Giải đấu World Cup 2026 đang diễn ra sôi nổi, nhưng song hành với đó là làn sóng tin giả, hình ảnh và video được tạo dựng bằng trí tuệ nhân tạo tràn lan trên mạng xã hội mà chưa có giải pháp kiểm soát thực sự hiệu quả.
Mbappé và loạt nạn nhân của chiến dịch tin giả AI
Tuần trước, trên mạng xã hội X xuất hiện một bức ảnh cầu thủ Kylian Mbappé của đội tuyển Pháp với những nốt mụn bất thường dưới cằm, kèm theo câu hỏi gợi ý về một loại bệnh lạ. Chỉ trong thời gian ngắn, bài đăng thu về 5 triệu lượt xem. Khi được tài khoản khác đăng lại, con số này vọt lên tới 19 triệu lượt.
Trước đó, ngày 4/6, một ảnh chụp màn hình giả mạo giao diện trang Eurosport được phát tán rộng rãi với nội dung bịa đặt rằng Mbappé đã tiết lộ việc rời PSG sang Real Madrid năm 2024 là "do có liên quan đến hành vi quấy rối của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron".
Ảnh Kylian Mbappé "mọc mụn lạ" được xác thực giả mạo. Ảnh: X/DR
Tiền đạo người Pháp không phải trường hợp duy nhất bị nhắm đến. Ngày 14/6, một hình ảnh được xem hơn ba triệu lần trên X mô tả một khán giả có khuôn mặt nhòa vào Adolf Hitler đang ngồi theo dõi trận Đức gặp Curaçao (7-1). Đến ngày 17/6, lại xuất hiện ảnh cựu Thủ tướng Anh Keir Starmer và cựu Phó Thủ tướng Angela Rayner mặc áo đấu Croatia, ăn mừng tại một quán bar.
Tin giả lan tràn, nền tảng chưa có cơ chế đủ mạnh
Theo tờ L'equipe (Pháp), điểm chung của những hình ảnh trên là đều được tạo ra bằng AI và phát tán dày đặc trên mạng xã hội mà không có bất kỳ nhãn cảnh báo nào. Điều này khiến người dùng dễ nhầm lẫn và vô tình chia sẻ chúng, đẩy mức độ lan truyền ngày càng khó kiểm soát hơn.
Nhiều tờ báo lớn phương Tây đã nhanh chóng vào cuộc, xác nhận Mbappé không hề gặp vấn đề sức khỏe nào. Tuy nhiên, bức ảnh cùng các thuyết âm mưu đi kèm vẫn tiếp tục được chia sẻ. Kênh DW của Đức cũng kiểm chứng và khẳng định ảnh về khán giả có khuôn mặt giống Hitler là giả — thực chất đây là ảnh chụp màn hình từ một chương trình truyền hình, với dấu thời gian trùng khớp thời gian bù giờ hiệp một.
Riêng vụ tin giả liên quan đến Tổng thống Macron, Eurosport thừa nhận "vô cùng kinh ngạc" vì kẻ tạo ra nội dung giả mạo đã sao chép gần như hoàn hảo thiết kế đồ họa của trang web lẫn ảnh đại diện của ký giả Martin Mosnier. Phía Eurosport buộc phải ngay lập tức phát đi thông báo đính chính.
Ảnh CĐV Đức có khuôn mặt giống Hitler được xác thực giả mạo. Ảnh: Instagram/beanexplains
Nhà báo và liên đoàn bóng đá đều bất lực
"Cách thức thực hiện vô cùng thuyết phục. Điều đáng lo ngại là bất kỳ ai không quen với phong cách biên tập của chúng tôi đều có thể bị lừa", ký giả Mosnier bày tỏ lo ngại. "Hiện tại vẫn có thể phân biệt được. Nhưng vài tháng hay vài năm nữa, nếu các bài báo giả mạo do AI tạo ra xuất hiện với tần suất ngày càng cao, chúng ta không thể dành toàn bộ thời gian để đuổi theo từng cái và đưa ra lời phủ nhận. Đó là điều thực sự khiến tôi sợ hãi."
Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) cũng lên tiếng về tình trạng này. "Ngay khi phát hiện hình ảnh không phản ánh đúng thực tế hoặc gây tổn hại đến hình ảnh của cầu thủ hay thành viên ban huấn luyện, chúng tôi sẽ chuyển tiếp đến các nền tảng", FFF cho hay. "Thật không may, chúng tôi phụ thuộc vào thiện chí của họ. Chẳng hạn, X hoàn toàn không hợp tác."
Vấn đề trở nên đáng lo ngại hơn khi các nền tảng mạng xã hội chưa xây dựng được cơ chế xử lý nhanh với nội dung do AI tạo ra. Tính năng báo cáo vi phạm hiện tại cũng chưa đủ mạnh để yêu cầu gỡ bỏ, vì người dùng phải chứng minh nội dung đó mang tính phỉ báng, phân biệt đối xử hoặc vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng.
Deepfake và những dấu hiệu nhận diện
Một số trường hợp đòi hỏi sự can thiệp của bên thứ ba chuyên nghiệp. Cuối tháng trước, một video deepfake lan truyền mạnh mẽ, mô tả một khán giả nam trong trận đấu giữa Brazil và Morocco nhìn chằm chằm vào ngực một nữ khán giả. Video thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ. Dịch vụ kiểm chứng thông tin Faky thuộc RTBF đã chỉ ra một loạt bất thường: đồng hồ trận đấu không chạy, logo ESPN xuất hiện dù trận đó không được phát trên kênh thể thao này, và giọng bình luận mang đặc trưng robot của âm thanh AI tạo ra.
Chuyên gia: Mục tiêu cuối cùng là tiền
GS Gabriel Turinici tại Đại học Paris Dauphine, chuyên nghiên cứu các vấn đề kỹ thuật số và AI tạo sinh, cho biết ông không ngạc nhiên trước quy mô của hiện tượng này xung quanh World Cup 2026, trong bối cảnh các công cụ AI tạo nội dung ngày càng hoàn thiện hơn.
"Bất cứ sự kiện nào thu hút sự chú ý của đông đảo công chúng đều có thể trở thành mảnh đất màu mỡ cho nội dung giả mạo", Turinici nói với L'equipe. "Trong 90% trường hợp, ảnh và video bị chỉnh sửa chỉ nhằm mục đích thương mại: kiếm tiền từ sự chú ý, từ quảng cáo và doanh thu lượt nhấp chuột. Trong 'trò chơi' này, nội dung gây lo lắng hoặc liên quan đến bạo lực, khiêu dâm dễ dàng tạo ra sự xôn xao nhất."
Ngoài RTBF, các tổ chức như NewsGuard của Mỹ cũng chuyên săn lùng và xử lý tin giả. OpenAI cũng cung cấp tính năng cho phép người dùng xác minh xem nội dung có được tạo ra bằng AI hay không, theo Brussels Times. Tuy nhiên, Turinici chỉ ra rằng kẻ đứng sau những chiến dịch này thậm chí không cần nội dung phải trông thật hoàn toàn. "Chỉ cần đủ lượt nhấp chuột là chúng đã đạt được mục đích", ông nhận định.
Giải pháp: Đánh dấu nội dung AI ngay từ đầu
Turinici nhấn mạnh rằng việc trông chờ mỗi người tự trang bị kỹ năng nhận diện tin giả là điều không thực tế. Ông đề xuất các mô hình trí tuệ nhân tạo cần được tích hợp cơ chế đánh dấu ngay trong chính các hình ảnh và video mà chúng tạo ra. "Nhưng hiện tại, không phải tất cả công cụ đều làm như vậy", ông cho biết thêm.
- Cảm biến bóng hoạt động thế nào trong tình huống hủy bàn gỡ của Croatia
- Trận thắng tại World Cup của Mexico khiến mặt đất rung chuyển
- Video truyền trực tiếp từ World Cup 2026 đến khán giả thế nào
- Lenovo: 'Chúng tôi được giao nhiệm vụ chưa có tiền lệ tại World Cup'
- Thủ môn 40 tuổi thu hút 17 triệu lượt theo dõi sau ba tuần
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu chủ đề này khiến bạn quan tâm, đừng bỏ qua những bài viết thú vị khác ngay bên dưới — còn rất nhiều góc nhìn hấp dẫn đang chờ bạn khám phá!
Ý kiến bạn đọc (0)