm đưa hoạt động đi vào khuôn khổ, cuối năm 2023, chính quyền địa phương đã phê duyệt đề án phát triển du lịch cộng đồng cho vùng ven biển phường Hòa Hiệp, tạo hành lang pháp lý để quản lý điểm đến bền vững.

Sự bùng nổ của hạ tầng lưu trú và dịch vụ du lịch

Tính đến thời điểm hiện tại, làng Lò sở hữu 72 cơ sở lưu trú đang vận hành với tổng cộng 459 phòng. So với thời điểm năm 2024 khi việc đón khách chỉ dừng lại ở các mô hình nhỏ lẻ, quy mô homestay nơi đây đã ghi nhận bước tăng trưởng nhảy vọt.

Toàn bộ cơ sở lưu trú đều công khai bảng giá ngay tại chỗ cũng như trên các kênh đặt phòng trực tuyến. Mức giá niêm yết phổ biến ở mức 550.000 đồng/đêm đối với phòng đơn, 800.000 đồng/đêm cho phòng đôi và từ 1,5 đến 3,5 triệu đồng mỗi đêm cho dịch vụ thuê nguyên căn tùy thuộc vào thời điểm cùng quy mô căn hộ. Hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như quán cà phê, tiệm ăn sát biển, cho thuê xe máy, tour tham quan các danh thắng lân cận tại Phú Yên cũng phát triển đồng bộ.

Sống tại làng Lò 3, anh Lưu Phước (29 tuổi) chia sẻ rằng làn sóng làm du lịch của người dân bắt đầu từ khoảng 5-6 năm trước, xuất phát từ thời điểm một số nhà đầu tư đến từ Hà Nội tìm về mua đất và xây dựng các khu lưu trú.

Nhờ du lịch bùng nổ, một lượng lớn lực lượng lao động trẻ đã quyết định quay trở lại quê nhà lập nghiệp. Không ít người mạnh dạn cải tạo chính ngôi nhà cổ của gia đình thành homestay, mở điểm bán cà phê, kinh doanh xe cho thuê, dẫn tour lặn biển, trekking và từng bước thành lập doanh nghiệp du lịch. Đối với những hộ ngư dân không trực tiếp kinh doanh lưu trú, họ tận dụng thời gian nhàn rỗi sau mỗi chuyến biển để mở thêm gian hàng ẩm thực, nước giải khát phục vụ du khách. Nhịp sống sinh hoạt truyền thống vẫn được bảo tồn trọn vẹn, tiêu biểu như Lễ hội Cầu Ngư hay Nghinh Ông diễn ra hàng năm luôn là sự kiện lớn thu hút đông đảo du khách.

Thách thức biến đổi diện mạo và nỗi lo mai một bản sắc

Cuộc chuyển mình từ một làng chài thuần nông sang điểm đến du lịch đã và đang làm đổi thay toàn bộ diện mạo hạ tầng làng Lò. Ghi nhận thực tế cho thấy tại Lò 1 và Lò 2, nhiều căn nhà ngói đỏ cổ xưa đã bị dỡ bỏ để nhường chỗ cho các công trình mới. Hiện tại, Lò 3 là khu vực duy nhất giữ được mật độ nhà ngói đỏ nguyên vẹn nhất.

Bên cạnh đó, một vài dãy nhà cũ bỏ hoang nằm sát bờ biển Lò 3 thuộc quy hoạch hành lang an toàn bờ biển. Khi nhận tiền đền bù, nhiều hộ gia đình đã dời vào bên trong xây nhà kiên cố, tạo nên khu dân cư sầm uất dọc trục đường Hùng Vương. Theo người dân bản địa, do mỗi gia đình thường nắm giữ quỹ đất từ 5 đến 6 lô nên họ chủ động bán bớt các lô mặt biển nhằm tích lũy vốn cất nhà mới và đầu tư sản xuất.

Tuy vậy, sự dồn dập của các nguồn vốn đầu tư bên ngoài cũng dấy lên nỗi băn khoăn về nguy cơ làm biến dạng cảnh quan và phai nhạt bản sắc làng chài. Không ít ý kiến lo sợ người dân bản địa sẽ mất đi vai trò chủ thể điểm đến, rồi dần trở thành "người làm thuê" ngay trên mảnh đất quê hương.

Lưu Phước (áo hồng, hàng trên) cùng các bạn trẻ trong cộng đồng làm du lịch ở làng Lò, tại một căn nhà cổ trong làng. Ảnh: NVCC

Hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và cộng đồng bản địa

Trước những nghi ngại trên, nhiều nhà đầu tư từ nơi khác đến khẳng định sự xuất hiện của họ không nhằm thay thế người dân, mà chỉ đóng vai trò bổ sung nguồn lực để tôn tạo kiến trúc, nâng tầm chất lượng dịch vụ và tiếp cận tệp khách hàng mới.

Là kiến trúc sư gánh vác chuỗi lưu trú tại làng Lò từ năm 2019, anh Tùng Lê cho biết nhóm của anh chọn phương án cải tạo giữ nguyên hiện trạng thay vì san phẳng nhà cũ để cất công trình cao tầng. Trên khuôn viên rộng 1.000 m2, đơn vị chỉ xây dựng khoảng 30-40% diện tích, quỹ đất còn lại dành trọn cho khoảng xanh, sân vườn và không gian mở. Cộng đồng làm du lịch từ phương xa đến cũng cam kết khống chế chiều cao tối đa hai tầng và sử dụng khoảng 75% mái lợp ngói nhằm đảm bảo sự hòa hợp với tổng thể không gian.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk nhấn mạnh, định hướng xuyên suốt của tỉnh là xây dựng làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, trong đó người dân địa phương phải là đối tượng thụ hưởng lợi ích cốt lõi. Nguồn lực từ giới đầu tư và doanh nghiệp bên ngoài giữ vai trò trợ lực về vốn, kinh nghiệm vận hành cùng kỹ năng quảng bá chứ không chiếm mất vai trò của người dân.

Thống kê cho thấy sự góp mặt của các đơn vị làm du lịch chuyên nghiệp đã giúp gia tăng lượng khách lẫn mức độ nhận diện thương hiệu, tạo đà cho cả hệ sinh thái dịch vụ bứt phá. Hiện có khoảng 200 trên tổng số 1.500 hộ dân tại làng Lò trực tiếp làm kinh doanh lưu trú, kéo theo hàng loạt chuỗi dịch vụ phụ trợ do chính người bản địa làm chủ.

Giải pháp quy hoạch và bài học kinh nghiệm thực tiễn

Khuyến khích các nguồn lực bên ngoài nhưng chính quyền khẳng định sẽ siết chặt quản lý nhằm giữ gìn kiến trúc ngói đỏ truyền thống, bảo đảm dân làng vừa nâng cao thu nhập vừa nắm giữ vai trò chủ thể văn hóa. Tỉnh đang khẩn trương rà soát để lập Đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (bản thiết kế không gian quy định cụ thể mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc), từ đó sắp xếp không gian phát triển bài bản, ngăn chặn tình trạng xây dựng tự do làm hỏng mỹ quan.

Nhìn sang mô hình tại Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang), nơi đáp ứng xuất sắc tiêu chí của UN Tourism về việc cộng đồng vừa gìn giữ di sản vừa trực tiếp hưởng lợi kinh tế, làng Lò có thể tham khảo hai bài học quý giá.

Thứ nhất: Thắt chặt quy tắc bảo tồn cảnh quan

Lô Lô Chải đã áp dụng thành công Hương ước như một bộ quy chuẩn chung nhằm bảo vệ không gian cổ kính trước áp lực đầu tư. Các tiêu chuẩn quy định rất cụ thể: giới hạn chiều cao nhà không quá 10 m, hướng dẫn chi tiết cách trùng tu phù hợp kiến trúc cổ và nghiêm ngặt trong giữ gìn vệ sinh môi trường.

Thứ hai: Nâng cao đời sống và chuyển đổi nghề nghiệp cho dân làng

Nhờ du lịch, người dân bản địa đã chuyển đổi hiệu quả từ làm nông thuần túy sang cung ứng dịch vụ với mức thu nhập cải thiện vượt bậc. Cụ thể như trường hợp của Dìu Thị Hương, 24 tuổi, sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa đã trở về quê nhà quản lý quán cà phê Cực Bắc. Cơ ngơi của gia đình Hương từng được một vị khách người Nhật hỗ trợ khởi nghiệp, hướng dẫn pha chế, vận hành homestay và giữ gìn căn nhà trình tường cổ.

"Kinh tế gia đình thay đổi hoàn toàn, thu nhập cả nhà 6 người có thể đạt cả trăm triệu đồng mỗi tháng", Hương hào hứng chia sẻ.

Góc nhìn từ giới chuyên gia về bài toán phát triển bền vững

Đánh giá về sự kiện Làng Lò được đề cử giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới", các chuyên gia nhận định đây là cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế quản lý đủ mạnh nhằm bảo tồn bản sắc và cảnh quan.

Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, khuyến nghị địa phương cần sớm ban hành quy hoạch cùng quy chế quản lý kiến trúc, kiểm soát chặt mật độ xây dựng, chiều cao công trình, đồng thời chú trọng bảo vệ hệ sinh thái ven biển, xử lý tốt rác thải và nước thải để bảo vệ môi trường làng chài.

Song song đó, các di sản phi vật thể như Lễ hội Cầu Ngư, Nghinh Ông hay nghề đánh bắt truyền thống cần được bảo tồn nghiêm ngặt, kết hợp xây dựng không gian trưng bày lịch sử làng để du khách và người dân thêm trân trọng giá trị bản địa. Dân làng bắt buộc phải nằm ở vị trí trung tâm của mô hình du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia cung ứng dịch vụ và chia sẻ thành quả kinh tế.

Viện trưởng cũng gợi ý địa phương phát huy vai trò của hợp tác xã du lịch cộng đồng trong việc điều phối hoạt động, phân chia lợi ích minh bạch, tổ chức đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng dịch vụ và chuyển đổi số cho bà con. Mỗi hộ gia đình nên tập trung sáng tạo một sản phẩm đặc trưng riêng thay vì cạnh tranh trùng lặp, đồng thời thiết kế thêm các hoạt động trải nghiệm thực tế như theo tàu ra khơi, chế biến hải sản tươi sống, chèo SUP, kayak.

"Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương", ông Phương nhấn mạnh.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục đọc các nội dung liên quan bên dưới để cập nhật thêm những thông tin du lịch và văn hóa hấp dẫn khác!

Làng Lò trước cơ hội thành 'làng du lịch tốt nhất thế giới'

Đắk Lắk – Làng chài Lò 3 vừa lọt vào danh sách đề cử của UN Tourism cho danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất thế giới". Tuy nhiên, điểm đến này đang đứng trước nhiều luồng ý kiến trái chiều liên quan đến tốc độ đô thị hóa và vai trò của cộng đồng địa phương.

Cơ hội vươn tầm quốc tế của làng chài ven biển

Vào tháng 6, Cục Du lịch quốc gia đã quyết định đưa Lò 3, Đắk Lắk trở thành 1 trong 5 đại diện Việt Nam tham gia tranh tài ở giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới" do Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) tổ chức.

Danh hiệu danh giá từ Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc được thiết lập nhằm vinh danh các vùng nông thôn điển hình toàn cầu có thành tích xuất sắc trong việc duy trì, lan tỏa các giá trị thiên nhiên, văn hóa, đồng thời cam kết phát triển du lịch bền vững. Theo kế hoạch, Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc sẽ công bố danh sách những điểm đến đoạt giải "Làng Du lịch tốt nhất" năm 2026 trong quý IV.

Làng Lò nhìn từ trên cao. Ảnh: Bùi Văn Hải

Thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk cho biết, toàn thể Làng Lò quy tụ khoảng 1.500 hộ dân, phân bố tại ba xóm dân cư là Lò 1, Lò 2 và Lò 3 dọc theo dải bờ biển phía nam của tỉnh. Nơi đây vẫn vẹn nguyên nét cổ kính với hàng trăm căn nhà lợp mái ngói đỏ, đi cùng nghề biển lâu đời và vô số lễ hội dân gian. Trong đó, khu vực Lò 3 – nơi được lựa chọn để hoàn thiện hồ sơ đề cử – sở hữu mật độ nhà cổ dày đặc, đồng thời là trung tâm tập trung đông đảo các dịch vụ và cơ sở lưu trú phục vụ du khách.

Thực tế, nhịp sống du lịch tại làng Lò đã hình thành tự phát từ trước năm 2021 khi khách ghé thăm muốn tìm kiếm sự yên bình của một làng chài và cảnh quan biển khơi. Nhằm đưa hoạt động đi vào khuôn khổ, cuối năm 2023, chính quyền địa phương đã phê duyệt đề án phát triển du lịch cộng đồng cho vùng ven biển phường Hòa Hiệp, tạo hành lang pháp lý để quản lý điểm đến bền vững.

Sự bùng nổ của hạ tầng lưu trú và dịch vụ du lịch

Tính đến thời điểm hiện tại, làng Lò sở hữu 72 cơ sở lưu trú đang vận hành với tổng cộng 459 phòng. So với thời điểm năm 2024 khi việc đón khách chỉ dừng lại ở các mô hình nhỏ lẻ, quy mô homestay nơi đây đã ghi nhận bước tăng trưởng nhảy vọt.

Toàn bộ cơ sở lưu trú đều công khai bảng giá ngay tại chỗ cũng như trên các kênh đặt phòng trực tuyến. Mức giá niêm yết phổ biến ở mức 550.000 đồng/đêm đối với phòng đơn, 800.000 đồng/đêm cho phòng đôi và từ 1,5 đến 3,5 triệu đồng mỗi đêm cho dịch vụ thuê nguyên căn tùy thuộc vào thời điểm cùng quy mô căn hộ. Hệ sinh thái dịch vụ đi kèm như quán cà phê, tiệm ăn sát biển, cho thuê xe máy, tour tham quan các danh thắng lân cận tại Phú Yên cũng phát triển đồng bộ.

Sống tại làng Lò 3, anh Lưu Phước (29 tuổi) chia sẻ rằng làn sóng làm du lịch của người dân bắt đầu từ khoảng 5-6 năm trước, xuất phát từ thời điểm một số nhà đầu tư đến từ Hà Nội tìm về mua đất và xây dựng các khu lưu trú.

Nhờ du lịch bùng nổ, một lượng lớn lực lượng lao động trẻ đã quyết định quay trở lại quê nhà lập nghiệp. Không ít người mạnh dạn cải tạo chính ngôi nhà cổ của gia đình thành homestay, mở điểm bán cà phê, kinh doanh xe cho thuê, dẫn tour lặn biển, trekking và từng bước thành lập doanh nghiệp du lịch. Đối với những hộ ngư dân không trực tiếp kinh doanh lưu trú, họ tận dụng thời gian nhàn rỗi sau mỗi chuyến biển để mở thêm gian hàng ẩm thực, nước giải khát phục vụ du khách. Nhịp sống sinh hoạt truyền thống vẫn được bảo tồn trọn vẹn, tiêu biểu như Lễ hội Cầu Ngư hay Nghinh Ông diễn ra hàng năm luôn là sự kiện lớn thu hút đông đảo du khách.

Thách thức biến đổi diện mạo và nỗi lo mai một bản sắc

Cuộc chuyển mình từ một làng chài thuần nông sang điểm đến du lịch đã và đang làm đổi thay toàn bộ diện mạo hạ tầng làng Lò. Ghi nhận thực tế cho thấy tại Lò 1 và Lò 2, nhiều căn nhà ngói đỏ cổ xưa đã bị dỡ bỏ để nhường chỗ cho các công trình mới. Hiện tại, Lò 3 là khu vực duy nhất giữ được mật độ nhà ngói đỏ nguyên vẹn nhất.

Bên cạnh đó, một vài dãy nhà cũ bỏ hoang nằm sát bờ biển Lò 3 thuộc quy hoạch hành lang an toàn bờ biển. Khi nhận tiền đền bù, nhiều hộ gia đình đã dời vào bên trong xây nhà kiên cố, tạo nên khu dân cư sầm uất dọc trục đường Hùng Vương. Theo người dân bản địa, do mỗi gia đình thường nắm giữ quỹ đất từ 5 đến 6 lô nên họ chủ động bán bớt các lô mặt biển nhằm tích lũy vốn cất nhà mới và đầu tư sản xuất.

Tuy vậy, sự dồn dập của các nguồn vốn đầu tư bên ngoài cũng dấy lên nỗi băn khoăn về nguy cơ làm biến dạng cảnh quan và phai nhạt bản sắc làng chài. Không ít ý kiến lo sợ người dân bản địa sẽ mất đi vai trò chủ thể điểm đến, rồi dần trở thành "người làm thuê" ngay trên mảnh đất quê hương.

Lưu Phước (áo hồng, hàng trên) cùng các bạn trẻ trong cộng đồng làm du lịch ở làng Lò, tại một căn nhà cổ trong làng. Ảnh: NVCC

Hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và cộng đồng bản địa

Trước những nghi ngại trên, nhiều nhà đầu tư từ nơi khác đến khẳng định sự xuất hiện của họ không nhằm thay thế người dân, mà chỉ đóng vai trò bổ sung nguồn lực để tôn tạo kiến trúc, nâng tầm chất lượng dịch vụ và tiếp cận tệp khách hàng mới.

Là kiến trúc sư gánh vác chuỗi lưu trú tại làng Lò từ năm 2019, anh Tùng Lê cho biết nhóm của anh chọn phương án cải tạo giữ nguyên hiện trạng thay vì san phẳng nhà cũ để cất công trình cao tầng. Trên khuôn viên rộng 1.000 m2, đơn vị chỉ xây dựng khoảng 30-40% diện tích, quỹ đất còn lại dành trọn cho khoảng xanh, sân vườn và không gian mở. Cộng đồng làm du lịch từ phương xa đến cũng cam kết khống chế chiều cao tối đa hai tầng và sử dụng khoảng 75% mái lợp ngói nhằm đảm bảo sự hòa hợp với tổng thể không gian.

Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đắk Lắk nhấn mạnh, định hướng xuyên suốt của tỉnh là xây dựng làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, trong đó người dân địa phương phải là đối tượng thụ hưởng lợi ích cốt lõi. Nguồn lực từ giới đầu tư và doanh nghiệp bên ngoài giữ vai trò trợ lực về vốn, kinh nghiệm vận hành cùng kỹ năng quảng bá chứ không chiếm mất vai trò của người dân.

Thống kê cho thấy sự góp mặt của các đơn vị làm du lịch chuyên nghiệp đã giúp gia tăng lượng khách lẫn mức độ nhận diện thương hiệu, tạo đà cho cả hệ sinh thái dịch vụ bứt phá. Hiện có khoảng 200 trên tổng số 1.500 hộ dân tại làng Lò trực tiếp làm kinh doanh lưu trú, kéo theo hàng loạt chuỗi dịch vụ phụ trợ do chính người bản địa làm chủ.

Giải pháp quy hoạch và bài học kinh nghiệm thực tiễn

Khuyến khích các nguồn lực bên ngoài nhưng chính quyền khẳng định sẽ siết chặt quản lý nhằm giữ gìn kiến trúc ngói đỏ truyền thống, bảo đảm dân làng vừa nâng cao thu nhập vừa nắm giữ vai trò chủ thể văn hóa. Tỉnh đang khẩn trương rà soát để lập Đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (bản thiết kế không gian quy định cụ thể mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc), từ đó sắp xếp không gian phát triển bài bản, ngăn chặn tình trạng xây dựng tự do làm hỏng mỹ quan.

Nhìn sang mô hình tại Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang), nơi đáp ứng xuất sắc tiêu chí của UN Tourism về việc cộng đồng vừa gìn giữ di sản vừa trực tiếp hưởng lợi kinh tế, làng Lò có thể tham khảo hai bài học quý giá.

Thứ nhất: Thắt chặt quy tắc bảo tồn cảnh quan

Lô Lô Chải đã áp dụng thành công Hương ước như một bộ quy chuẩn chung nhằm bảo vệ không gian cổ kính trước áp lực đầu tư. Các tiêu chuẩn quy định rất cụ thể: giới hạn chiều cao nhà không quá 10 m, hướng dẫn chi tiết cách trùng tu phù hợp kiến trúc cổ và nghiêm ngặt trong giữ gìn vệ sinh môi trường.

Thứ hai: Nâng cao đời sống và chuyển đổi nghề nghiệp cho dân làng

Nhờ du lịch, người dân bản địa đã chuyển đổi hiệu quả từ làm nông thuần túy sang cung ứng dịch vụ với mức thu nhập cải thiện vượt bậc. Cụ thể như trường hợp của Dìu Thị Hương, 24 tuổi, sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa đã trở về quê nhà quản lý quán cà phê Cực Bắc. Cơ ngơi của gia đình Hương từng được một vị khách người Nhật hỗ trợ khởi nghiệp, hướng dẫn pha chế, vận hành homestay và giữ gìn căn nhà trình tường cổ.

"Kinh tế gia đình thay đổi hoàn toàn, thu nhập cả nhà 6 người có thể đạt cả trăm triệu đồng mỗi tháng", Hương hào hứng chia sẻ.

Góc nhìn từ giới chuyên gia về bài toán phát triển bền vững

Đánh giá về sự kiện Làng Lò được đề cử giải thưởng "Làng du lịch tốt nhất thế giới", các chuyên gia nhận định đây là cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một cơ chế quản lý đủ mạnh nhằm bảo tồn bản sắc và cảnh quan.

Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, khuyến nghị địa phương cần sớm ban hành quy hoạch cùng quy chế quản lý kiến trúc, kiểm soát chặt mật độ xây dựng, chiều cao công trình, đồng thời chú trọng bảo vệ hệ sinh thái ven biển, xử lý tốt rác thải và nước thải để bảo vệ môi trường làng chài.

Song song đó, các di sản phi vật thể như Lễ hội Cầu Ngư, Nghinh Ông hay nghề đánh bắt truyền thống cần được bảo tồn nghiêm ngặt, kết hợp xây dựng không gian trưng bày lịch sử làng để du khách và người dân thêm trân trọng giá trị bản địa. Dân làng bắt buộc phải nằm ở vị trí trung tâm của mô hình du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia cung ứng dịch vụ và chia sẻ thành quả kinh tế.

Viện trưởng cũng gợi ý địa phương phát huy vai trò của hợp tác xã du lịch cộng đồng trong việc điều phối hoạt động, phân chia lợi ích minh bạch, tổ chức đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng dịch vụ và chuyển đổi số cho bà con. Mỗi hộ gia đình nên tập trung sáng tạo một sản phẩm đặc trưng riêng thay vì cạnh tranh trùng lặp, đồng thời thiết kế thêm các hoạt động trải nghiệm thực tế như theo tàu ra khơi, chế biến hải sản tươi sống, chèo SUP, kayak.

"Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương", ông Phương nhấn mạnh.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Mời bạn tiếp tục đọc các nội dung liên quan bên dưới để cập nhật thêm những thông tin du lịch và văn hóa hấp dẫn khác!