Gần 20h tối ngày 5/6, chị Như Hoa — cộng tác viên của Viettel — mới có thể gặp mặt bà Hà Thị In tại xã Mai Châu, tỉnh Phú Thọ, sau không ít lần thất hẹn. Bà In thuộc nhóm thuê bao di động chưa hoàn tất xác thực thông tin, đồng nghĩa số điện thoại của bà đứng trước nguy cơ bị khóa một chiều nếu không xử lý trước ngày 15/6.
Mùa gặt và cuộc đua xác thực thuê bao
Những ngày này, vùng quê Mai Châu đang vào cao điểm thu hoạch lúa. Bà con nông dân ra đồng từ lúc trời chưa sáng và trở về nhà khi đã tối mịt — tạo ra bài toán hóc búa cho đội ngũ cộng tác viên nhà mạng. "Đến sớm thì bà chưa về, đến muộn thêm chút nữa là bà đã đi ngủ, nên hễ hẹn được là tôi chạy đến liền", chị Hoa nói.
Trước thực tế đó, suốt hai tháng qua, nhân viên các nhà mạng sẵn sàng tăng ca ngoài giờ hành chính, trực tiếp tìm đến từng hộ dân để hỗ trợ những người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn trong việc đi lại. Mục tiêu là đảm bảo toàn bộ thuê bao trên địa bàn được xác thực đúng hạn.
Thông tư 08 và yêu cầu chuẩn hóa thông tin thuê bao
Thông tư 08 do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, quy định về xác thực thông tin thuê bao di động, chính thức có hiệu lực từ ngày 15/4. Theo đó, mỗi thuê bao bắt buộc phải có đầy đủ bốn trường dữ liệu: số định danh cá nhân, họ và tên, ngày tháng năm sinh, và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt. Tất cả thông tin này phải được đối chiếu, khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư do Bộ Công an quản lý.
Về quy trình, Thông tư được thiết kế theo hướng thuận tiện tối đa — người dùng có thể tự thực hiện bất cứ lúc nào thông qua ứng dụng VNeID mà không cần đến cửa hàng. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ người dùng chỉ có điện thoại phổ thông hoặc không cài đặt ứng dụng định danh điện tử, khiến họ cần được nhân viên nhà mạng hỗ trợ trực tiếp.
Phú Thọ là địa phương có lượng khách hàng sử dụng mạng Viettel thuộc hàng cao nhất toàn quốc. Song nhiều thuê bao tại vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong đi lại, hoặc e ngại bị lừa đảo nên bỏ qua các thông báo từ nhà mạng. Theo đại diện Viettel khu vực Mai Châu, tính đến đầu tháng 6, địa bàn vẫn còn khoảng 8.000 người cần được hỗ trợ xác thực trực tiếp. Để rút ngắn con số này, nhà mạng đã đồng loạt triển khai nhiều giải pháp: nhắn tin nhắc nhở, phát thông báo qua loa, và phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở để vận động từng cụm dân cư.
"Giờ vàng cắm bản" của nhân viên nhà mạng
Với khách hàng dùng smartphone, nhân viên có thể hướng dẫn xác thực ngay trên thiết bị cá nhân. Còn với những người dùng điện thoại cơ bản, nhà mạng trang bị ứng dụng chuyên dụng để hỗ trợ. Trên thực tế, nếu người dùng có căn cước công dân gắn chip, toàn bộ thao tác quét CCCD và nhận diện khuôn mặt chỉ mất chưa đầy 5 phút. Khó khăn thực sự không nằm ở kỹ thuật, mà ở việc tìm gặp được khách hàng.
Chị Nhung, nhân viên Viettel tại xã Tân Mai, cho hay khoảng thời gian từ 18h đến 23h đã trở thành "giờ vàng cắm bản" — khi bà con đã xong việc nương rẫy và có thể tiếp nhân viên nhà mạng. Vượt đèo hàng chục km trong đêm là chuyện bình thường với chị. Riêng trong tháng 5, chị Nhung đạt thành tích xuất sắc nhất tại địa bàn khi hỗ trợ thành công gần 800 người hoàn tất xác thực.
Thách thức chung: lòng tin và địa lý
Khó khăn trong tiếp cận người dân không chỉ là vấn đề riêng của Viettel. Các nhà mạng khác cũng đối mặt với bức tranh tương tự và phải linh hoạt triển khai nhiều biện pháp song song: nhắn tin, phát loa, phối hợp với ban ngành địa phương.
Tại Lào Cai, nhân viên VinaPhone cũng phải trực tiếp đến từng nhà dân để hỗ trợ. Đặc thù ở các bản làng vùng cao là nhiều hộ gia đình chỉ có duy nhất một chiếc điện thoại, và người dùng thường mang theo khi đi làm nương từ tờ mờ sáng. Nhân viên nhà mạng đôi khi phải quay lại nhiều lần mới gặp được chủ máy.
Ngoài rào cản địa lý, tâm lý lo ngại lừa đảo công nghệ khiến không ít người dân từ chối cung cấp thông tin. Trong những trường hợp như vậy, nhân viên nhà mạng phải nhờ đến sự hỗ trợ của trưởng thôn — người có uy tín trong cộng đồng — trực tiếp đi cùng để giải thích và vận động, người dân mới chịu hợp tác.
Loa di động — giải pháp sáng tạo giữa núi rừng
Tại các địa bàn có nhà dân phân tán, hệ thống loa phường truyền thống phát huy tác dụng hạn chế. Để bù đắp, một số nhân viên nhà mạng chủ động sáng tạo: đeo loa di động, bật âm thanh lớn rồi chạy xe máy len lỏi qua từng con ngõ, thông báo và kêu gọi bà con tập trung về nhà văn hoá — nơi có nhân viên nhà mạng thường trực để hỗ trợ xác thực. Anh Nguyễn Trung Kiên là một trong những nhân viên tiên phong áp dụng cách làm này.
Đến tận nhà — không để ai bị bỏ lại
Ông Ngần Văn Thẩm sinh sống một mình trong ngôi nhà sàn nằm lưng chừng núi. Do khuyết tật ở chân, việc tự di chuyển ra điểm xác thực là điều ngoài tầm với của ông. Sau khi tìm được tấm căn cước công dân cất giữ kỹ trong vách nhà, ông được chị Mai hỗ trợ quét chip NFC và chụp ảnh nhận diện khuôn mặt — toàn bộ thủ tục hoàn tất chỉ trong vài phút.
"Tôi biết có quy định phải xác thực thuê bao nhưng đường xa nên không thể tự đi được. May có cô nhà mạng lên tận nhà giúp", ông Thẩm bày tỏ.
Để đảm bảo tiến độ tại bản làng vùng cao, chị Mai cho biết mình liên tục kết hợp nhiều kênh tiếp cận: nhắn tin qua nhóm chat của thôn, thông báo tại phiên chợ, và đến gặp trực tiếp từng hộ. Đến nay, đa phần người dân trong thôn đã hoàn tất cập nhật thông tin. Số còn lại chủ yếu là những người trẻ đi làm ăn xa hoặc các SIM chưa chính chủ đang chờ bổ sung hồ sơ.
103 triệu thuê bao và hạn chót 15/6
Số liệu từ Cục Viễn thông thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, tính đến đầu tháng 6, dữ liệu của 103 triệu thuê bao di động đã được tích hợp lên ứng dụng xác thực điện tử quốc gia VNeID. Tuy nhiên, trong tổng số đó vẫn còn 25 triệu thuê bao chưa hoàn tất xác nhận trạng thái chính chủ.
Việc chuẩn hóa và xác nhận thông tin không đơn thuần là nghĩa vụ hành chính — đây còn là biện pháp thiết thực để triệt tiêu SIM rác, hạn chế lừa đảo trực tuyến và tăng cường bảo vệ người dùng trong không gian số.
Kể từ sau ngày 15/6, các thuê bao vẫn chưa xác nhận tình trạng sử dụng qua ứng dụng VNeID sẽ bị khóa một chiều. Muốn khôi phục dịch vụ, chủ thuê bao bắt buộc phải thực hiện chuẩn hóa thông tin theo quy định.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến những câu chuyện tương tự về chuyển đổi số và đời sống công nghệ, đừng bỏ qua các bài viết liên quan ngay bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)