Chuyển hóa tình cảm tri ân thành những hành động thiết thực

Có những hành trình đoàn tụ khiến triệu trái tim phải nghẹn ngào. Thời gian qua, nhờ đợt cao điểm "500 ngày đêm" tìm kiếm và quy tập hài cốt các anh hùng liệt sĩ, nhiều gia đình sau nhiều thập kỷ đăm đắm ngóng trông đã có thể đón người thân trở về lòng đất mẹ. Những phần mộ khuyết danh giờ đây được khắc tên, những người con tóc đã phai màu mới xác định chính xác nơi cha mình yên nghỉ. Dù vậy, vẫn có không ít bà mẹ đã nhắm mắt xuôi tay mà chưa kịp chứng kiến ngày đoàn viên. Mỗi cuộc trở về vừa khép lại một nỗi niềm riêng, vừa gợi mở nỗi trăn trở chung cho cộng đồng: Bên cạnh lòng biết ơn sâu sắc, chúng ta phải liên tục nỗ lực từng ngày để xứng đáng với những mất mát to lớn ấy.

Chính vì lẽ đó, thông điệp trong thư của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ mang theo lời hỏi thăm ấm áp, tình cảm chân thành cùng lòng tri ân sâu sắc gửi tới các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, cùng toàn thể các thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, cựu chiến binh, cựu công an nhân dân, cựu thanh niên xung phong, người từng tham gia kháng chiến và người có công với nước.

Nội dung bức thư đồng thời nhấn mạnh nghĩa vụ to lớn trong việc tiếp tục chăm lo, hỗ trợ các thương bệnh binh, thân nhân liệt sĩ cùng người có công; trách nhiệm đẩy mạnh công tác quy tập hài cốt liệt sĩ còn rải rác trên các chiến trường. Xa hơn nữa, đó là sứ mệnh kiến thiết một quốc gia phát triển cường thịnh, "đàng hoàng hơn, to đẹp hơn", sao cho sự hy sinh của các tiền nhân thực sự đem lại giá trị trọn vẹn.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dâng hương tại nhà quàn các Anh hùng liệt sĩ vừa được tìm thấy hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng (Ảnh: Bảo Quyên).

Giá trị văn hóa và chiều sâu tinh thần từ đạo lý uống nước nhớ nguồn

Trong nền văn hóa Việt Nam, sự biết ơn không đơn thuần dừng lại ở cảm xúc nhất thời mà đã trở thành triết lý sống. Nhân dân ta lập đền thờ các vị anh hùng dân tộc không chỉ nhằm tưởng niệm, mà còn để nhắc nhở các thế hệ sau nhớ về cội nguồn. Việc chăm nom các nghĩa trang liệt sĩ không chỉ dừng lại ở giữ gìn phần mộ, mà là bảo tồn ký ức của cả dân tộc. Mỗi khi một liệt sĩ được đưa về sau hàng chục năm nằm lại chiến trường, điều quay trở lại không chỉ là phần hài cốt, mà còn là một mắt xích lịch sử được kết nối trọn vẹn.

Bởi lẽ đó, chiến dịch "500 ngày đêm" mang tầm vóc vượt xa một hoạt động tìm kiếm thông thường. Đây chính là hành trình chữa lành những vết thương do chiến tranh để lại. Mọi mẫu ADN được phân tích, từng mẩu thông tin được đối soát, mỗi tấm bia mộ được trả lại đúng tên tuổi đều khẳng định rằng đất nước không bao giờ lãng quên những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Tầm vóc một quốc gia không chỉ đo đếm bằng chỉ số GDP hay những dự án hạ tầng quy mô. Vị thế ấy còn thể hiện qua thái độ ứng xử với quá khứ, với những người đã hy sinh vì nền độc lập, tự do mà thế hiện nay đang thụ hưởng. Chính sự trân trọng lịch sử ấy đã đúc kết nên chiều sâu văn hóa cùng sức mạnh tinh thần bền vững cho dân tộc.

Thắp sáng động lực từ ký ức lịch sử

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở những cảm xúc nghẹn ngào, sự biết ơn rất dễ tan biến sau mỗi dịp kỷ niệm. Điểm cốt yếu là phải biến ký ức thành sức mạnh hành động. Đây có lẽ cũng là thông điệp cốt lõi mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm muốn truyền tải.

Những người đã khuất không ngã xuống để lớp người sau mãi đắm chìm trong ký ức chiến tranh. Họ hy sinh để đem lại hòa bình cho đất nước, để con cháu được học hành, sáng tạo, vươn lên làm giàu và xây dựng một xã hội văn minh hơn. Do đó, lòng tri ân sâu sắc nhất không chỉ đong đếm bằng những nhành hoa hay nén hương thơm, mà thể hiện qua việc mỗi ngày chúng ta cùng chung tay xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, nhân văn và đáng sống.

Trách nhiệm của thế hệ trẻ trong thời đại mới

Ý nghĩa này càng trở nên đặc biệt quan trọng đối với thế hệ trẻ. Phần lớn thanh niên hiện nay trưởng thành trong hòa bình, không trực tiếp trải qua khói lửa hay chịu đựng nỗi đau chia cắt. Dù vậy, họ càng cần được gắn kết với lịch sử thông qua các câu chuyện có thực, những cuộc trở về thực tế và những con người bằng xương bằng thịt. Khi thấu hiểu rằng nền hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương, từng cá nhân sẽ nhận thức rõ hơn nghĩa vụ của mình đối với tương lai.

Nghĩa vụ đó không nhất thiết phải bắt nguồn từ những việc làm quá to tát. Đó có thể là nỗ lực học tập chăm chỉ, lao động sáng tạo, sống tử tế, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đóng góp thêm giải pháp, công trình hay sản phẩm hữu ích cho đời. Từng đóng góp dẫu nhỏ bé đều là phương cách nối tiếp sự hy sinh của thế hệ trước bằng năng lượng của thời bình.

Khi tình cảm biết ơn biến thành hành động thực tế, và những hành động đó góp phần thúc đẩy đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, đó chính là nén hương kính dâng trọn vẹn nhất lên các anh hùng liệt sĩ.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn sở hữu bằng Thạc sĩ chuyên ngành quản lý di sản và nghệ thuật do Đại học Bắc London (University of North London) cấp, đồng thời là Tiến sĩ quản lý văn hóa tại Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam. Hiện ông đang đảm nhiệm vai trò Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Mời bạn tiếp tục đón đọc các nội dung hấp dẫn và thông tin liên quan ngay bên dưới nhé!