Dấu ấn đặc trưng về tâm lý ở những người thọ trăm tuổi

Bên cạnh thói quen ăn uống khoa học, tập luyện đều đặn và sự gắn kết cộng đồng, công trình khảo sát tại khu vực tập trung nhiều cụ già thọ nhất Italy đã hé lộ mối liên hệ chặt chẽ giữa tính cách con người và tiến trình lão hóa lành mạnh.

Những điểm chung trong tâm lý của nhóm người sống thọ

Khi bàn luận về phương pháp duy trì tuổi thọ dài lâu, công chúng thường dành sự chú ý cho thực đơn dinh dưỡng lành mạnh, thói quen thể dục thường xuyên hay mạng lưới quan hệ xã hội bền chặt. Dù vậy, một công trình khoa học mới đây đã chứng minh rằng các đặc điểm tâm lý cũng đóng vai trò then chốt đối với thể trạng và chất lượng sống lúc về già.

Dựa trên dữ liệu công bố trên tạp chí International Journal of Applied Positive Psychology, lực lượng người cao tuổi cư trú ở Vùng Xanh Sardinia thuộc đất nước Italy thể hiện mức độ cởi mở trước những trải nghiệm mới cao hơn hẳn so với các cá nhân cùng lứa tuổi ở các khu vực kế cận.

Hòn đảo Sardinia nổi tiếng là một trong những khu vực sở hữu tỷ lệ người thọ trăm tuổi cao hàng đầu thế giới (Ảnh: Getty).

Khái niệm "cởi mở với trải nghiệm" vốn thuộc về mô hình 5 nhóm tính cách cốt lõi trong ngành tâm lý học. Xu hướng này được nhận diện qua tinh thần hiếu học, sự tò mò tự nhiên, tâm thế sẵn lòng đón nhận quan điểm mới cũng như niềm yêu thích dành cho các hình thức trải nghiệm đa dạng.

Dự án điều tra do các chuyên gia đến từ Đại học Cagliari (Italy) thực hiện đã tiến hành phỏng vấn 125 cá nhân nằm trong độ tuổi từ 71 đến 101. Trong nhóm này, 55 người hiện sinh sống tại Vùng Xanh Sardinia và 70 cư dân còn lại ngụ tại vùng nông thôn lân cận.

Cả hai địa bàn nghiên cứu đều sở hữu sự tương đồng đáng kể về nền tảng kinh tế, môi trường văn hóa cũng như khả năng tiếp cận dịch vụ y tế. Yếu tố này giúp giới nghiên cứu tối ưu hóa việc loại bỏ các tác nhân nhiễu có thể làm xáo trộn kết quả so sánh đối chiếu.

Toàn bộ đối tượng tham gia đều trải qua quá trình đánh giá toàn diện về sức khỏe thể chất, trạng thái tinh thần, mức độ hài lòng với cuộc sống, bản lĩnh vượt qua nghịch cảnh, thói quen giải trí và những nét đặc trưng trong tính cách.

Báo cáo trên chuyên trang ScienceAlert cho biết các tác giả đã áp dụng mô hình 5 nhân tố tâm lý để đo lường, bao gồm: mức độ cởi mở, tinh thần tận tâm, xu hướng hướng ngoại, sự hòa đồng và mức độ bất ổn về mặt cảm xúc.

Các chỉ số ghi nhận được cho thấy các cụ già ngụ tại Vùng Xanh đạt điểm số cao vượt trội ở tiêu chí cởi mở so với nhóm đối chứng. Song song đó, họ cũng bộc lộ kỹ năng kiểm soát tâm lý và khả năng thích ứng linh hoạt trước những khó khăn trong đời sống.

Đầu tư thời gian cho các hoạt động yêu thích

Sự khác biệt trong nét tính cách này còn phản ánh rất rõ qua nhịp sống sinh hoạt thường ngày của người dân.

Thông tin từ trang Medical Xpress chỉ ra rằng cư dân cao tuổi thuộc Vùng Xanh dành trung bình tới 11,3 giờ mỗi tuần cho những sở thích cá nhân cùng các hoạt động vận động hoặc trí não, vượt xa con số 6,8 giờ của nhóm cư dân sinh sống bên ngoài khu vực này.

Những hình thức sinh hoạt này khá phong phú, bao gồm đọc sách báo, chăm sóc cây cảnh, rèn luyện thể thao, giao lưu bạn bè hoặc đảm nhận các công việc mang lại giá trị tinh thần và cảm giác có mục đích sống.

Phần đông người cao tuổi sống tại vùng xanh mang nét tính cách cởi mở và chủ động (Ảnh: Getty).

Đội ngũ nghiên cứu đánh giá rằng những cá nhân sở hữu tư duy cởi mở thường dễ dàng đón nhận thử thách mới, luôn giữ vững niềm khao khát khám phá và tinh thần học hỏi dù đã ở tuổi xế chiều. Các thói quen tích cực này là chìa khóa giúp họ duy trì thế giới nội tâm phong phú, siêng năng thể dục và tránh khỏi nguy cơ cô lập xã hội.

Kết quả xử lý số liệu cũng nhấn mạnh sự liên kết thuận chiều giữa độ cởi mở tâm lý với sức khỏe tinh thần, chỉ số hạnh phúc cũng như thời lượng dành cho các hoạt động thư giãn, giải trí.

Mặt khác, tinh thần tận tâm được ghi nhận có mối liên hệ chặt chẽ tới sự thỏa nguyện trong cuộc sống và khả năng chống chịu căng thẳng. Ngược lại, những ai có chỉ số bất ổn cảm xúc cao — thường hay lo âu, dễ rơi vào trạng thái căng thẳng hay gắt gỏng — lại có xu hướng đưa ra đánh giá thấp hơn về chất lượng sống của chính mình.

Nhóm chuyên gia giải thích thêm, sự cởi mở tác động gián tiếp lên thể trạng thông qua chuỗi hành vi thường nhật. Nhờ tinh thần tò mò và sẵn lòng trải nghiệm, người già duy trì tốt sở thích, thói quen vận động, tăng cường tương tác xã hội và thích ứng hiệu quả hơn trước những thay đổi thể chất do thời gian.

Những nhân tố vừa nêu từ lâu đã được giới y khoa công nhận là nền tảng cốt lõi giúp nâng cao thể lực lẫn trí lực cho con người.

Các khảo sát trước đây triển khai tại Vùng Xanh Sardinia cũng từng khẳng định vai trò đặc biệt của sức mạnh phục hồi tâm lý, mạng lưới liên kết cộng đồng và cảm giác thỏa nguyện đối với sức khỏe lâu dài của nhóm người cao tuổi.

Từ những phát hiện này, các tác giả đề xuất rằng bên cạnh chính sách dinh dưỡng, chế độ thể dục và công tác y tế, các khía cạnh tâm lý cần được đưa vào vị trí trung tâm trong những chiến lược quốc gia về chăm sóc và thúc đẩy lão hóa khỏe mạnh.

Trân trọng cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này! Mời bạn tiếp tục khám phá thêm nhiều bài viết hấp dẫn và hữu ích ngay phía bên dưới.