Nhiếp ảnh gia Hà Lan và hành trình ghi lại Hội An năm 1997
Frank van den Berge, nhiếp ảnh gia người Hà Lan năm nay 76 tuổi, đã có thói quen rong ruổi khắp thế giới từ thập niên 1970. Năm 1997, ông đặt chân đến Việt Nam và thực hiện chuyến hành trình xuyên suốt từ miền Bắc xuống miền Nam. Đến tháng 6 vừa qua, loạt ảnh ông chụp tại Hội An trong chuyến đi đó được lan truyền rộng rãi trên nhiều nền tảng mạng xã hội.
Trong số những khuôn hình ấy, Chùa Cầu hiện lên với vẻ trầm mặc đặc trưng. Công trình tọa lạc ở góc tây nam của khu phố cổ Hội An, đóng vai trò kết nối phố Trần Phú với phố Nguyễn Thị Minh Khai qua một con lạch dẫn ra sông Hoài.
Bộ ảnh chạm đến ký ức của người Quảng Nam
Không ít người xem đã để lại bình luận xúc động, chia sẻ rằng những tấm hình của Frank đã kéo họ trở về với tuổi thơ. Chị Trần Thị Dư, 41 tuổi, sinh sống tại Hội An, cho biết phong tục tang lễ của người Quảng Nam xưa có nét rất riêng: quan tài được đặt lên kiệu rồi khiêng đi một vòng quanh phố hoặc những con đường thân thuộc với người đã khuất — đó là nghi thức từ biệt trước khi linh cữu được chuyển lên xe tang ra nghĩa trang. Di ảnh của người mất được thờ trong chiếc kiệu nhỏ đặt bên cạnh.
Bà ngoại bất ngờ được nhận ra trong ảnh lưu niệm qua gần 30 năm
Chị Đỗ Ngọc đã sững sờ khi nhìn ra bà ngoại — bà Huỳnh Thị Mai — trong một tấm hình của Frank. Theo chị Ngọc, khi được xem lại ảnh, bà Mai hết sức vui mừng và xem đây là kỷ vật có giá trị đặc biệt.
Vào năm 1997, bà Mai sinh sống ven bờ sông và mưu sinh bằng nghề bán cá hấp. Bà thường ra tận thuyền để mua cá nục, cá ngừ, tôm và mực, sau đó ướp muối giữ tươi và xếp vào rổ để hấp chín. Những mặt hàng này được mang lên bán ở các chợ vùng núi.
Hội An năm 1997 qua góc nhìn của người ngoại quốc
Sau gần ba thập kỷ, Frank thừa nhận ông không còn nhớ rõ hoàn cảnh của từng bức ảnh. Ông kể lại rằng hồi năm 1997, tiếng Anh hầu như vắng bóng tại Hội An, còn người dân địa phương cũng chưa có nhiều kinh nghiệm tiếp xúc với du khách nước ngoài.
Hành trình vào tới Hội An khi ấy không mấy thuận lợi — con đường bụi bặm, khói xe tải mù mịt. Khi đến nơi, Frank bị một số chỗ ở từ chối tiếp nhận do họ chưa có giấy phép đón khách quốc tế. Tấm ảnh này được chụp trên đường Bạch Đằng, nay thuộc khu phố cổ.
Rào cản ngôn ngữ và những bất tiện dọc đường
Không chỉ gặp khó trong chuyện lưu trú, Frank còn nhiều lần bị từ chối bán xăng hoặc phải trả giá cao hơn người bản địa vì bất đồng ngôn ngữ. Chị Dư lý giải: năm 1997, khách quốc tế đến Hội An còn rất thưa thớt, người dân ngại phải giao tiếp bằng ngoại ngữ nên thường chọn cách né tránh để khỏi rơi vào tình huống lúng túng.
Dấu ấn thương cảng qua hiện vật gốm sứ
Một tấm hình khác trong bộ sưu tập ghi lại cảnh phía trước Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch Hội An trên đường Trần Phú — nơi khánh thành năm 1995 với sự đồng hành của các chuyên gia đến từ Nhật Bản. Bảo tàng lưu giữ hàng trăm hiện vật có niên đại trải dài từ thế kỷ IX đến thế kỷ XIX, phản ánh vai trò của Hội An như một thương cảng giao thương gốm sứ tầm vóc quốc tế trong lịch sử.
Cũng trong những tấm ảnh đó, hình ảnh người bán rong mì Quảng với chiếc muôi cán dài để chần giá hiện lên như một nét sinh hoạt bình dị không thể thiếu của phố Hội.
Hội An đổi thay nhưng tình người vẫn còn đó
Ông Tới — người hàng xóm làm nghề chèo ghe của gia đình chị Dư — cũng xuất hiện trong loạt ảnh. Ngày còn nhỏ, cha mẹ chị Dư thường ra bến sông Bạch Đằng mua cá hấp rồi nhờ ông Tới chở cả nhà về Cẩm Nam bằng chiếc thuyền nhỏ.
"Xem những bức ảnh này mới thấy Hội An đã thay đổi rất nhiều, chỉ riêng tình người và lòng mến khách vẫn vậy", chị Dư bày tỏ.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian theo dõi bài viết. Nếu những hình ảnh hoài niệm về Hội An xưa khiến bạn xúc động, đừng bỏ qua các bài viết liên quan bên dưới — chắc chắn còn nhiều câu chuyện thú vị đang chờ bạn khám phá.
Ý kiến bạn đọc (0)