Phương pháp phục hồi chức năng trước khi mổ dây chằng mang lại lợi ích gì?

Việc thực hiện các bài tập vật lý trị liệu trước giai đoạn phẫu thuật hỗ trợ bệnh nhân giảm thiểu tình trạng phù nề, tái tạo biên độ vận động và đẩy nhanh tiến trình hồi phục sau ca mổ.

Tình trạng đứt dây chằng nằm trong số những tổn thương cơ xương khớp phổ biến, thường xuất hiện ở các cá nhân chơi những bộ môn thể thao như bóng đá, cầu lông, bóng rổ, pickleball, hoặc phát sinh từ các tai nạn trong giao thông và đời sống thường ngày. Theo TS.BS Chế Đình Nghĩa, hiện giữ chức vụ Phó trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, hiện tượng đứt dây chằng — đặc biệt là dây chằng chéo trước — thường xảy ra khi cơ thể chuyển hướng đột ngột, tiếp đất không đúng kỹ thuật khi bật nhảy, bị ngã hoặc chịu tác động từ một lực mạnh trực tiếp vào vùng khớp gối.

Các dấu hiệu thường gặp ở người bệnh bao gồm cảm giác đau nhức, sưng nề vùng đầu gối và lỏng khớp. Các chuyên gia y tế sẽ chỉ định thực hiện phẫu thuật tái tạo lại dây chằng đối với các trường hợp khớp bị lỏng nghiêm trọng, dây chằng đứt hoàn toàn, không còn tín hiệu lúc quan sát trên phim chụp cộng hưởng từ (MRI), đặc biệt ưu tiên đối với nhóm đối tượng trẻ tuổi có nhu cầu duy trì tập luyện thể thao và vận động ở cường độ cao.

Tầm quan trọng của vật lý trị liệu trước mổ

Trước lúc tiến hành ca phẫu thuật, bệnh nhân thông thường được tư vấn nên trải qua quá trình tập vật lý trị liệu cũng như phục hồi chức năng trong khoảng thời gian từ 3-6 tuần. Tiến sĩ Nghĩa nhấn mạnh rằng đây là một giai đoạn can thiệp y tế thiết yếu trong toàn bộ phác đồ mà người bệnh không được xem nhẹ, bởi việc rèn luyện này mang tới hàng loạt điểm cộng, giúp tối ưu hóa hiệu quả của ca mổ và đảm bảo kết quả phục hồi bền vững về sau.

Kỹ thuật viên trị liệu cho người bệnh đứt dây chằng trước phẫu thuật bằng sóng xung kích. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Giảm thiểu tình trạng đau nhức và sưng nề

Khi dây chằng bị đứt, vùng khớp gối có nguy cơ sưng to do các phản ứng viêm khởi phát gây đau đớn. Việc can thiệp ngoại khoa ngay tại thời điểm này có thể gặp khó khăn do các mô mềm quanh vùng khớp đang bị phù nề làm che khuất các mốc giải phẫu quan trọng, gây cản trở cho việc bộc lộ những cấu trúc bên trong gối.

Áp dụng các bài tập vật lý trị liệu hỗ trợ kiểm soát cơn đau, giảm viêm, trả lại trạng thái mềm mại và ổn định cho đầu gối. Yếu tố này giúp các phẫu thuật viên dễ dàng quan sát cấu trúc hình thái học, định vị chính xác khu vực tạo đường hầm trên phần xương đùi lẫn xương chày, đồng thời cố định vị trí mảnh ghép dây chằng chuẩn xác theo giải phẫu học.

Khôi phục biên độ cử động của khớp

Sau khi gặp chấn thương, khớp gối rất dễ bị co cứng, khiến người bệnh không thể thực hiện động tác gấp hay duỗi chân hết cỡ. Nếu tiến hành mổ ngay lập tức, bác sĩ sẽ gặp trở ngại trong việc ước tính độ căng chuẩn xác của mảnh ghép cũng như biên độ chuyển động sinh lý của phần dây chằng được tái tạo.

Quá trình tập luyện trước mổ giúp khôi phục lại tầm vận động ban đầu của khớp gối, tái lập gần như trọn vẹn khả năng duỗi thẳng và đạt được góc gấp gối tối ưu. Nhờ vậy, ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi hơn, hạn chế nguy cơ người bệnh bị cứng khớp, mất khả năng duỗi hoặc hạn chế tầm gấp gối kéo dài sau mổ, gây cản trở tới việc đi lại hay chơi thể thao sau này.

Ổn định cơ bắp và chuẩn bị tâm lý

Ngăn ngừa nhóm cơ quanh gối bị suy giảm

Do phải hạn chế đi lại vì chấn thương, các khối cơ bao quanh khớp gối, đặc biệt là vùng cơ tứ đầu đùi của bệnh nhân sẽ có xu hướng yếu đi. Thực hiện phục hồi chức năng sớm giúp phòng ngừa hiện tượng teo cơ, hỗ trợ bù đắp phần lực kéo từ sợi dây chằng đã rách để giữ cho cấu trúc khớp gối được kiên cố hơn.

Khi hệ thống cơ bắp duy trì được sức mạnh và trương lực ổn định, tốc độ hồi phục của người bệnh sau ca mổ sẽ tiến triển vô cùng nhanh chóng. Ở chiều ngược lại, nếu nền tảng cơ quá yếu, dù kỹ thuật phẫu thuật có hoàn hảo đến đâu thì chức năng vận động vẫn khó đạt trạng thái lý tưởng, đồng thời làm kéo dài dòng thời gian trị liệu hậu phẫu.

Bác sĩ Nghĩa (trái) phẫu thuật cho người bệnh đứt dây chằng. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Thích nghi sớm với lộ trình trị liệu

Khi đã hoàn thành ca mổ tái tạo, người bệnh vẫn cần kiên trì tập vật lý trị liệu thêm nhiều tháng để tìm lại khả năng di chuyển như bình thường, thậm chí mốc thời gian có thể kéo dài tới một năm đối với những ai đặt mục tiêu quay lại thi đấu thể thao đỉnh cao. Việc được tiếp cận và làm quen với các bài tập từ giai đoạn tiền phẫu giúp bệnh nhân nhanh chóng hòa nhập vào lộ trình tập luyện ngay sau khi mổ xong, loại bỏ cảm giác bỡ ngỡ, giải tỏa căng thẳng tâm lý cùng nỗi sợ vận động, từ đó thu về kết quả tối ưu và rút ngắn tiến trình điều trị.

Tiến sĩ Nghĩa đưa ra lời khuyên rằng các bệnh nhân bị tổn thương đứt dây chằng nên chủ động tìm đến những cơ sở y tế uy tín sở hữu đồng bộ các chuyên khoa về chẩn đoán hình ảnh, chấn thương chỉnh hình, cùng đơn vị vật lý trị liệu và phục hồi chức năng chuyên sâu để nhận được sự chăm sóc y tế tốt nhất.

Tại đây, các bác sĩ phối hợp cùng hội đồng chuyên gia trị liệu sẽ căn cứ vào mức độ chấn thương thực tế, mong muốn vận động cũng như kế hoạch tái xuất thể thao của từng cá nhân nhằm thiết lập một phác đồ điều trị riêng biệt, xuyên suốt từ giai đoạn tập luyện trước mổ, quy trình phẫu thuật cho đến các bước phục hồi chức năng sau mổ.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi các thông tin y khoa hữu ích trong bài viết này, hy vọng bạn sẽ tiếp tục đón đọc và khám phá thêm nhiều bài viết có liên quan ngay phía bên dưới.