Mỹ chủ động không chặn một số tên lửa, UAV Iran nhằm bảo toàn kho vũ khí

Để ngăn ngừa nguy cơ kiệt quệ đạn dược, các lực lượng phòng thủ Mỹ ở khu vực Trung Đông đã đưa ra quyết định không can thiệp đối với những mối đe dọa không ảnh hưởng trực tiếp đến lực lượng của mình.

Dẫn nguồn tin từ giới chức cấp cao Mỹ vào ngày 25/7, NBC News tiết lộ lực lượng phòng không nước này ở khu vực Trung Đông đang áp dụng chiến thuật "chủ động bỏ qua" một lượng tên lửa cùng máy bay không người lái (UAV) xuất phát từ Iran, thay vì tập trung vô hiệu hóa tất cả như khoảng thời gian trước.

Theo chiến lược mới, các hệ thống phòng thủ như THAAD, Patriot và chiến hạm mang hệ thống Aegis sẽ chỉ thực hiện can thiệp khi các mối đe dọa có khả năng gây thương vong cao đối với lực lượng Mỹ. Trái lại, đối với những cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng không chứa quân nhân như đường bay, trạm radar, kho chứa nhiên liệu hoặc các khu vực hậu cần, cấp chỉ huy có thể chấp nhận rủi ro bị đánh trúng.

"Phương án này là quyết định mang tính thời điểm để tiết kiệm nguồn đạn đánh chặn cao cấp, loại vũ khí đòi hỏi thời gian tính bằng năm để sản xuất cũng như bổ sung lại", các nguồn tin giấu tên giải thích.

Tên lửa đạn đạo Iran lao xuống mục tiêu ở Jordan trong video công bố ngày 18/7. Video: X/AMK Mapping

Cùng ngày, New York Times cũng cho biết Tổng thống Donald Trump đã quyết định hoãn thực hiện phương án "mở chiến dịch không kích diện rộng chưa từng có vào Iran" trong thời điểm hiện tại. Nguyên nhân chính xuất phát từ những quan ngại rằng việc gia tăng căng thẳng quân sự sẽ khiến lực lượng ở Trung Đông cạn kiệt nguồn đạn phòng không và tên lửa Patriot.

"Sự thiếu hụt tên lửa phòng vệ là nguyên nhân quan trọng khiến kế hoạch tấn công quy mô lớn trở nên vô cùng rủi ro", một quan chức chia sẻ.

Trực tiếp báo cáo kín với ông Trump, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đánh giá rằng dù quân đội Mỹ vẫn sở hữu tiềm lực triển khai một đợt tấn công lớn hướng tới Iran, hành động này sẽ đẩy kho đạn đánh chặn của Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) rơi vào tình trạng "suy giảm tới mức báo động".

Khủng hoảng thiếu hụt đạn dược phòng thủ trầm trọng

Các nguồn tin quân sự Mỹ thừa nhận tình trạng khan hiếm đạn phòng không đang trở nên khẩn cấp hơn bao giờ hết tại khu vực Trung Đông. Tính đến nay, những hệ thống Patriot đã tiêu tốn hơn 1.200 quả đạn trong các đợt đụng độ, với chi phí mỗi đợt phóng dao động từ 4 đến 5,3 triệu USD.

Trong bản phân tích diễn biến chiến sự Trung Đông ra mắt vào tháng 4, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ghi nhận Lục quân Mỹ đã dùng đến gần một nửa số đạn tên lửa Patriot dự trữ và vượt quá 50% lượng đạn dành cho THAAD. Trong khi đó, lực lượng hải quân cũng mất đi 30% số đạn tầm xa SM-3 và không dưới 10% cơ số đạn SM-6.

Đánh giá từ CSIS chỉ ra Mỹ phải mất từ 1 đến 4 năm mới tái thiết lập được quy mô kho đạn về trạng thái trước khi chiến sự bùng phát. Đáng chú ý, các con số này chưa bao gồm số lượng đạn mà Mỹ cùng lực lượng đồng minh đã khai hỏa từ thời điểm giao tranh tái diễn vào cuối tháng 6.

Áp lực địa chính trị và phương án ngoại giao

Ngoài vấn đề đạn dược, Tổng thống Trump cùng bộ sậu cố vấn còn e ngại nguy cơ đụng độ lan rộng ra toàn bộ Trung Đông, gây rạn nứt quan hệ với các đối tác chiến lược tại vùng Vịnh, ảnh hưởng xấu tới nền kinh tế toàn cầu và làm gia tăng cuộc khủng hoảng năng lượng.

Một vài quan chức nhận định phương án đẩy mạnh không kích có thể mang lại kết quả ngược với kỳ vọng. Thay vì ép buộc Tehran phải quay lại bàn hội đàm, bước đi này nguy cơ khiến giới lãnh đạo Iran trở nên gắn kết và quyết liệt hơn.

Trước các thông tin này, đại diện truyền thông của tướng Caine cùng phía CENTCOM — đơn vị quản lý các hoạt động quân sự Mỹ ở Trung Đông — đều chưa đưa ra phản hồi hay bình luận.

Ở góc độ khác, Giám đốc truyền thông Nhà Trắng Steven Cheung khẳng định Tổng thống Trump vẫn đặt ưu tiên cho con đường thương lượng ngoại giao, nhưng "sẵn sàng duy trì mọi phương án" nếu Iran không dừng các hành động tấn công tuyến hàng hải thương mại qua eo biển Hormuz cũng như các đồng minh tại vùng Vịnh.

"Nằm dưới hàng loạt lệnh trừng phạt cùng các đợt không kích, Iran nên chủ động tìm kiếm một thỏa thuận bằng con đường thương lượng, bằng không họ tự hiểu hậu quả sẽ ra sao", ông Cheung phát biểu.

Bệ phóng của tổ hợp Patriot tại căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait hồi năm 2020. Ảnh: USAF

Lỗ hổng từ hệ thống lá chắn và những tổn thất thực tế

Nhiều đợt tập kích dồn dập từ Iran đã tác động nghiêm trọng đến cấu trúc phòng không mà Mỹ cùng đối tác vùng Vịnh dày công thiết lập suốt nhiều thập niên, mở ra những lỗ hổng khiến UAV và tên lửa đạn đạo có thể vượt qua.

Việc hệ thống THAAD bị tổn hại khiến nhiệm vụ chặn tên lửa đạn đạo bị đẩy sang cho các tổ hợp Patriot — vốn sở hữu hiệu năng hạn chế hơn đáng kể. Dù các tàu khu trục Aegis có khả năng theo dõi và vô hiệu hóa tên lửa đạn đạo, phạm vi hoạt động của chúng bị cản trở do không thể áp sát vịnh Ba Tư, vốn là hướng xuất kích trọng yếu của phía Iran thời gian gần đây.

Dữ liệu hình ảnh vệ tinh được phía Iran đưa ra trong hai tuần gần đây cho thấy hàng loạt vị trí hạ tầng quân sự của Mỹ tại Trung Đông đã hứng chịu thiệt hại, gồm có trận địa Patriot, xưởng bảo dưỡng máy bay, kho vũ khí và khu nhà ở của quân nhân. Đáng chú ý, vào ngày 17/7, hai tên lửa đạn đạo từ Iran đã xuyên thủng lá chắn Patriot và đánh xuống căn cứ không quân Muwaffaq Salti tại Jordan, làm 3 binh sĩ Mỹ thiệt mạng.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài tổng hợp này. Đừng quên tiếp tục tìm hiểu thêm những thông tin quốc tế cập nhật và sâu sắc khác ngay bên dưới nhé!