Năm 2013, ông Thẩm, quê ở tỉnh Thiểm Tây, đăng ký mua một căn hộ tại tòa nhà mới xây ở làng Hạ Gia, gần thành phố Tây An, thủ phủ của tỉnh. Căn hộ có diện tích 90 m2, được chào bán với giá 2.646 tệ/m2 (400 USD), tương đương khoảng 30% mức giá nhà trung bình khi đó, do công trình nằm trên khu đất thuộc nhóm "quyền sở hữu hạn chế".
Loại hình nhà ở này thường được dựng trái phép trên đất nông nghiệp hoặc đất tập thể của làng, thôn chưa được đưa vào sử dụng trong quá trình đô thị hóa. Vì chính phủ không cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất, các căn hộ như vậy không được pháp luật bảo vệ và cũng không thể chuyển nhượng. Dù vậy, mức giá thấp vẫn khiến không ít người chấp nhận rủi ro để mua.

Người mua tìm hiểu dự án tại một văn phòng bán hàng ở Thái Nguyên, tỉnh Sơn Tây, miền bắc Trung Quốc, ngày 20/3. Ảnh: AFP
Ông Thẩm đã nộp khoản đặt cọc ban đầu 117.700 nhân dân tệ (khoảng 17.400 USD) cho đơn vị phát triển dự án. Thời điểm đó, phía chủ đầu tư cam kết các giấy tờ phục vụ việc phát triển bất động sản sẽ được bổ sung về sau. Tuy nhiên, trên thực tế, những bất động sản bất hợp pháp kiểu này gần như không thể được cơ quan chức năng cấp đủ hồ sơ pháp lý.
Hợp đồng ghi thời điểm bàn giao căn hộ là tháng 3/2015. Sau khi ký mua, ông Thẩm trở lại Bắc Kinh làm việc, nhưng đến hạn thì công trình vẫn chưa hoàn tất. Đến năm 2017, chủ đầu tư thông báo tòa nhà đã xây xong và yêu cầu ông thanh toán phần tiền còn lại. Ông Thẩm nói sẽ trả ngay khi được nhận chìa khóa căn hộ.
Vài tháng sau đó, phía chủ đầu tư mới cho biết tòa nhà mà ông Thẩm mua thực tế chỉ có 32 tầng, đồng thời đề xuất chuyển cho ông một căn ở tầng 32 nếu thanh toán đủ khoản còn thiếu. Do chưa xoay kịp tiền, ông xin được kéo dài thời hạn nộp. Hai tháng sau, khi liên hệ lại và thông báo đã chuẩn bị đủ tiền, ông nhận được câu trả lời rằng căn hộ tầng 32 đã được bán cho người khác.
Không còn lựa chọn nào khác, ông Thẩm yêu cầu hoàn lại tiền. Chủ đầu tư cho biết họ không có khả năng chi trả ngay và đề nghị ông tiếp tục chờ. Năm 2020, họ trả lại 20.000 tệ, sau đó thanh toán thêm 50.000 tệ vào năm 2022 rồi cắt liên lạc.
Trong tình thế bế tắc, ông Thẩm gửi đơn lên cơ quan trọng tài kinh tế của chính quyền Tây An để yêu cầu phân xử. Ủy ban Trọng tài sau đó buộc nhà phát triển dự án phải trả tiếp khoản đặt cọc còn thiếu 47.700 nhân dân tệ (khoảng 7.000 USD), cộng thêm 27.000 nhân dân tệ tiền lãi. Cơ quan này cũng yêu cầu chủ đầu tư bồi thường thêm 47.000 nhân dân tệ nếu không thanh toán đúng hạn khoản nợ và tiền lãi cho ông Thẩm.
Dù vậy, đến tháng 5 năm nay, ông Thẩm vẫn chưa nhận thêm bất cứ khoản tiền nào từ chủ đầu tư. Ông tiếp tục đưa vụ việc ra tòa án địa phương. Tòa sau đó áp dụng lệnh hạn chế tiêu dùng đối với bên mắc nợ, nhưng bên này không có tiền tiết kiệm, cũng không đứng tên bất kỳ bất động sản nào.

Một khu đô thị cao cấp bị bỏ trống và được tận dụng làm nơi chăn nuôi gia súc ở ngoại ô Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh vào 2023. Ảnh: AFP
"Nhà có quyền sở hữu hạn chế dù có giá thấp nhưng kéo theo vô số phiền toái. Người đàn ông này đúng là không may, song nói thật thì trường hợp này gần như không còn cách nào để cứu vãn", một người dùng mạng Trung Quốc nhận xét.
Một người khác lý giải vì sao nhiều người vẫn mua dù hiểu rõ nguy cơ: "Nếu không mua, họ cũng phải bỏ ra số tiền tương tự chỉ để thuê nhà, và rốt cuộc sau 10 năm nữa thì căn nhà đó vẫn thuộc về người khác chứ đâu phải của mình".
Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết. Bạn có thể xem thêm các nội dung liên quan bên dưới để hiểu rõ hơn về những rủi ro trong thị trường bất động sản và các vấn đề pháp lý khi mua nhà.
Ý kiến bạn đọc (0)