Gen Z thất nghiệp trở thành mục tiêu của làn sóng lừa đảo việc làm
Khoảng 32% người thuộc thế hệ gen Z từng rơi vào bẫy lừa đảo việc làm (Ảnh: Tomasz Tulik/Alamy).
Người trẻ thất nghiệp — miếng mồi ngon của kẻ gian
Nạn lừa đảo tuyển dụng đang leo thang đáng báo động tại Mỹ, với ngày càng nhiều người tìm việc bị nhắm mục tiêu bởi hàng loạt tin nhắn và email giả mạo từ những đối tượng xấu. Đây không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã trở thành xu hướng gây thiệt hại nghiêm trọng, đặc biệt với nhóm lao động trẻ.
Các chuyên gia nhận định công nghệ đứng sau những chiêu trò này đang phát triển đến mức đáng lo ngại, giúp kẻ lừa đảo dễ dàng mạo danh nhà tuyển dụng và rải tin nhắn, email hàng loạt tới người đang tìm kiếm cơ hội việc làm.
Theo nghiên cứu mới nhất của Better Business Bureau (BBB), số lượng vụ lừa đảo tuyển dụng trong năm 2025 đã tăng gấp đôi so với năm liền trước. Nhóm chịu thiệt hại nặng nề nhất là thế hệ gen Z — những người sinh trong khoảng năm 1997 đến năm 2012 — đang bước vào giai đoạn đầu xây dựng sự nghiệp. Số liệu thống kê cho thấy có tới 32% người thuộc thế hệ này từng là nạn nhân của các vụ lừa đảo việc làm.
Josephine Wolff, giáo sư chính sách an ninh mạng, chỉ ra một nghịch lý: dù đã có những khuyến cáo như "đừng mở tệp đính kèm lạ" hay "cảnh giác với email rủi ro", nhiều bạn trẻ đang thất nghiệp lại sợ bỏ lỡ cơ hội tốt nếu không mở. Tâm lý đó chính là cánh cửa đầu tiên đưa họ vào tầm ngắm của kẻ gian.
Câu chuyện thực tế từ nạn nhân
Sally và email mời phỏng vấn bẫy bẫy
Tháng trước, trong lúc đang tích cực tìm việc trên mạng, Sally nhận được một email mời phỏng vấn từ một quán cà phê tại Minneapolis. Nội dung thư viết: "Chúng tôi rất vui mừng thông báo rằng các chứng chỉ của bạn rất phù hợp với một số vị trí việc làm hiện tại. Chúng tôi đề nghị bạn sắp xếp để chuẩn bị cho một cuộc phỏng vấn trực tuyến càng sớm càng tốt."
Kể từ khi tốt nghiệp trường Cao đẳng Nghệ thuật và Thiết kế Minneapolis vào cuối năm 2022, Sally đã gửi đi rất nhiều hồ sơ xin việc liên quan đến thiết kế đồ họa đến mức không còn nhớ nổi mình đã ứng tuyển ở đâu. Chính vì vậy, email đó không gợi lên bất kỳ sự ngờ vực nào.
Người liên hệ tự xưng là "Ryan L Goodson", đến từ một công ty công nghệ sinh học có trụ sở tại Seattle. Thư được trình bày trang trọng, có logo công ty trong phần chữ ký và tên miền email trông rất bài bản. "Tôi không muốn trông ngớ ngẩn trong buổi phỏng vấn, vì vậy tôi đã cố gắng tìm lại đơn xin việc ban đầu của mình", Sally kể lại. Chỉ đến lúc đó, cô mới nhận ra mình chưa từng nộp đơn vào công ty này bao giờ.
Hruthik và cuộc phỏng vấn bất thường
Hruthik Narayan Sarva, 25 tuổi, kỹ sư phần mềm tại Bắc Carolina, đã gửi hơn 1.500 hồ sơ ứng tuyển và thực tập kể từ tháng 10 năm ngoái nhưng gần như không nhận được hồi âm nào. "Tôi đã quá tuyệt vọng cho đến khi nhận được một email mời phỏng vấn", anh chia sẻ.
Email đó đến từ một nhà xuất bản, đề xuất cho Sarva vị trí thực tập sinh phân tích dữ liệu — đúng chuyên môn anh đang tìm kiếm. Tuy nhiên, sự nghi ngờ bắt đầu nảy sinh khi tham gia phỏng vấn trực tuyến qua ứng dụng Teams: người phỏng vấn không hiển thị tên hay chức vụ, rồi đột ngột đề nghị chuyển sang hình thức nhắn tin thay vì nói chuyện trực tiếp.
Mức lương đưa ra cao hơn mặt bằng chung của thị trường, cùng với điều kiện làm việc từ xa và giờ giấc hoàn toàn linh hoạt, càng khiến Sarva thêm hoài nghi. Anh chủ động liên hệ trực tiếp với nhà xuất bản đó và nhận được câu trả lời rõ ràng: lời mời làm việc là giả mạo.
AI "tiếp sức" cho lừa đảo tuyển dụng
Pardis Emami-Naeini, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Duke, cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) đang là nhân tố then chốt khiến các hình thức lừa đảo trở nên tinh vi và khó phát hiện hơn bao giờ hết. "Trước khi có AI, việc soạn thảo những tin nhắn lừa đảo như vậy tốn khá nhiều công sức, nghĩa là chúng thường chung chung, đầy lỗi chính tả và dễ bị phát hiện", giáo sư Emami-Naeini phân tích, "Giờ đây, bất cứ ai cũng có thể tạo ra những tin nhắn tuyển dụng giả mạo hiệu quả cao và đôi khi được cá nhân hóa một cách nhanh chóng."
Những kẻ mạo danh nhà tuyển dụng thường dẫn dắt nạn nhân đi qua một quy trình tuyển dụng được dàn dựng công phu trước khi lộ ý đồ thực sự: yêu cầu thông tin tài khoản ngân hàng dưới chiêu bài "kiểm tra lý lịch" với phí 1 USD, hoặc đề nghị thiết lập chuyển khoản trực tiếp để nhận lương. Một số trường hợp còn cài cắm phần mềm độc hại vào các đường link hoặc tệp đính kèm trong tin nhắn.
Nhận diện dấu hiệu lừa đảo
Priya Rathod, chuyên gia về xu hướng thị trường việc làm, khuyến cáo người tìm việc cần đặc biệt đề phòng những lời đề nghị nghe có vẻ quá hấp dẫn so với thực tế. "Những kẻ lừa đảo hứa hẹn đủ điều trên đời. Bạn sẽ được trả lương cao, làm việc linh hoạt, hưởng nhiều phúc lợi, nhưng thực tế công việc lại vô cùng mơ hồ", bà chỉ ra những dấu hiệu đáng ngờ cần lưu ý.
Song song với những lời hứa hào phóng đó thường là yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc tài chính — đây là tín hiệu cảnh báo rõ ràng nhất. "Những nhà tuyển dụng chính thống sẽ không bao giờ yêu cầu những thông tin như vậy", chuyên gia Rathod nhấn mạnh.
Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo ngày càng tinh vi và thị trường lao động không ngừng khó khăn, người tìm việc tại Mỹ đang dần học cách tỉnh táo hơn để tự bảo vệ mình trước những cạm bẫy được ngụy trang khéo léo.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian đọc bài viết này. Nếu bạn thấy chủ đề về thị trường lao động và các rủi ro trong quá trình tìm việc hữu ích, đừng bỏ qua những bài viết liên quan ngay bên dưới — có thể đó là thông tin bạn đang cần.
Ý kiến bạn đọc (0)