Kích hoạt các nguồn lực mới thúc đẩy nền kinh tế TPHCM bứt phá

Sóng đôi cùng những nhiệm vụ cấp bách, TPHCM đang tập trung gia tăng sức mạnh từ các động lực tăng trưởng mới nhằm duy trì đà phát triển kinh tế mạnh mẽ cho năm nay cũng như định hình chặng đường tương lai.

Giới phân tích kinh tế nhận định, để đạt được mức tăng trưởng ở ngưỡng hai chữ số trong năm nay và thời gian tới, TPHCM buộc phải chuyển dịch trọng tâm sang việc nâng cao hiệu suất lao động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ hiện đại và nâng tầm chất lượng thể chế. Đây chính là gốc rễ tạo nên nguồn lực phát triển vững chắc nhất cho một siêu đô thị năng động.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn cho thị trường bất động sản

Trải qua 6 tháng đầu năm, thị trường bất động sản tại TPHCM vẫn đối mặt nhiều rào cản, chưa tạo được hiệu ứng lan tỏa rõ nét sang lĩnh vực xây dựng. Mức tăng của ngành này dừng lại ở 4,46%, chỉ đóng góp khoảng 1,5% vào quy mô GRDP chung của địa phương.

Nhằm vươn tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA) - ông Lê Hữu Nghĩa đề xuất đô thị cần nhanh chóng đưa các dự án đã được tháo gỡ vướng mắc pháp lý quay trở lại hoạt động. Thống kê ghi nhận hơn 800 dự án, trong đó xuất hiện nhiều dự án sở hữu quy mô vốn hàng chục nghìn tỷ đồng đã xong khâu giải quyết pháp lý; việc tái khởi động các công trình này sẽ thổi làn gió tích cực vào nền kinh tế ngay trong năm nay. Khi nhịp độ xây dựng quay trở lại, nhu cầu về vật tư, trang thiết bị, nội thất và dịch vụ kèm theo sẽ gia tăng, giải quyết việc làm và đóng góp thiết thực cho tăng trưởng.

“Cần khơi thông ngay các dự án đã gỡ vướng, để trong ngắn hạn từ nay tới cuối năm và 1-2 năm tiếp theo làm bước đệm tốt cho tăng trưởng - trước khi các động lực tăng trưởng mới tạo ra thành quả”, ông Lê Hữu Nghĩa nhấn mạnh.

Đồng quan điểm về việc đưa bất động sản trở thành động lực dẫn dắt kinh tế địa phương, TS Huỳnh Phước Nghĩa (Đại học Kinh tế TPHCM - UEH) cho rằng việc thực thi các chính sách, cơ chế đã phê duyệt cần được đẩy nhanh hơn nữa. Trọng tâm ưu tiên là rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, tháo gỡ triệt để các rào cản pháp lý ở các dự án dở dang. Phương án này sẽ giải phóng khối tài sản khổng lồ đang đóng băng, đồng thời khơi thông dòng tiền chảy lại vào nền kinh tế.

Bên cạnh đó, TPHCM phải tối ưu hóa việc quản lý, sử dụng quỹ đất công và thúc đẩy nguồn vốn đầu tư công. Nhịp độ liên tục khởi công các dự án hạ tầng lớn đang gieo niềm tin tích cực cho nhà đầu tư, tạo nền tảng cho sự phục hồi của thị trường bất động sản.

Một góc TPHCM nhìn từ trên cao (Ảnh: Nhật Quang).

Mặc dù vậy, TS Huỳnh Phước Nghĩa đánh giá trong bối cảnh địa giới phát triển của TPHCM mở rộng sau sáp nhập, tư duy làm bất động sản cần có sự thay đổi mang tính đột phá. Để tạo ra sức bật mới, thành phố cần dồn lực vào phát triển bất động sản đô thị, bất động sản công nghiệp, dịch vụ logistics cùng bất động sản dịch vụ. Những phân khúc này mới chính là nhân tố mang lại giá trị gia tăng cao và thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư.

“Việc thúc đẩy các dự án trọng điểm, hoàn thiện hạ tầng và giải quyết nhanh thủ tục giao đất, định giá đất sẽ giúp dòng vốn luân chuyển tốt hơn trong nền kinh tế, đồng thời tạo sức hút đối với vốn FDI. Vấn đề hiện tại không còn nằm ở cơ chế mà là ở tốc độ và hiệu quả thực thi. Chính sách đã có, điều quan trọng là phải thực hiện nhanh và quyết liệt để tạo động lực cho thị trường bất động sản và tăng trưởng kinh tế”, TS Huỳnh Phước Nghĩa nhấn mạnh.

Về phía các cơ quan điều hành, để bảo đảm tỷ lệ giải ngân vốn đạt 100% cho cả năm, đại diện Sở Tài chính khẳng định sẽ duy trì việc tham mưu cho UBND TPHCM chỉ đạo các bộ phận, ban ngành, xã, phường, đặc khu cùng các chủ đầu tư thực hiện loạt giải pháp then chốt. Cụ thể, địa phương đặt mục tiêu chạm mốc giải ngân 70% trong quý III/2026, kết hợp hoạt động chấm điểm tiến độ định kỳ hàng tháng, hàng quý và cả năm theo đúng quy định.

Song song đó, Sở sẽ đẩy mạnh kiểm tra thực địa, tập trung gỡ khó ở từng mắt xích và tăng cường chuyển đổi số vào quá trình giám sát tiến độ cũng như giải ngân. Cơ quan chức năng cũng linh hoạt điều chỉnh, sắp xếp lại dòng vốn, kiên quyết thu hồi nguồn vốn ở các dự án chậm trễ để tái phân bổ cho các công trình triển khai hiệu quả; dồn nguồn lực vào các dự án quy mô lớn, có tính chất lan tỏa rộng rãi và tránh tình trạng đầu tư dàn trải nhằm tối ưu hóa hiệu quả đồng vốn.

3 trụ cột chiến lược tạo nền tảng phát triển bền vững

Dưới góc nhìn phân tích chuyên sâu, mục tiêu TPHCM hướng tới không đơn thuần dừng lại ở con số tăng trưởng 11% cho năm nay, mà quan trọng hơn là kiến tạo bệ phóng phát triển vững chắc cho chặng đường 2027-2030.

Phân tích về điều này, chuyên gia kinh tế - TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng một nền kinh tế quy mô lớn không thể dựa vào các biện pháp ngắn hạn để duy trì tốc độ phát triển cao. Yếu tố cốt lõi nằm ở năng lực chuyển hóa vốn đầu tư công thành nguồn vốn mồi, biến xuất khẩu thành giá trị gia tăng thực tế và nâng cao sức mua tiêu dùng dựa trên thu nhập thực của người dân. Khi 3 trụ cột này được vận hành trên nền tảng đổi mới sáng tạo và cải cách thể chế, TPHCM vừa hoàn thành kế hoạch trước mắt vừa củng cố vững chắc vị thế trung tâm tăng trưởng của cả nước.

Để biến các định hướng trên thành hiện thực, địa phương cần dồn sức cho 3 ưu tiên mang tính chiến lược. Một là, đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng kết nối liên vùng, trọng tâm là hệ thống logistics, cảng biển, mạng lưới metro và hạ tầng kỹ thuật số nhằm giảm thiểu chi phí vận hành cho doanh nghiệp.

Hai là, tạo bước đột phá trong cải cách hành chính và môi trường đầu tư, bởi giữa bối cảnh cạnh tranh thu hút dòng vốn toàn cầu, chất lượng thể chế chính là thước đo lợi thế cạnh tranh hàng đầu. Ba là, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cùng lực lượng doanh nghiệp tư nhân mạnh mẽ, làm tiền đề hình thành các tập đoàn công nghệ, công nghiệp và dịch vụ mang tầm vóc khu vực.

TPHCM cần phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển công nghệ (Ảnh: Nam Phong).

Sau cột mốc mở rộng ranh giới hành chính, TPHCM hiện đóng góp tới 23,3% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) với thế mạnh mới về hạ tầng cảng biển, sản xuất công nghiệp và logistics. Yếu tố then chốt nhất sau khi mở rộng không gian là sự dịch chuyển từ mô hình đô thị đơn cực sang mô hình siêu vùng kinh tế liên kết toàn diện. Đây là bước ngoặt về mặt cấu trúc, tạo ra năng lực cạnh tranh vượt trội so với giai đoạn trước.

Ở tầm vóc vĩ mô, việc kết hợp giữa trung tâm tài chính quốc tế, mạng lưới đổi mới sáng tạo, sản xuất công nghệ cao và cụm cảng nước sâu giúp TPHCM sở hữu đầy đủ điều kiện để thu hút các tập đoàn toàn cầu đến đặt trụ sở điều hành, trung tâm R&D cùng hệ thống phân phối lớn, thay vì chỉ tiếp nhận các nhà máy gia công thuần túy.

Nêu quan điểm về vấn đề này, TS Chu Thanh Tuấn, Phó chủ nhiệm nhóm ngành cử nhân Kinh doanh tại Đại học RMIT Việt Nam, chỉ ra bài học kinh nghiệm từ Thâm Quyến (Trung Quốc). Thành công rực rỡ của Thâm Quyến không chỉ đến từ các chính sách ưu đãi thuế quan, mà nằm ở năng lực kết hợp hài hòa giữa sản xuất, dịch vụ cảng biển, đổi mới sáng tạo, tài chính cùng cải cách thể chế trong một hệ sinh thái đồng bộ. TPHCM không nhất thiết phải mô phỏng nguyên mẫu Thâm Quyến, nhưng hoàn toàn có thể học hỏi cách vận hành đô thị như một “cỗ máy năng suất”: nhanh chóng phát hiện điểm nghẽn, thí điểm cơ chế mới cấp tốc, kiểm soát kết quả tức thì và linh hoạt điều chỉnh.

Theo thông tin mới nhất từ Trung tâm Xúc tiến và Đầu tư TPHCM (ITPC) ngày 19/7, sự kiện “Bàn tròn giữa chính quyền TPHCM và Cộng đồng doanh nghiệp Mỹ” đã được tổ chức trong chuỗi hoạt động chuyến công tác tại Mỹ của Đoàn đại biểu TPHCM do Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Công Vinh làm Trưởng đoàn. Hội nghị nhằm giới thiệu tầm nhìn phát triển Trung tâm phát triển công nghệ chiến lược TPHCM đến các tổ chức đổi mới sáng tạo, tập đoàn công nghệ và nhà đầu tư chiến lược hàng đầu tại Hoa Kỳ.

Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC chia sẻ, quy hoạch của Trung tâm phát triển công nghệ chiến lược TPHCM có tổng diện tích 52,9ha, chia làm 3 phân khu chức năng riêng biệt. Thành phố sẽ áp dụng hàng loạt chính sách ưu đãi vượt trội dành riêng cho lĩnh vực công nghệ cao, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng nhằm gia tăng sức hút đối với các tập đoàn công nghệ và nhà đầu tư tầm cỡ.

Thông tin từ Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số TPHCM cho biết, ngân sách thành phố dự kiến trích 12.705 tỷ đồng trong năm nay để phục vụ các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đối với định hướng phát triển công nghệ chiến lược, chính quyền đô thị đã ban hành lộ trình triển khai 9 nhóm công nghệ cùng 26 nhóm sản phẩm trọng điểm; từng bước hoàn thiện cơ sở dữ liệu về năng lực nghiên cứu, nhu cầu thực tiễn và nhân lực chất lượng cao trong các mảng trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa/robot, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, y sinh cùng an ninh mạng.

TPHCM sẽ đẩy mạnh liên kết giữa du lịch với thương mại, bán lẻ, văn hóa và các ngành dịch vụ nhằm tăng tổng cầu, kích thích tiêu dùng (Ảnh: Lam Giang).

Cụ thể hơn, ông Trần Việt Hà, Phó trưởng Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TPHCM (Hepza) chia sẻ, Hepza phấn đấu thu hút khoảng 20-21 tỷ USD vốn đầu tư trong giai đoạn 2025-2030, lấy công nghệ cao, đổi mới sáng tạo cùng nghiên cứu và phát triển (R&D) làm trọng tâm. Mạng lưới các khu công nghiệp, khu chế xuất không chỉ đóng vai trò là công xưởng sản xuất mà đang chuyển mình thành trụ cột thúc đẩy tăng trưởng, đưa siêu vùng kinh tế phía Nam trở thành trung tâm công nghiệp - logistics - tài chính có sức cạnh tranh cao trong khu vực và trên thế giới.

Đánh giá tổng thể về cơ hội lâu dài của siêu đô thị, các chuyên gia kinh tế khẳng định thế mạnh vượt trội của TPHCM sau mở rộng không chỉ nằm ở quy mô đất đai hay dân số, mà là khả năng thiết lập một chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh ngay trong cùng một không gian quản lý hành chính.

Bứt phá từ mô hình kinh tế đêm

Chia sẻ về kế hoạch của ngành, Phó giám đốc Sở Du lịch TPHCM Lê Trương Hiền Hòa nhấn mạnh thành phố sẽ tiếp tục dồn lực khai thác kinh tế đêm — mảng hoạt động hiện đóng góp tới 30% tổng doanh thu du lịch và giúp nâng mức chi tiêu của du khách thêm 20-30% cho các dịch vụ mua sắm, ẩm thực, giải trí. Bên cạnh đó, địa phương sẽ tăng cường kết nối du lịch với thương mại, bán lẻ, các ngành dịch vụ và văn hóa để gia tăng tổng cầu, kích cầu tiêu dùng, đưa du lịch đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Ở khía cạnh doanh nghiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty du lịch Vietravel - ông Nguyễn Quốc Kỳ đề xuất TPHCM cần tạo ra những bước chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa ở các mảng kinh tế đêm, công nghiệp văn hóa, du lịch MICE và du lịch tàu biển. Những rào cản lớn hiện nay chính là thời lượng lưu trú chưa dài cùng mức chi tiêu cho các hoạt động ngoài ăn uống và nghỉ ngơi còn tương đối khiêm tốn.

Giải quyết triệt để vấn đề này đòi hỏi đô thị phải đầu tư thêm các chương trình nghệ thuật định kỳ đạt đẳng cấp quốc tế, xây dựng không gian ẩm thực đêm mang dấu ấn riêng, mở cửa bảo tàng và di tích văn hóa vào buổi tối, thiết lập các tuyến phố thương mại - giải trí xuyên đêm, đồng thời xây dựng chiến lược chuyên biệt cho du lịch MICE và tàu biển. Sở hữu lợi thế từ cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, cộng đồng doanh nghiệp quy mô cùng không gian phát triển mở rộng, TPHCM nắm trọn tiềm năng để trở thành điểm đến MICE và đón tàu biển tầm cỡ khu vực.

Nhu cầu trải nghiệm các sản phẩm du lịch về đêm của khách trong nước và quốc tế khi tới TPHCM là rất lớn (Ảnh: Nam Phong).

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hãy tiếp tục khám phá thêm các thông tin chuyên sâu và bài viết hấp dẫn khác ngay phía dưới nhé!