Những thi hài được bảo quản gần như nguyên vẹn suốt 500 năm qua trên các đỉnh núi lửa hùng vĩ của dãy Andes, trải dài dọc bờ tây lục địa Nam Mỹ, đã mở ra cánh cửa hé lộ nghi thức hiến tế rùng rợn dưới thời Đế chế Inca. Qua các cuộc nghiên cứu, giới khảo cổ đã tìm thấy trường hợp đầu tiên mang bằng chứng rõ ràng về việc hiến tế trẻ em trong nghi lễ Capacocha – hình thức hiến tế trang trọng và linh thiêng nhất của nền văn minh cổ đại này.
Đáng chú ý, nạn nhân sau khi qua đời đã được thực hiện quy trình ướp xác một cách có chủ đích và tỉ mỉ.
La Doncella, thi hài trẻ em cổ đại nhất trong số ba xác ướp tìm thấy gần Llullaillaco – ngọn núi lửa nằm dọc biên giới Argentina và Chile – có niên đại khoảng năm 1500 sau Công nguyên (Ảnh: News).
Dự án nghiên cứu này sử dụng hình ảnh chụp cắt lớp vi tính (CT) từ bốn thi thể trẻ em được bảo quản một cách tự nhiên nhờ điều kiện băng giá khắc nghiệt trên đỉnh núi lửa Ampato và Sara Sara, tọa lạc tại miền nam Peru.
Công trình khoa học quan trọng này là một phần của sáng kiến hợp tác quốc tế, dưới sự chỉ đạo của nhà nghiên cứu Dagmara Socha từ Đại học Warsaw, Ba Lan.
Giải mã Nghi lễ Hiến tế Bí ẩn của Đế chế Inca
Nghi thức Capacocha được công nhận là một trong những sự kiện cấp cao mang ý nghĩa quan trọng bậc nhất trong nền văn minh Inca cổ đại.
Những ghi chép từ thời kỳ thực dân Tây Ban Nha đã mô tả chi tiết các đoàn rước linh thiêng, nơi trẻ em và thiếu nữ phải vượt qua những chặng đường dài gian khổ trước khi bị hiến tế trên các ngọn núi linh thiêng.
Dù vậy, các bằng chứng khảo cổ học về nghi lễ này vẫn còn rất ít ỏi, chủ yếu do phần lớn các địa điểm chôn cất được tìm thấy ở những khu vực núi cao xa xôi, vô cùng khó tiếp cận.
May mắn thay, điều kiện băng giá khắc nghiệt trên các đỉnh núi đã góp phần bảo quản thi hài ở một mức độ gần như nguyên vẹn chưa từng thấy, bao gồm cả các mô mềm, nội tạng và những lớp vải liệm quấn quanh.
Để đảm bảo không gây tổn hại đến hiện vật quý giá, các nhà khoa học đã ứng dụng công nghệ chụp CT thay vì trực tiếp mở các lớp bọc xác ướp. Những hình ảnh thu được từ kỹ thuật này giúp họ quan sát rõ ràng cấu trúc xương, tình trạng các cơ quan nội tạng, và thậm chí cả những vật phẩm được đặt bên trong mỗi thi thể.
Các phân tích đã chỉ ra rằng cả bốn thi hài trẻ em đều mang dấu vết chấn thương vùng đầu, cho thấy đây có thể là nguyên nhân dẫn đến cái chết của họ.
Trong một trường hợp điển hình, một bé gái 8 tuổi được phát hiện có khối tụ máu nội sọ. Đáng chú ý, cô bé còn mắc bệnh Chagas – một căn bệnh ký sinh trùng khá phổ biến ở khu vực Nam Mỹ – với các biểu hiện như thực quản phình to và sự lắng đọng canxi trong mô phổi.
Phát hiện này đã làm thay đổi quan điểm truyền thống dựa trên các ghi chép cổ xưa, vốn cho rằng chỉ những đứa trẻ hoàn toàn khỏe mạnh và có vẻ ngoài hoàn mỹ mới được lựa chọn để thực hiện nghi lễ hiến tế.
Khi các nhà khoa học tiến hành kiểm tra xác ướp nổi tiếng mang tên Juanita, họ nhận thấy ngoài chấn thương ở đầu, thi thể còn có những tổn thương khác tại vùng ngực và xương chậu.
Một số thi hài khác còn lưu giữ dấu vết của sét đánh sau khi được an táng. Đây là hiện tượng thường xuyên xảy ra trên các đỉnh núi lửa cao, rộng lớn và không có vật che chắn. Những cú sét này đã gây ra tình trạng gãy xương và phá hủy một phần lớp vải bọc bên ngoài các xác ướp.
Trong số các trường hợp, thi hài mang ký hiệu "Ampato 4" được coi là đặc biệt nhất.
Ảnh chụp CT của "Ampato 4" hé lộ rằng nhiều xương đã biến mất hoặc bị di chuyển khỏi vị trí ban đầu. Bên trong khoang bụng của thi thể, người ta còn tìm thấy đá và những mảnh vải được sắp đặt một cách cố ý.
Cấu trúc bên trong của thi thể này hoàn toàn không giống với quá trình phân hủy tự nhiên hay hiện tượng đông lạnh thông thường.
Theo kết luận của nhóm nghiên cứu, đây là minh chứng rõ ràng cho thấy thi hài đã trải qua quá trình xử lý đặc biệt sau khi chết.
Họ đưa ra giả thuyết rằng cô bé có thể đã qua đời tại một địa điểm khác, sau đó cơ thể được mở ra, các cấu trúc bên trong được điều chỉnh, rồi mới được đưa lên núi để tiến hành nghi thức an táng.
Những Phát Hiện Mới từ "Nghĩa Địa Xác Ướp" trên Đỉnh Núi Cao
Giới khoa học nhận định rằng ngành khảo cổ học vùng núi cao đang ngày càng mở ra nhiều thông tin giá trị từ những khu vực từng được coi là gần như bất khả xâm phạm.
Bắt đầu từ năm 2024, các hoạt động khai quật tại một số đỉnh núi Andes đã được nối lại, với sự hỗ trợ tài chính từ Trung tâm Khoa học Quốc gia Ba Lan. Trong tương lai gần, các nhà nghiên cứu sẽ tiếp tục thực hiện phân tích chuyên sâu về mô mềm, vải dệt và những vật phẩm tùy táng đi kèm, nhằm làm sáng tỏ thêm những bí ẩn xoay quanh nghi lễ hiến tế trẻ em của nền văn minh Inca cổ đại.
Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin về nghi lễ hiến tế bí ẩn của Đế chế Inca đã mang lại cho bạn cái nhìn sâu sắc hơn về một nền văn minh cổ đại. Mời quý vị tiếp tục khám phá các nội dung liên quan và những bài viết hấp dẫn khác của chúng tôi.
Ý kiến bạn đọc (0)