Cơ chế sinh học lý giải sự khác biệt giữa mái tóc thẳng và tóc xoăn

Mỗi cá nhân sở hữu một kết cấu tóc tự nhiên riêng biệt, điều này đã được ấn định ngay từ cấu trúc nang nằm sâu bên dưới lớp da đầu. Dù vậy, giới nghiên cứu vẫn đang tiếp tục giải mã những bí ẩn xung quanh sự phát triển và quá trình tiến hóa của mái tóc.

Nữ diễn viên Zendaya với mái tóc xoăn (Ảnh: Getty Images)

Hình dạng nang tóc - Khuôn đúc quyết định độ uốn cong của sợi tóc

Sự hình thành của từng sợi tóc bắt nguồn từ hàng trăm nghìn nang nhỏ phân bố khắp vùng da đầu.

Vào năm 2005, thông qua việc phân tích sâu các mẫu nang tóc ở người, nhóm các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng những luồng tóc xoăn đã bắt đầu hình thành độ uốn lượn ngay từ thời điểm còn nằm sâu dưới gốc. Phát hiện này chứng minh rằng dạng tóc thẳng hay uốn cong đã được "cài đặt" sẵn từ phần gốc rễ.

Mỗi sợi tóc phát triển bên trong nang tế bào rồi từ từ vươn qua lỗ chân lông ra bên ngoài. Khi phần nang có phom dáng thẳng, sợi tóc phát triển ra thường mang hình dáng thẳng mượt. Trái lại, một cấu trúc nang uốn cong sẽ đóng vai trò như chiếc khuôn định hình, tạo nên những sợi tóc có độ xoắn tương ứng.

Bên cạnh đó, các cuộc khảo sát sinh học gần đây cho thấy sự tăng trưởng không đồng đều của hệ thống tế bào ở hai phía thành nang. Yếu tố bất cân bằng này làm cho chất keratin cùng các hợp chất cấu tạo nên sợi tóc bị phân bổ lệch, hình thành dạng cấu trúc bất đối xứng khiến sợi tóc dễ dàng uốn lượn hoặc xoắn lại. Trong khi đó, ở những người có mái tóc thẳng, phần nang tóc lại thể hiện tính đối xứng cao hơn rất nhiều.

Một báo cáo tổng hợp được phát hành vào năm 2019 đã khẳng định rằng, mặc dù thành phần vi chất quyết định độ chắc khỏe hay bề mặt sợi tóc, chính hình thể của nang mới đóng vai trò tiên quyết xem tóc sẽ mang đặc tính thẳng, gợn sóng hay xoăn tít.

Hình minh họa các nang tóc trên da người (Ảnh: Science Photo Library/Canva).

Đặc tính di truyền và giá trị tiến hóa của các kiểu tóc

Ngay khi nhú lên khỏi bề mặt da đầu, sợi tóc sẽ duy trì cố định kiểu dáng vốn được nhào nặn từ trong nang. Do đặc điểm này chịu sự chi phối chặt chẽ từ yếu tố di truyền, ngoại hình mái tóc của một cá nhân thường mang nhiều nét tương đồng với những người cùng huyết thống.

Cấu trúc nang tóc vô cùng phức tạp khi tích hợp cả tế bào gốc, mạng lưới mạch máu cùng nhiều thành phần sinh học giúp nuôi dưỡng sự phát triển của tóc. Sau thời điểm vươn ra khỏi lớp da, phần thân tóc thực chất chỉ là tập hợp các sợi protein keratin đã chết và không còn khả năng tự thay đổi hình phom ban đầu.

Yếu tố chủng tộc và chức năng điều hòa thân nhiệt

Mặc dù dư luận thường mặc định kiểu tóc gắn liền với đặc trưng chủng tộc, các bằng chứng y khoa vẫn chưa đưa ra kết luận khẳng định điều này. Một khảo sát công bố vào năm 2019 chứng minh rằng ở bất kỳ cộng đồng dân cư nào cũng ghi nhận sự xuất hiện đa dạng của các kết cấu tóc, dù rằng một số kiểu uốn xoăn có tần suất ghi nhận cao hơn tại các nhóm cư dân sở hữu chung một nền tảng di truyền cụ thể.

Song song đó, các chuyên gia vẫn đang tích cực tìm kiếm lý do vì sao loài người lại tiến hóa để sở hữu nhiều dạng nang tóc phong phú như vậy. Một giả thuyết nhận được nhiều sự chú ý cho rằng lớp tóc phủ trên da đầu đóng vai trò hỗ trợ cơ thể giải phóng nhiệt lượng hiệu quả hơn.

Trong một thử nghiệm thực tế được công bố vào năm 2023, các nhà khoa học đã trang bị các loại tóc giả khác nhau cho mô hình nộm mô phỏng cơ thể người dưới tác động của môi trường bức xạ nhiệt. Kết quả đo lường xác nhận mọi chất liệu và kiểu dáng tóc đều mang lại khả năng cắt giảm lượng nhiệt hấp thụ so với việc để đầu trọc, trong đó mái tóc xoăn thể hiện năng lực làm mát vượt trội nhất.

Cho đến nay, cội nguồn cùng ý nghĩa tiến hóa sâu xa của các dạng mái tóc xoăn hay thẳng vẫn tiếp tục là một đề tài thu hút sự quan tâm nghiên cứu từ giới khoa học trên toàn thế giới.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này! Đừng quên tiếp tục khám phá thêm nhiều thông tin khoa học đời sống thú vị và hấp dẫn thông qua các bài viết liên quan ngay bên dưới.