Chỉ qua một cuộc điện thoại mời hội thảo và gần 6 tiếng nghe tư vấn, bà Vũ Thị Thanh đã chuyển khoản toàn bộ số tiền bán nhà cùng khoản tích lũy cả đời để ký 5 hợp đồng kỳ nghỉ — và từ đó bắt đầu hành trình đòi lại công lý kéo dài đến tận hôm nay.
Bẫy giăng từ một cuộc gọi điện thoại
Tháng 6/2024, bà Vũ Thị Thanh, 65 tuổi, vừa bán ngôi nhà tại Hà Giang để chuyển về Hà Nội sinh sống cùng con gái. Không lâu sau, bà nhận được lời mời tham dự một hội thảo du lịch qua điện thoại. Dù từ chối, phía công ty vẫn biết rõ địa chỉ nhà bà và chủ động gọi xe ôm đến tận nơi đón.
Tại hội thảo, bà được giới thiệu gói "hợp đồng kỳ nghỉ" trị giá 230 triệu đồng, thời hạn 20 năm, kèm cam kết sẽ mua lại với mức giá cao hơn chỉ sau một đến hai tháng. Vừa có trong tay tiền bán nhà và đang tính cho con gái một khoản để mua căn hộ trả góp, bà Thanh quyết định đồng ý. Sau gần 6 tiếng liên tục được các "chuyên gia" thuyết phục, bà chuyển khoản hơn một tỷ đồng để mua 5 hợp đồng.
"Lúc đó tôi nghĩ kiếm thêm chút tiền cho con mua nhà cũng tốt", bà chia sẻ.
Vừa về đến nhà, bà Thanh bắt đầu cảm thấy có gì đó không ổn và nhận ra mình đã bị lừa. Bà lập tức gọi điện yêu cầu hủy hợp đồng. Nhân viên hứa sẽ hoàn tiền vào đầu tuần, nhưng cho đến nay số tiền vẫn biệt vô âm tín.
Suốt hai năm qua, bà liên tục gửi đơn tố cáo đến nhiều cơ quan chức năng, đồng thời kết nối được một nhóm gần 300 nạn nhân cùng cảnh ngộ để cùng nhau đến trụ sở công ty đòi lại quyền lợi và cảnh báo cộng đồng. Trong số đó, 90% là người cao tuổi. Mức thiệt hại dao động từ vài trăm triệu đến 20 tỷ đồng.
"Nhiều người nói chúng tôi tham nên mới bị lừa. Nhưng ở tuổi này chúng tôi có nhu cầu gì nữa mà tham. Không còn khả năng lao động, ai cũng mong kiếm thêm chút tiền giúp con cháu", bà Thanh nói.
Quy mô lừa đảo trải rộng toàn quốc
5 hợp đồng của bà Thanh chỉ là một phần nhỏ trong tổng số 17.000 hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ do 27 công ty tại Hà Nội ký kết, chiếm đoạt khoảng 2.700 tỷ đồng của hàng nghìn khách hàng — phần lớn là người cao tuổi — và đã bị công an Hà Nội khởi tố.
Tại TP HCM, gần 200 giám đốc và nhân viên của các công ty du lịch cũng bị cáo buộc áp dụng chiêu thức tương tự, dụ dỗ khách hàng ký hơn 5.500 hợp đồng, thu về trên 600 tỷ đồng. Theo cơ quan điều tra, các đối tượng thường khai thác tâm lý ưa thích quà tặng và du lịch miễn phí của người dân, nhất là người lớn tuổi. Sau khi tạo dựng niềm tin, chúng dần dẫn dắt nạn nhân ký hợp đồng rồi liên tục hối thúc nộp thêm tiền với lời hứa sinh lời hấp dẫn.
187 bị can tại 21 vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hai chiêu bán "sở hữu kỳ nghỉ du lịch" và môi giới chuyển nhượng kỳ nghỉ, tháng 6/2026. Ảnh: Linh Đan
Sự cô đơn — khoảng trống mà kẻ xấu khai thác
PGS.TS Vũ Mạnh Lợi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Xã hội học, nhận định rằng cô đơn chính là khoảng trống lớn nhất khiến người cao tuổi dễ trở thành mục tiêu của các đường dây lừa đảo. Sau khi nghỉ hưu, sức khỏe suy giảm và các mối quan hệ xã hội thu hẹp dần, trong khi cuộc sống hiện đại bận rộn khiến con cái ít có thời gian trò chuyện với cha mẹ. Khi nhu cầu được quan tâm, được lắng nghe ngày một lớn hơn, người cao tuổi dễ dàng mở lòng với những kẻ giả vờ thấu hiểu họ.
Mong muốn tự chủ tài chính và có thể hỗ trợ con cháu cũng là yếu tố khiến họ sẵn sàng tham gia các kênh đầu tư sinh lời được vẽ ra hấp dẫn.
Bà Trịnh Thị Liễu: Cô đơn dẫn đến mất gần 2 tỷ đồng
Bà Trịnh Thị Liễu, 78 tuổi, sống tại Hà Nội, sa vào bẫy lừa đảo trong hoàn cảnh không khác bà Thanh là mấy. Chồng mất năm 2018, bà ở cùng con cháu nhưng ngày càng cảm thấy trống vắng. "Các con chăm chút miếng ăn, giấc ngủ, nhưng để ngồi nói chuyện, chia sẻ thì rất ít", bà tâm sự.
Năm 2021, được mời dự hội thảo du lịch, bà nhận lời vì muốn ra ngoài giao lưu cho khuây khỏa. Tại đây, bà được chào mời gói hợp đồng 231 triệu đồng, bao gồm quyền nghỉ dưỡng 20 năm, có thể bán lại để kiếm lời hoặc để dành tặng con cháu về sau.
Gia đình bà sống dựa vào lương hưu 7 triệu đồng mỗi tháng kể từ khi con trai bị tai nạn lao động. Nghĩ đây là cơ hội cải thiện kinh tế gia đình, bà quyết định ký hợp đồng. "Khi tôi nói không mang tiền, các cháu ấy đưa về tận nhà", bà nhớ lại.
Sau một năm, sức khỏe bà giảm sút vì bệnh tim và huyết áp. Muốn bán hợp đồng để lấy tiền chữa bệnh, bà lại được khuyên nâng cấp lên gói VIP và mua thêm hợp đồng mới để dễ chuyển nhượng hơn. Bà tiếp tục nộp tiền. Tổng cộng đến nay, bà đã đổ vào các hợp đồng này gần 2 tỷ đồng, trong đó 2/3 là tiền tích lũy, phần còn lại là tiền đi vay.
Dù đã từng nghi ngờ và trình báo công an, đầu tháng 6 vừa qua, bà Liễu vẫn tiếp tục vay nóng chịu lãi theo ngày để nộp thêm 40 triệu đồng sau khi được hứa chuyển nhượng hợp đồng trong vòng một tháng. "Chúng nói rất chân thành, hợp lý, tôi lại tin người", bà thừa nhận. Bà chỉ thực sự tỉnh ngộ sau khi xem các phóng sự cảnh báo về bẫy hợp đồng kỳ nghỉ.
Những thành viên trong nhóm của bà Thanh đến trụ sở công ty sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ đòi lại tiền, năm 2025. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Nỗi sợ bị trách móc — cái bẫy thứ hai
Tiến sĩ tâm lý học tội phạm Bùi Thị Liên (Học viện An ninh nhân dân) cho biết các nhóm lừa đảo thường thao túng người cao tuổi bằng cách xây dựng lòng tin thông qua sự quan tâm và lời khen ngợi. Khi nạn nhân đã lệ thuộc cảm xúc, chúng gieo rắc tâm lý hoang mang, tạo áp lực khan hiếm và đưa ra cam kết lợi nhuận cao để thúc ép ra quyết định.
Khoảng trống thứ hai, theo bà Liên, là nỗi sợ bị con cái phán xét. Người cao tuổi thường ngại để lộ việc mình bị lừa vì sợ bị cho là "tham lam". "Họ sợ bị con cháu trách móc nên âm thầm vay mượn, đóng thêm tiền với hy vọng lấy lại khoản đã mất nên càng lún sâu", bà Liên phân tích.
Trong nhóm nạn nhân đang đi đòi tiền cùng bà Thanh có mẹ của một cán bộ ngành kiểm sát. Người phụ nữ này mất nhiều tỷ đồng vì mua hàng chục hợp đồng, nhưng vẫn tiếp tục vay mượn để mua thêm hòng gỡ gạc lại. Dù là nạn nhân, mỗi lần đến đòi tiền, hễ thấy ai giơ điện thoại quay video là bà lại lẩn vào nhà vệ sinh. "Mình ngu thì mình tự chịu, không để các con biết và suy nghĩ", bà nói.
Giải pháp bảo vệ người cao tuổi khỏi bẫy lừa đảo
PGS.TS Vũ Mạnh Lợi cho rằng để hạn chế tình trạng lừa đảo nhắm vào người cao tuổi, điều cốt lõi là cần xây dựng một mạng lưới bảo vệ từ phía gia đình và cộng đồng. Khi người lớn tuổi được giao tiếp, tâm sự thường xuyên và có thói quen hỏi ý kiến con cháu trước khi đưa ra các quyết định tài chính, nguy cơ sập bẫy sẽ giảm đi đáng kể.
Tiến sĩ Bùi Thị Liên cũng khuyến nghị các gia đình nên chủ động cập nhật thông tin về những thủ đoạn lừa đảo mới cho cha mẹ, ông bà, đồng thời hướng dẫn họ nhận biết các dấu hiệu bất thường. Khi sự việc đáng tiếc đã xảy ra, không nên đổ lỗi hay chỉ trích. Thay vào đó, cần giúp người cao tuổi cắt đứt liên lạc với kẻ lừa đảo, hỗ trợ họ trình báo cơ quan công an và đồng hành về mặt tinh thần trong suốt quá trình xử lý.
Hai năm trôi qua kể từ ngày bị lừa, bà Thanh vẫn chưa lấy lại được một đồng nào. Giờ đây, mỗi khi nhận được cuộc gọi từ số lạ, bà đều do dự trước khi bắt máy. "Ai bảo cho, tặng gì hay mời dự hội thảo, tôi từ chối hết", bà cho biết.
*Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu câu chuyện này khiến bạn suy ngẫm, đừng bỏ qua những bài viết liên quan bên dưới — ở đó còn nhiều góc nhìn và thông tin hữu ích mà bạn có thể chia sẻ với người thân để cùng nhau phòng tránh những rủi ro tương tự.
Ý kiến bạn đọc (0)