'Công nhân dữ liệu' thầm lặng đứng sau World Cup 2026

Lực lượng "công nhân dữ liệu" thầm lặng vận hành World Cup 2026

Phía sau màn hình công nghệ rực rỡ của FIFA World Cup 2026 là hàng trăm con người âm thầm theo dõi từng pha bóng, gắn nhãn và xử lý dữ liệu để phục vụ các đội tuyển, nhà phát sóng và nền tảng giải trí trên toàn cầu.

Công nghệ hiện đại và bàn tay con người

World Cup lần này được trang bị bóng tích hợp cảm biến, hệ thống giám sát thời gian thực và một trợ lý AI riêng cho từng đội. Thế nhưng, đứng sau những đột phá công nghệ ấy là một đội ngũ lao động dữ liệu đông đảo, trải dài từ Ấn Độ đến Philippines. Phần lớn trong số họ là các cầu thủ hoặc người có nền tảng vững chắc về bóng đá, tranh thủ kiếm thêm thu nhập từ công việc này.

Rafael Grohmann, trợ lý giáo sư ngành nghiên cứu truyền thông tại Đại học Toronto, nhận xét: "Chuỗi giá trị dữ liệu có yếu tố địa lý rõ ràng: công việc phân tích giá trị cao tập trung ở một số ít trung tâm giàu có, trong khi việc chú thích dữ liệu lại nằm ở Đông Âu, châu Phi, Nam Á và Đông Nam Á."

Nhân viên dán nhãn dữ liệu trong một công ty tại Philippines. Ảnh: ETUI

Bóng đá và hành trình hơn hai thập kỷ dùng dữ liệu

Bóng đá đã bắt đầu khai thác dữ liệu từ hơn 20 năm trước. Đến nay, hầu hết các đội tuyển quốc gia lẫn câu lạc bộ hàng đầu đều ứng dụng dữ liệu vào tuyển mộ, huấn luyện, xây dựng chiến thuật và quản lý vận hành. Ngoài ra, dữ liệu còn nuôi sống các lĩnh vực liên quan như truyền hình thể thao và trò chơi điện tử.

Grohmann, người đang xây dựng bản đồ lực lượng lao động trong chuỗi giá trị dữ liệu bóng đá, cho biết đội ngũ dán nhãn thường sinh sống tại các thành phố như Manila, Cairo, Chennai và Ternopil. Họ được tuyển dụng qua các công ty trung gian, mỗi ngày bỏ ra từ 3 đến 4 tiếng để chuyển hóa video thô của trận đấu — từng đường chuyền, từng cú sút — thành dữ liệu có cấu trúc sẵn sàng cho phân tích.

Góc nhìn từ người trong cuộc

Một cầu thủ từng làm công việc chú thích dữ liệu trong một năm tại Packing Sports — chi nhánh đặt tại Manila của công ty phân tích thể thao Đức Impect — chia sẻ rằng đây là nghề tay trái phổ biến với nhiều đồng nghiệp Philippines muốn tăng thu nhập. Anh từ chối tiết lộ danh tính vì không được phép phát ngôn với báo chí.

Theo anh, công việc hàng ngày là theo dõi các trận đấu ở giải châu Âu và gắn thẻ từng hành động của cầu thủ. Đặc biệt tại các sự kiện lớn như FIFA World Cup hay UEFA European Championship, "khối lượng công việc tăng đáng kể bởi các đội bóng, nhà phân tích và giới truyền thông đều cần dữ liệu nhanh hơn."

Công nghệ bắt việt vị tại World Cup 2026 được bổ sung tính năng cảnh báo theo thời gian thực. Ảnh: FIFA

Làn sóng đầu tư Mỹ thúc đẩy ngành dữ liệu thể thao

Scott Powers, trợ lý giáo sư phân tích thể thao tại Đại học Rice, chỉ ra rằng các nhà đầu tư Mỹ đang ngày càng chú trọng bóng đá và nắm quyền sở hữu nhiều câu lạc bộ tại Ngoại hạng Anh lẫn Serie A. Xu hướng này nhiều khả năng sẽ kéo theo sự mở rộng của ngành xử lý và phân tích dữ liệu trong lĩnh vực thể thao.

Ngân hàng Thế giới ước tính hiện có từ 154 đến 435 triệu lao động tự do trực tuyến trên khắp thế giới, tương đương 4,4% đến 12,5% lực lượng lao động toàn cầu. Một bộ phận đáng kể trong số này đang đóng góp vào việc cung cấp dữ liệu cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo. Khi nhu cầu AI tiếp tục tăng, lực lượng dán nhãn, làm sạch và kiểm chứng dữ liệu huấn luyện cũng sẽ không ngừng phình to.

Thu nhập và chênh lệch trong chuỗi giá trị

Người dán nhãn dữ liệu phục vụ World Cup có thể kiếm khoảng 70 USD mỗi trận đấu, cao hơn đáng kể so với mức trung bình của ngành, theo số liệu từ Metaintro. Tuy nhiên, khoảng cách giữa những gì lao động nhận được và những gì doanh nghiệp thu về không hề nhỏ. Khi tạp chí Time điều tra về nhân công đứng sau ChatGPT, phóng viên phát hiện những người chú thích dữ liệu tại Kenya làm việc cho một công ty trung gian chỉ nhận từ 1,32 đến 2 USD mỗi giờ, trong khi khách hàng phải trả cho công ty đó khoảng 12,5 USD cho cùng một đầu công việc.

Powers nhấn mạnh rằng trong thể thao, dữ liệu bắt buộc phải được tạo ra theo thời gian thực. Kết hợp thị giác máy tính với mô hình AI, một người lao động có thể ghi nhận tới 3.000 hành động trong một trận đấu. Ông cũng cho biết đã đọc các tin tuyển dụng vị trí phân tích thể thao, khoa học hiệu suất và kỹ thuật dữ liệu từ 25 trong số 30 câu lạc bộ nằm trong danh sách của Forbes. "Đây là dữ liệu đòi hỏi kỹ năng chuyên môn thực sự để phân tích", ông nói.

Áp lực từ các nền tảng dự đoán

Một người chú thích dữ liệu tự do tại Rio de Janeiro, chuyên gắn thẻ các trận đấu địa phương cho một công ty dữ liệu thể thao nước ngoài, tiết lộ mức thu nhập khoảng 70 USD mỗi trận chưa bao gồm phụ cấp. Anh cũng chia sẻ áp lực của việc phải cập nhật liên tục để phục vụ các nền tảng dự đoán.

"Các nền tảng dự đoán cần dữ liệu theo thời gian thực để điều chỉnh trong suốt trận đấu, thay vì chờ báo cáo chính thức vốn có thể mất vài ngày. Vì vậy tôi không thể gửi dữ liệu trễ hẹn, nếu không tôi có nguy cơ mất một phần hoặc toàn bộ tiền công", người này cho biết.

Nền kinh tế 9 tỷ USD và những người vô danh

World Cup 2026 được dự báo tạo ra doanh thu khoảng 9 tỷ USD, đưa giải đấu này trở thành sự kiện thể thao sinh lời nhất trong lịch sử. Nhưng đằng sau con số khổng lồ đó là những người lao động ít được nhắc đến. Như Grohmann đúc kết: "Môn bóng đá chúng ta đang xem vận hành nhờ công việc của người dán nhãn dữ liệu không kém gì nhờ các cầu thủ."

Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết. Nếu bạn quan tâm đến những góc khuất ít được biết đến đằng sau các sự kiện thể thao lớn, đừng bỏ qua các bài viết liên quan ngay bên dưới.

• Nguy cơ mất tiền từ trang web World Cup 2026 giả
• Lý do cỏ ở sân vận động World Cup 'tắm' ánh sáng hồng