Kể từ ngày 1/7, Luật Quản lý thuế năm 2025 (Luật số 108/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, mang theo nhiều quy định quan trọng mà cả cá nhân lẫn doanh nghiệp cần nắm rõ. Đáng chú ý trong số đó là danh sách 10 hành vi bị xem là trốn thuế — từ việc bỏ qua nghĩa vụ kê khai, không xuất hóa đơn, cho đến việc lạm dụng chứng từ không hợp lệ. Hiểu đúng các quy định này là cách tốt nhất để chủ động phòng tránh rủi ro pháp lý và những hậu quả không đáng có.
10 hành vi bị xác định là trốn thuế theo luật mới
Luật Quản lý thuế năm 2025 liệt kê cụ thể 10 hành vi được xác định là trốn thuế, áp dụng thống nhất với mọi đối tượng nộp thuế. Dưới đây là toàn bộ các hành vi đó:
1. Vi phạm về đăng ký và nộp hồ sơ khai thuế
Không nộp hồ sơ đăng ký thuế hoặc không nộp hồ sơ khai thuế đều bị coi là trốn thuế. Bên cạnh đó, trường hợp nộp hồ sơ khai thuế trễ hơn 90 ngày kể từ ngày hết hạn — hoặc từ ngày hết thời hạn gia hạn theo luật định — mà dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm hay hoàn, cũng thuộc nhóm này.
2. Không ghi chép đầy đủ vào sổ kế toán
Hành vi không hạch toán hoặc bỏ sót các khoản thu có liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp trong sổ kế toán sẽ bị quy là trốn thuế.
3. Không xuất hóa đơn hoặc ghi sai giá trị
Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ mà không lập hóa đơn và không kê khai thuế theo đúng quy định pháp luật là hành vi vi phạm. Tương tự, việc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn so với giá thanh toán thực tế nhằm mục đích giảm số thuế phải kê khai cũng bị xếp vào nhóm trốn thuế.
4. Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp
Dùng hóa đơn hoặc chứng từ bất hợp pháp, hoặc sử dụng hóa đơn và chứng từ một cách không hợp lệ để hạch toán hàng hóa, dịch vụ mua vào — từ đó làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ, hoàn hoặc không phải nộp — đều bị coi là trốn thuế.
5. Dùng chứng từ không phản ánh đúng thực tế giao dịch
Sử dụng tài liệu, chứng từ không trung thực về bản chất hay giá trị giao dịch thực tế nhằm xác định sai số thuế phải nộp, số thuế được miễn, giảm, hoàn hoặc không phải nộp là hành vi bị nghiêm cấm.
6. Khai sai hàng hóa xuất nhập khẩu và không tự khắc phục
Kê khai không đúng thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu hoặc nhập khẩu, đồng thời không tự nguyện khắc phục hậu quả bằng cách nộp đủ số thuế theo quy định, sẽ bị xác định là trốn thuế.
7. Cố ý không kê khai hoặc khai sai thuế xuất nhập khẩu
Hành vi chủ động không kê khai hoặc cố tình khai sai thuế liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu là một trong những hình thức trốn thuế được luật quy định rõ.
8. Cấu kết để nhập khẩu hàng hóa nhằm trốn thuế
Thông đồng với người gửi hàng để tiến hành nhập khẩu hàng hóa với mục đích lách thuế bị coi là hành vi trốn thuế và sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật.
9. Sử dụng hàng miễn thuế sai mục đích mà không khai báo
Hàng hóa thuộc diện không chịu thuế, được miễn thuế hoặc đang trong diện xét miễn thuế nếu bị sử dụng sai mục đích đã đăng ký mà không thông báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng với cơ quan quản lý thuế, sẽ bị xem là trốn thuế.
10. Kinh doanh trong thời gian tạm ngừng mà không thông báo
Người nộp thuế tiếp tục phát sinh hoạt động kinh doanh trong khoảng thời gian đã đăng ký ngừng hoặc tạm ngừng hoạt động, nhưng không thông báo với cơ quan quản lý thuế, cũng bị xếp vào hành vi trốn thuế.
Cơ quan thuế xử lý ra sao khi phát hiện dấu hiệu trốn thuế?
Khi có căn cứ nghi ngờ hành vi trốn thuế, cơ quan thuế được phép triển khai hai biện pháp nghiệp vụ chính: thu thập thông tin liên quan và tạm giữ tài liệu của đối tượng bị nghi ngờ.
Thu thập thông tin
Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền yêu cầu các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có liên quan cung cấp thông tin dưới dạng văn bản hoặc trả lời trực tiếp. Ngoài ra, cơ quan thuế có quyền truy cập vào phần mềm kế toán, hệ thống hóa đơn điện tử và máy tính tiền của người nộp thuế khi có dấu hiệu vi phạm. Các bên được yêu cầu cung cấp thông tin có nghĩa vụ thực hiện đúng nội dung, thời hạn và địa chỉ theo yêu cầu, đồng thời chịu trách nhiệm về tính chính xác và trung thực của thông tin đã cung cấp.
Tạm giữ tài liệu
Khi cần có căn cứ xác định hành vi trốn thuế, thủ trưởng cơ quan quản lý thuế hoặc trưởng đoàn kiểm tra thuế có quyền ra quyết định tạm giữ tài liệu liên quan. Trưởng đoàn kiểm tra phải lập biên bản tạm giữ và có trách nhiệm bảo quản toàn bộ tài liệu trong thời gian giữ. Cơ quan quản lý thuế có trách nhiệm giao một bản quyết định tạm giữ cùng biên bản tạm giữ cho tổ chức hoặc cá nhân bị áp dụng biện pháp này.
Trường hợp nào chỉ bị xử phạt vi phạm thủ tục, không bị quy trốn thuế?
Luật cũng quy định rõ những trường hợp người nộp thuế không bị xử phạt về hành vi trốn thuế mà chỉ chịu chế tài về vi phạm thủ tục thuế. Cụ thể, đó là trường hợp không nộp hồ sơ đăng ký thuế, không nộp hồ sơ khai thuế, hoặc nộp hồ sơ trễ hơn 90 ngày nhưng không phát sinh số thuế phải nộp. Trường hợp có phát sinh nghĩa vụ thuế nhưng người nộp thuế đã tự giác nộp đủ cả thuế lẫn tiền chậm nộp trước thời điểm cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra cũng thuộc nhóm này.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu bạn thấy nội dung hữu ích, đừng bỏ qua các bài viết liên quan bên dưới — chắc chắn còn nhiều thông tin thiết thực đang chờ bạn khám phá!
Ý kiến bạn đọc (0)