Áp lực từ đà tăng của lãi suất cho vay và giải pháp tối ưu cho khách hàng

Mức lãi suất vay vốn đang được các ngân hàng thương mại điều chỉnh đi lên đáng kể. Trong bối cảnh mặt bằng chi phí vốn nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức cao, người đi vay cần chuẩn bị những kịch bản tài chính nào?

Báo cáo từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, mức lãi suất cho vay bình quân trong tháng 6 đã tăng thêm 0,4 điểm phần trăm so với tháng 5. Đây được ghi nhận là khoảng thời gian chứng kiến sự điều chỉnh biểu phí vay vốn mạnh mẽ nhất của hệ thống ngân hàng trong vòng một năm trở lại đây.

Ở thời điểm hiện tại, mức lãi suất cho vay trung bình tháng 6 tại các ngân hàng thương mại (NHTM) đã chạm ngưỡng 10,5%/năm. Khảo sát thực tế trên thị trường xác nhận có khoảng 10 ngân hàng đang áp dụng mức lãi suất cho vay thực tế quanh mốc này.

Chẳng hạn như Ngân hàng T. hiện niêm yết mức lãi suất bình quân đối với khách hàng cá nhân ở mức 10,95%, Ngân hàng O. ghi nhận con số 10,78%; trong khi Ngân hàng S. đang cung cấp các gói vay ngắn hạn dành cho cá nhân với lãi suất 10,18%...

Gánh nặng tài chính đè nặng lên người vay mua nhà và đầu tư

Đứng ở góc độ người tiêu dùng, chị Tr. (sinh sống tại Bình Tân cũ, TPHCM) đang lên kế hoạch mua căn hộ đầu tiên. Sở hữu nguồn tài chính tích lũy khoảng 700 triệu đồng, chị buộc phải cân nhắc khoản vay chiếm 60-70% giá trị bất động sản. Tuy nhiên, mức lãi suất chào thầu từ 9-10%/năm khiến chị do dự vì lo ngại áp lực trả nợ hàng tháng quá lớn.

Tương tự, chị Thanh Hương (cư trú tại phường An Tây Hội, TPHCM) chia sẻ khoản vay mua bất động sản của gia đình chị tại một ngân hàng thuộc nhóm Big4 vừa bước sang giai đoạn thả nổi được 2 tháng. Mức lãi suất ưu đãi 6%/năm ban đầu đã nhảy vọt lên 10,5%/năm, nâng tổng số tiền gốc và lãi chị phải gánh mỗi tháng lên tới 20 triệu đồng trên dư nợ gốc 1,1 tỷ đồng.

“Khoản vay này tôi đã duy trì vài năm. Nhờ đợt trước lãi suất thấp nên mỗi tháng tôi chỉ phải trả tầm 11 triệu đồng, hiện tại chi phí đã tăng quá cao”, chị Thanh Hương bộc bạch.

Trong khi đó, anh Thiên (trú tại phường Phú Định, TPHCM) cũng đang gánh mức lãi suất 11,5%/năm cho khoản vay mua đất nền đầu tư tại ngân hàng tư nhân H. Hàng tháng, số tiền anh phải trích ra trả ngân hàng vào khoảng 12 triệu đồng, tạo ra áp lực tài chính không nhỏ.

Lãi suất cho vay tăng lên 10,5%/năm (Ảnh: DT).

Lời khuyên từ chuyên gia tài chính cho người đi vay

Phân tích về hiện tượng này, TS Châu Đình Linh - chuyên gia kinh tế tài chính - nhận định rằng đường đi của lãi suất chịu sự tác động trực tiếp từ quy luật thị trường, biến động lạm phát và định hướng chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước.

Về nguyên tắc, lãi suất cho vay ra được cấu thành từ lãi suất huy động đầu vào, cộng thêm chi phí vận hành, phần bù rủi ro cho từng nhóm khách hàng và biên lợi nhuận mục tiêu của tổ chức tín dụng. Vì ngân hàng hoạt động như một doanh nghiệp, nên khi chi phí vốn đầu vào đắt đỏ hơn thì giá cho vay đầu ra bắt buộc phải điều chỉnh tăng tương ứng.

“Đây hoàn toàn là diễn biến tự nhiên của thị trường”, ông Linh chia sẻ. Chuyên gia cho rằng để tiết giảm lãi suất cho vay, các nhà nốt ngân hàng phải tối ưu hóa chi phí quản lý, cân đối lại phần bù rủi ro cũng như chủ động thu hẹp margin lợi nhuận…

Bên cạnh đó, vị chuyên gia khẳng định biến động lãi suất không diễn ra theo chu kỳ cố định mà linh hoạt theo sức khỏe nền kinh tế vĩ mô và chỉ số lạm phát. Trong bối cảnh này, khách hàng vay vốn cần hoạch định bài toán tài chính kỹ lưỡng dựa trên thu nhập thực tế, mục đích sử dụng vốn và chi phí sinh hoạt hàng tháng để đưa ra lựa chọn an toàn.

“Trước khi ký hợp đồng vay trong giai đoạn hiện nay, người dân cần chuẩn bị sẵn các kịch bản rủi ro để đánh giá khả năng chịu đựng tài chính của bản thân. Đồng thời, việc lập một khoản quỹ dự phòng là vô cùng cần thiết nhằm ứng phó với các biến cố tài chính bất ngờ”, ông Linh đưa ra lời khuyên, đồng thời khuyến nghị tỷ lệ vay tối đa chỉ nên dừng lại ở mức 60% giá trị tài sản mua.

Lãi suất sẽ khó hạ nhiệt (Ảnh: DT)

Dự báo xu hướng lãi suất trong thời gian tới

Đánh giá về thực trạng thị trường tại Sự kiện Thường trực Chính phủ gặp mặt cộng đồng doanh nghiệp diễn ra tuần trước, Thống đốc NHNN Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết việc điều hành mặt bằng lãi suất thời gian qua gặp nhiều thử thách do nguồn vốn huy động toàn nền kinh tế còn hạn chế trong khi nhu cầu vốn lại rất lớn. Việt Nam đang dồn lực thúc đẩy tăng trưởng thông qua kênh tín dụng, dẫn đến tình trạng khan hiếm nguồn cung vốn đẩy lãi suất đi lên. Lãi suất tiền gửi đầu vào tăng cao tất yếu kéo theo lãi suất cho vay tăng.

Sức ép về thanh khoản còn thể hiện rõ qua cuộc đua phát hành trái phiếu của các nhà đúp ngân hàng với mức lãi suất áp sát mốc 10%/năm. Cùng với đó là việc phát hành chứng chỉ tiền gửi với mức lãi lên tới 9%/năm đối với kỳ hạn 4-6 tháng, cao gần gấp hai lần so với lãi suất tiết kiệm thông thường cùng kỳ hạn.

Trong danh sách phát hành trái phiếu ngân hàng, Vietbank dẫn đầu khi niêm yết mức lãi suất 9,7% cho hai đợt phát hành có tổng quy mô 1.500 tỷ đồng. Bảo Việt Bank cũng tiến hành huy động 2.000 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất 9,63%; trong khi TPBank chào bán lô trái phiếu gần nhất ở mức lãi suất 9,3%...

Dựa trên tình hình thực tế, chuyên gia Châu Đình Linh nhận định mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ duy trì ở mốc cao. Không riêng tại Việt Nam, xu hướng lãi suất neo cao cũng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, đặc biệt là tại Mỹ. Dự báo lãi suất khó có thể đảo chiều giảm sâu mà nhiều khả năng sẽ đi ngang trong thời gian sắp tới.

Cùng chung góc nhìn này, ông Vũ Bình Minh, CFA, Giám đốc Kinh doanh Vốn và Tiền tệ, Khối Thị trường Vốn và Dịch vụ Chứng khoán thuộc HSBC Việt Nam nhận định, dù lãi suất điều hành không thay đổi, thị trường vẫn ghi nhận đà tăng liên tục của lãi suất liên ngân hàng và lãi suất huy động ở mức cao suốt nửa đầu năm nay.

Thực tế này phản ánh bức tranh của một nền kinh tế đang trên đà phục hồi nhanh, nơi mà nhu cầu mở rộng tín dụng luôn vượt tốc độ tích lũy tiền gửi, đồng thời ngành ngân hàng phải giữ chênh lệch lãi suất VND-USD ở khoảng cách thích hợp để kiểm soát kỳ vọng tỷ giá.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết. Hãy tiếp tục đón đọc các thông tin kinh tế và tài chính cập nhật mới nhất ngay bên dưới.