Những gói mì sắc màu đã trở thành người bạn đồng hành quen thuộc với du khách trên những chuyến đi xa, nhà báo trong các chuyến công tác quốc tế, hay những đầu bếp kiệt sức sau ca làm việc khuya.
Hiếm có loại thực phẩm nào vừa đóng vai trò món ăn vặt bình dị, vừa là bữa chính nuôi sống hàng triệu người trên toàn cầu như mì ăn liền. Song đây cũng là món ăn gắn liền với không ít cảnh báo từ giới y tế.
Khi sức hút vượt qua tranh cãi sức khỏe
Nhiều công trình nghiên cứu đã cảnh báo rằng tiêu thụ mì ăn liền thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết và suy giảm trí nhớ. Mối lo ngại này lớn đến mức một chuyên gia khoa học thực phẩm tại Mỹ đã từ chối tham gia phỏng vấn với báo CNN về chủ đề mì gói, vì sợ rằng phát biểu của mình sẽ vô tình thúc đẩy thêm sức tiêu thụ của món ăn này.
Nghịch lý thay, trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng chú trọng ăn uống lành mạnh, thị trường mì ăn liền vẫn tăng trưởng không ngừng. Nhiều dự báo chỉ ra quy mô ngành sẽ leo từ khoảng 64,7 tỷ USD năm 2025 lên gần 98,5 tỷ USD vào năm 2032.
Lý giải cho sức hút khó cưỡng này, các nhà khoa học chuyên về thực phẩm siêu chế biến cho rằng mì ăn liền hội tụ đủ hàm lượng năng lượng cao cùng sự phối hợp của muối, đường, chất béo và carbohydrate — một công thức khiến não bộ khó lòng từ chối. Trong khi đó, Tập đoàn Thực phẩm Nissin (Nhật Bản) lý giải thành công của sản phẩm theo cách khác: mì ăn liền đáp ứng trọn vẹn năm nhu cầu cơ bản của người dùng gồm hương vị ngon, sự tiện lợi, khả năng bảo quản lâu, mức giá hợp lý và độ an toàn thực phẩm.
Hành trình từ nhà kho nhỏ ở Osaka đến bàn ăn toàn cầu
Câu chuyện về mì ăn liền khởi đầu từ một nhà kho khiêm tốn tại Osaka, Nhật Bản, vào thập niên 1950. Đứng trước cảnh tượng thiếu lương thực trầm trọng sau chiến tranh, ông Momofuku Ando ấp ủ khát vọng tạo ra một loại thực phẩm vừa nhanh chóng, vừa đủ chất. Sau hàng tháng kiên trì thử nghiệm, ông tìm ra bí quyết chiên nhanh sợi mì để rút kiệt độ ẩm, giúp mì có thể hoàn nguyên tức thì chỉ với nước sôi. Năm 1958, Chicken Ramen chính thức ra đời, được ghi nhận là mì ăn liền đầu tiên trên thế giới.
Năm 1971, Nissin tiếp tục đổi mới khi tung ra cốc mì ăn liền đóng trong hộp dùng một lần, kèm theo nĩa để phục vụ những ai chưa quen dùng đũa. Sản phẩm nhanh chóng vươn ra thị trường quốc tế, với nhà máy đầu tiên tại Mỹ được xây dựng ở California ngay năm sau đó.
Bản sao chiếc nhà kho gỗ trong sân sau nhà của Momofuku Ando — nơi gắn liền với sự ra đời của mì ăn liền đầu tiên — hiện được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng CupNoodles ở Yokohama, Nhật Bản.
Việt Nam dẫn đầu thế giới về tiêu thụ bình quân đầu người
Tính đến nay, toàn thế giới tiêu thụ xấp xỉ 123 tỷ suất mì ăn liền mỗi năm. Trung Quốc giữ vị trí thị trường lớn nhất với khoảng 43,8 tỷ gói, theo sau là Indonesia và Ấn Độ. Nếu tính theo bình quân đầu người, Việt Nam đứng đầu bảng với mức tiêu thụ trung bình 81 suất/người/năm. Hàn Quốc xếp thứ hai với 79 suất, còn Thái Lan ở vị trí thứ ba với 58 suất.
Theo Hiệp hội Mì ăn liền Thế giới (WINA), mì ăn liền đã ăn sâu vào văn hóa ẩm thực Việt Nam. Cùng với đà phát triển kinh tế, nhu cầu về những bữa ăn nhanh và tiện lợi ngày càng tăng cao. WINA cũng ghi nhận xu hướng người tiêu dùng Việt đang dịch chuyển sang phân khúc tầm trung và cao cấp, chú trọng chất lượng và giá trị dinh dưỡng hơn là chỉ tìm kiếm mức giá thấp nhất.
Tại thị trường Mỹ, lượng tiêu thụ duy trì đà tăng liên tục, đạt khoảng 5,15 tỷ suất vào năm 2024, đưa nước này trở thành thị trường tiêu thụ lớn thứ sáu trên thế giới. Bên cạnh hương vị gà truyền thống, người tiêu dùng Mỹ ngày càng đón nhận các dòng mì vị bò, tôm, rau củ và những hương vị cay đậm chất châu Á.
Đầu bếp nhà hàng top 50 châu Á cũng mê mì ăn liền
Tại Neighborhood — nhà hàng nằm khuất trong một con hẻm ở Hong Kong (Trung Quốc) — đầu bếp David Lai đang tỉ mỉ làm sạch và ướp một con cá chim tươi mua từ chợ sáng để đem nướng. Nhà hàng của Lai hiện đứng thứ 24 trong danh sách 50 nhà hàng tốt nhất châu Á năm 2026. Năm nay, anh trở thành đại sứ thương hiệu cho Nongshim, tập đoàn thực phẩm lớn của Hàn Quốc nổi tiếng với dòng mì ăn liền cay đặc trưng trong bao bì đỏ bán chạy tại Mỹ và nhiều thị trường khác.
"Tôi yêu mì ăn liền. Chúng là món ăn an ủi tuyệt vời khi chúng ta đói nhưng không có nhiều thời gian hoặc cảm thấy lười biếng", Lai chia sẻ.
Dù thực đơn tại Neighborhood chủ yếu xoay quanh hải sản tươi sống và thịt thượng hạng, Lai vẫn dành sự tôn trọng thực sự cho mì ăn liền với tư cách một nguyên liệu nấu ăn. Theo anh, mỗi loại thực phẩm có chỗ đứng riêng: đôi khi người ta cần một bữa ăn tinh tế, đôi khi cần McDonald's và đôi khi chỉ cần một tô mì ăn liền — điều quan trọng là xuất hiện đúng lúc.
Để chứng minh điều đó, Lai đã biến mì ăn liền thành một món gần giống phong cách pasta. Mì được áp chảo với bơ và mỡ bò cho đến khi đạt màu caramel, sau đó nấu cùng sốt cà chua, nước dùng bò, thịt bò thái lát và gói gia vị kèm theo. Toàn bộ quá trình mất khoảng 30 phút, dài hơn nhiều so với cách nấu thông thường chỉ tốn vài phút.
"Tôi muốn mọi người thấy rằng mì ăn liền có nhiều tiềm năng hơn chúng ta vẫn nghĩ", anh khẳng định.
Đầu bếp David Lai trong căn bếp của mình tại Hong Kong, nơi anh tái hiện mì ăn liền theo phong cách hoàn toàn mới.
Ngành công nghiệp mì ăn liền đặt cược vào dinh dưỡng
Tại Nhật Bản — cái nôi của mì ăn liền — các nhà sản xuất đang tìm cách mở rộng công dụng của sản phẩm. Từ công thức cơm chiên mì cho đến bánh trứng hấp sử dụng nước dùng mì, ngành này liên tục thử nghiệm những hướng đi mới. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng rót vốn mạnh vào nghiên cứu và phát triển công nghệ thực phẩm.
Nissin — nhà sản xuất mì ăn liền hàng đầu thế giới — đã cho ra đời dòng sản phẩm Kanzen Meshi với tham vọng tích hợp 33 dưỡng chất thiết yếu vào mỗi khẩu phần. Mục tiêu của hãng là phá vỡ quan niệm cũ rằng mì ăn liền chỉ là thức ăn nhanh qua bữa, hướng tới hình ảnh sản phẩm vừa ngon miệng vừa đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng. Nissin nhấn mạnh rằng sức khỏe tinh thần cũng là một yếu tố quan trọng không kém trong chiến lược phát triển sản phẩm.
Giá trị cốt lõi không thay đổi sau gần 70 năm
Dù mỗi người có góc nhìn khác nhau về tương lai của mì ăn liền, cả giới đầu bếp lẫn nhà sản xuất đều thống nhất ở một điểm: sản phẩm này vẫn giữ vững giá trị cốt lõi từ ngày đầu ra đời — cung cấp bữa ăn nhanh, giá phải chăng và đáng tin cậy cho mọi người.
Gần 70 năm sau khi được phát minh, Nissin cho biết triết lý kinh doanh của hãng vẫn bám chặt vào di sản tinh thần của nhà sáng lập Momofuku Ando, đặc biệt là quan niệm "hòa bình sẽ đến khi con người có đủ lương thực". Hãng tiếp tục theo đuổi mục tiêu tạo ra thực phẩm phục vụ xã hội và đóng góp vào sức khỏe cộng đồng.
Theo Hiệp hội Mì ăn liền Thế giới (WINA), tính đến tháng 5/2026, các thành viên của tổ chức đã phân phối khoảng 8 triệu gói mì trong 53 chiến dịch cứu trợ thiên tai trên toàn cầu. Những bát mì nóng không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm kịp thời mà còn mang đến sự an ủi tinh thần cho người dân trong giai đoạn khốn khó nhất.
Bộ sưu tập vỏ hộp mì gói qua các thời kỳ được lưu giữ tại Bảo tàng CupNoodles ở Yokohama, Nhật Bản — minh chứng cho hành trình dài của món ăn quốc dân toàn cầu.
Với đầu bếp David Lai, mì ăn liền không đơn thuần là thực phẩm mà đã trở thành "điểm tựa" trong nhịp sống hiện đại đầy áp lực. "Điều quan trọng là nó luôn sẵn sàng khi con người cần nhất. Khi mọi cửa hàng đều đã đóng cửa nhưng bạn vẫn còn một gói mì ở nhà, bạn có thể nhanh chóng có một bữa ăn nóng hổi. Đó vẫn là giá trị cốt lõi của mì ăn liền", anh chia sẻ.
Giữa guồng quay hối hả của cuộc sống, những bữa ăn chỉ mất vài phút để hoàn thành — từ mì vị masala ở Ấn Độ đến ramen vị churrasco tại Brazil — vẫn đáp ứng nhu cầu thiết thực của hàng triệu người. Bất chấp mọi tranh luận về dinh dưỡng, mì ăn liền vẫn giữ sức hút bền bỉ và khẳng định vị trí không thể thay thế trong văn hóa ẩm thực toàn cầu.
Như đại diện Nissin từng nhận định: "Những thương hiệu tồn tại lâu dài cuối cùng không còn chỉ thuộc về doanh nghiệp, mà trở thành một phần trong ký ức và trải nghiệm của người tiêu dùng."
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn quan tâm đến những câu chuyện thú vị khác về ẩm thực và xu hướng thực phẩm toàn cầu, đừng bỏ qua các bài viết liên quan được gợi ý bên dưới.
Ý kiến bạn đọc (0)