Xuất hiện hàng loạt căn nhà siêu nhỏ, biến dạng dọc dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm

Thực trạng quy hoạch và làn sóng "nhà siêu mỏng" phát sinh tại TP HCM

Công tác bàn giao mặt bằng thi công công trình chỉnh trang rạch Xuyên Tâm tại TP HCM đã hoàn tất, dẫn đến sự gia tăng của hàng loạt ngôi nhà có kiểu dáng dị thường, méo mó với quy mô chỉ vẻn vẹn vài mét vuông.

Đến những ngày cuối tháng 7, toàn bộ hộ gia đình nằm dọc hai bên bờ tuyến rạch Xuyên Tâm đã kết thúc công đoạn dỡ bỏ công trình và chuyển giao đất sạch. Tận dụng diện tích đất còn lại sau đền bù, các chủ hộ bắt đầu dựng lại nơi ở. Việc giải tỏa gần trọn phần lớn khuôn viên đã khiến dãy công trình siêu nhỏ, siêu mỏng mọc lên liên tiếp ven bờ rạch.

Công trình nâng cấp và cải tạo rạch Xuyên Tâm có chiều dài 6,7 km đi kèm ba nhánh phụ, với mức kinh phí đầu tư vượt 17.000 tỷ đồng, trải dài trên địa phận 4 phường gồm: Gia Định, Bình Thạnh, Bình Lợi Trung và An Nhơn. Đây được xem là dự án hạ tầng then chốt nhằm tái thiết đô thị tại TP HCM, chính thức tái khởi động vào cuối năm 2025 sau giai đoạn gián đoạn kéo dài hơn hai thập kỷ.

Quy mô thu hồi đất và thực trạng kiến trúc dị hình tại phường Gia Định

Tập trung nhiều nhất phải kể đến dãy công trình nằm trong hẻm 153 Điện Biên Phủ cùng hẻm 146 Vũ Tùng (thuộc phường Gia Định). Nơi đây ghi nhận vô số căn nhà có hình thù vặn vẹo, trong đó khu vực hẹp nhất thậm chí chưa đạt độ rộng một mét.

Nhìn chung toàn dự án, quá trình cải tạo tuyến rạch Xuyên Tâm triển khai thu hồi mặt bằng từ 2.190 trường hợp. Cơ cấu này bao gồm 1.293 hộ chịu ảnh hưởng giải tỏa toàn phần và 897 hộ chịu ảnh hưởng giải tỏa một phần.

Tính riêng khu vực phường Gia Định, chính quyền đã ghi nhận 869 trường hợp thuộc diện bàn giao đất. Trong số đó có 606 trường hợp giải phỏng toàn bộ và 263 trường hợp giải tỏa một phần. Kết quả sau thu hồi cho thấy địa phương tồn tại 49 vị trí nhà, đất với diện tích không tới 9 m2.

Cuộc sống bí bách bên trong những ngôi nhà nhỏ hẹp bất thường

Quan sát tại hẻm 146 Vũ Tùng, ông Lý Hoàng, 47 tuổi, đứng cạnh căn nhà siêu mỏng có chiều ngang chưa đầy 0,5 m. Ở thời điểm trước giải tỏa, nơi ở của gia đình ông từng kéo dài 18 m, tổng diện tích sử dụng hơn 100 m2 và là chốn sinh hoạt của 7 thành viên.

Vì thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hộ gia đình ông chỉ nhận khoản tiền bồi thường 900 triệu đồng. Khoản kinh phí này được phân chia để các anh em đi thuê chỗ ở mới, riêng ông chọn giải pháp tôn tạo phần diện tích thừa còn lại thành kết cấu một trệt, một lầu để tiếp tục cư trú.

Dù diện tích tổng thể chưa chạm mốc 4 m2, công trình vẫn tích hợp đầy đủ công trình vệ sinh. Khu vực lối lên xuống được đặt ngay góc chật hẹp nhất, toàn bộ đồ dùng gia đình và quần áo phải gắn treo dọc các mép tường cùng cánh cửa.

Bối cảnh sinh hoạt chật hẹp đẩy không khí trong nhà luôn ở trạng thái oi bức, bí bách. Hoạt động thường ngày của ông Hoàng phần lớn diễn ra ở trệt, ngay cả giấc ngủ cũng chẳng thể thẳng chân. Ông Hoàng bộc bạch rằng dù còn nhiều trở ngại nhưng do thuận tiện đi làm và không tốn chi phí thuê phòng nên ông chọn ở lại.

Nỗ lực tận dụng từng mét vuông đất phục vụ sinh hoạt và kinh doanh

Tọa lạc gần vị trí cầu Bùi Hữu Nghĩa, ngôi nhà của anh Tuấn Anh sở hữu quy mô khoảng 3 m2 với hình dáng hình học tam giác, xây dựng gồm tầng trệt và lầu. Anh chia sẻ khoảng trống phía trước ngôi nhà vốn thuộc về phần nền công trình cũ rộng hơn 130 m2.

Thời điểm sáng 23/7, chủ công trình chủ động thuê thợ hoàn thiện đường điện và lắp hệ thống thang. Nhằm tiết kiệm diện tích tối đa, lối lên xuống được thiết kế theo dạng xếp gấp. Dự kiến khi việc thi công hoàn tất, chủ nhà sẽ triển khai phương án cho thuê.

Di chuyển thêm quãng đường chừng 400 m là dải nhà quy mô nhỏ tầm 10 m2. Sau giai đoạn tôn tạo trên phần nền đất cũ, các chủ hộ tận dụng mặt bằng này để kinh doanh buôn bán.

Đơn cử như mặt bằng rộng tầm 10 m2 được bà Ngọc Trang thuê lại với chi phí 9 triệu đồng mỗi tháng nhằm mở điểm bán đồ ăn hơn một tháng nay. Diện tích tầng trệt chỉ vừa đủ bài trí gian bếp cùng tủ kính bán hàng. Khi cần di chuyển lên tầng trên, bà phải đi ra bên ngoài rồi bắc chiếc thang di động áp vào mép tường để leo lên.

Một căn nhà dạng siêu mỏng nằm lọt thỏm ngay giữa khoảng không vừa giải tỏa. Bao quanh công trình này là những mảng tường đổ dở và lớp gạch đá vỡ vụn sót lại sau hoạt động dỡ bỏ nhà cửa xung quanh.

Kỳ vọng thay đổi diện mạo hạ tầng đô thị khu vực rạch Xuyên Tâm

Hình ảnh dòng rạch sau khi công tác giải phóng mặt bằng hoàn tất. Dự án sau khi hoàn thiện được kỳ vọng sẽ tối ưu hệ thống giao thông, nâng cao năng lực thoát nước, giảm ô nhiễm cùng nguy cơ ngập lụt, góp phần đổi thay toàn diện không gian cảnh quan ven sông rạch.

Toàn cảnh rạch Xuyên Tâm. Video: Quỳnh Trần

Hướng tuyến rạch. Đồ họa: Tâm Thảo

Xin cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian quan tâm theo dõi bài viết. Hãy tiếp tục đồng hành và tham khảo thêm các thông tin cập nhật chi tiết liên quan ở các bài viết ngay bên dưới.