Sét đánh trúng tên lửa đẩy của Trung Quốc ngay trên bầu trời sau khi rời bệ phóng

Dù hứng chịu một cú sét đánh trực diện trong quá trình rời khỏi mặt đất, tên lửa Trường Chinh 3B vẫn xuất sắc đưa thành công một vệ tinh viễn thông đi vào quỹ đạo không gian.

Sự việc diễn ra vào ngày 23/7 vừa qua, khi phương tiện mang tên Trường Chinh 3B được kích hoạt từ Trung tâm phóng vệ tinh Tây Xương nhằm đưa thiết bị Tianlian II-06 lên quỹ đạo địa tĩnh. Chỉ tầm nửa phút sau lúc rời khỏi bệ phóng, một tia sét lớn đã giáng thẳng vào thân tên lửa giữa tầng không. Mặc dù vậy, thiết bị viễn thông vẫn hạ cánh chuẩn xác vào quỹ đạo theo kế hoạch dự kiến, đảm bảo công tác truyền tải dữ liệu đến trạm không gian Thiên Cung cùng các sứ mệnh không gian có phi hành đoàn. Ngay sau đó, Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASC) đã chính thức tuyên bố chuyến bay hoàn thành xuất sắc mục tiêu.

Các chuyên gia nhận định trên trang tin CGTN rằng bản thân phương tiện phóng có thể là tác nhân trực tiếp phát sinh hiện tượng điện này. Việc thân tên lửa kéo dài kết hợp cùng luồng khí thải dẫn điện đâm xuyên qua những đám mây mang điện tích đã vô tình tạo nên một đường dẫn điện trong không gian, từ đó kích hoạt sét xuất hiện. Chính vì nguy cơ này, các dòng tên lửa tân tiến ngày nay đều tích hợp khả năng chống chịu nhiễu điện cực tốt. Phần lớn dòng điện cực lớn từ tia sét sẽ lan truyền dọc theo lớp vỏ ngoài bằng kim loại dẫn điện. Đồng thời, hệ thống tấm chắn bảo vệ và cơ chế ngắt mạch quá áp sẽ triệt tiêu tối đa hiểm họa đối với máy tính điều khiển trung tâm, thiết bị viễn thông cùng toàn bộ vi mạch điện tử.

Do rủi ro từ cả sét thiên nhiên lẫn hiện tượng phóng điện do tên lửa tạo ra đều có khả năng gây tổn hại nặng nề cho thiết bị lẫn hàng hóa mang theo, những khu vực phóng luôn tuân thủ khắt khe các chuẩn mực khí tượng. Đơn vị điều hành sẵn sàng hoãn lịch trình nếu phát hiện tín hiệu dông bão, hiện tượng tích điện hoặc điện trường nguy hiểm dọc theo tuyến đường bay. Quyết định khởi hành dựa trên phân tích kỹ lưỡng về hình thái mây, số liệu điện trường khí quyển và hàng loạt chỉ số thời tiết liên quan. Dù các giải pháp kỹ thuật có thể giảm thiểu tác hại, việc né tránh vùng thời tiết bất lợi vẫn luôn được đặt lên hàng đầu.

Sự góp mặt của vệ tinh mới này góp phần củng cố mạnh mẽ mạng lưới truyền dẫn dữ liệu vũ trụ thế hệ thứ hai của quốc gia này. Thiết bị Tianlian II-06 đảm nhận vai trò giám sát, đo đạc từ xa và duy trì kết nối cho trạm vũ trụ Thiên Cung, các tàu chở người, vệ tinh quan sát tài nguyên cũng như các đợt phóng tiếp theo. Được triển khai liên tục từ năm 2019 đến nay với tổng cộng 6 thành viên, mạng lưới Tianlian II sở hữu khả năng truyền tải thông lượng cao, vùng phủ sóng rộng khắp và tối ưu hóa khả năng tương tác cho đa dạng tàu không gian.

Ghi lại khoảnh khắc tia sét xé xuyết bầu trời, đánh trúng tên lửa Trường Chinh 3B khi đang gia tăng độ cao. Video: The Lauch Pad

Trên thực tế, đây không phải lần đầu tiên một phương tiện vũ trụ đụng độ hiện tượng thiên nhiên này ngay sau khi cất cánh. Lật lại lịch sử vào tháng 11/1969, cỗ máy khổng lồ Saturn V thuộc sứ mệnh Apollo 12 của NASA từng liên tiếp hai lần bị sét giáng xuống sau khi rời mặt đất, khiến một loạt thiết bị điện tử và hệ thống định vị rơi vào trạng thái hỗn loạn. Dù vậy, các phi hành gia cùng lực lượng điều hành mặt đất đã nhanh chóng khôi phục dữ liệu cốt lõi, giúp con tàu tiếp tục hành trình và đáp xuống Mặt Trăng an toàn.

Thảm họa tồi tệ nhất diễn ra vào tháng 3/1987, khi tên lửa Atlas/Centaur-67 do United Launch Alliance vận hành bị sét đánh sau khoảng 48 giây cất cánh. Sự cố làm hỏng máy tính điều khiển bay, khiến toàn bộ cỗ máy nổ tung trên không trung. Chính thất bại đau đớn này đã thúc đẩy NASA ban hành bộ quy chuẩn khắt khe Tiêu chí Phóng an toàn trong điều kiện sấm sét (LLCC) nhằm loại bỏ nguy cơ từ sét trong các nhiệm vụ sau đó.

Gần đây hơn vào năm 2019, một tên lửa dòng Soyuz của Nga cũng hứng chịu cú sét đánh chỉ ít lâu sau khi rời bệ phóng. Dù vậy, cỗ máy vẫn hoàn thành nhiệm vụ đưa vệ tinh truyền thông Glasnost vào quỹ đạo một cách trọn vẹn.

Chân thành cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục cuộn xuống để khám phá thêm nhiều tin tức khoa học và công nghệ hấp dẫn khác ngay bên dưới!