Mưa đá có thể trở nên nguy hiểm hơn trong thời gian tới

Những viên mưa đá kích thước lớn có thể trở thành hiểm họa nghiêm trọng hơn khi Trái Đất tiếp tục nóng lên.

Mưa đá là một dạng thời tiết cực đoan có khả năng gây hư hại lớn cho nhà ở, xe cộ và hoạt động nông nghiệp. Dưới ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, hiện tượng này đang cho thấy những biến động khiến giới khoa học quan ngại.

So với mưa lớn hoặc bão nhiệt đới, mưa đá không xảy ra dày đặc bằng. Tuy nhiên, chỉ một đợt mưa đá mạnh trong vài giờ cũng có thể để lại thiệt hại lên tới hàng tỷ USD.

Công trình nghiên cứu vừa được đăng trên tạp chí Nature Climate Change cho thấy các điều kiện khí tượng hỗ trợ mưa đá đang có xu hướng di chuyển về những khu vực ở vĩ độ cao hơn. Vì vậy, nhiều nơi từng ít bị tác động trước đây có thể phải đối diện nguy cơ gia tăng trong thời gian tới.

Theo dự báo của các nhà khoa học, Bắc Âu, Canada, khu vực tây bắc nước Mỹ, đông nam Australia và Đảo Nam của New Zealand có khả năng ghi nhận số ngày có điều kiện thuận lợi cho mưa đá nhiều hơn.

Trong khi đó, xu hướng giảm có thể xuất hiện tại một số khu vực như miền bắc Australia, phần lớn châu Phi, miền nam Ấn Độ và đông nam Trung Quốc.

Bên cạnh sự dịch chuyển về không gian, mưa đá cũng có thể biến đổi theo thời điểm trong năm. Kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng xuất hiện điều kiện thuận lợi cho mưa đá thường giảm vào mùa hè, nhưng lại tăng lên trong mùa đông.

Diễn biến này tạo thêm sức ép đối với ngành nông nghiệp, nhất là với những cây trồng vụ đông như lúa mì.

Để làm rõ nguyên nhân, nhóm nghiên cứu đã phân tích quá trình mưa đá hình thành. Hiện tượng này phát sinh trong các cơn giông dữ dội, khi luồng không khí nóng ẩm bị đẩy lên cao với vận tốc lớn.

Các giọt nước khi bị cuốn tới những lớp khí quyển lạnh hơn sẽ đóng băng. Chúng tiếp tục va đập với các hạt nước khác, khiến những khối băng tích tụ và lớn dần.

Biến đổi khí hậu chi phối quá trình này theo hai chiều hướng đối lập. Ở một phía, bầu khí quyển nóng hơn có thể giữ nhiều hơi nước hơn, từ đó hỗ trợ các cơn giông mạnh phát triển và tạo ra những viên mưa đá có kích thước lớn hơn.

Ở chiều ngược lại, nền nhiệt cao cũng làm mưa đá dễ tan nhanh hơn khi rơi xuống mặt đất. Do đó, tần suất mưa đá ở nhiều khu vực có thể giảm, nhưng những trận còn xảy ra lại tiềm ẩn mức độ nguy hiểm cao hơn vì viên đá lớn hơn.

Một nghiên cứu khác do nhà khoa học Shiyi Zhang thuộc Đại học Bắc Kinh dẫn đầu cũng đưa ra kết quả củng cố nhận định này. Nhóm của ông sử dụng mô hình mô phỏng quá trình mưa đá phát triển và tan ra trong các kịch bản khí hậu tương lai, qua đó cho thấy lượng viên mưa đá nhỏ có thể giảm mạnh, còn số viên lớn lại tăng.

Điều này cho thấy rủi ro thiệt hại đối với xe cộ, công trình nhà ở và mùa màng có thể trở nên nặng nề hơn.

Những cảnh báo này càng đáng lưu ý trong bối cảnh tổn thất kinh tế từ các cơn bão mạnh đang tăng lên tại nhiều nơi trên thế giới. Riêng năm 2025, mưa đá tại bang New South Wales và Queensland của Australia đã dẫn tới khoảng 1,9 tỷ AUD yêu cầu bồi thường bảo hiểm.

Dân số tăng, đô thị hóa diễn ra nhanh và lượng tài sản tích lũy ngày càng lớn là những yếu tố chủ yếu khiến thiệt hại kinh tế leo thang. Dù vậy, biến đổi khí hậu nhiều khả năng cũng góp phần làm đặc điểm các trận mưa đá chuyển biến theo hướng nguy hiểm hơn.

Dù các mô hình dự báo vẫn còn khác biệt và hiện chưa thể chỉ rõ chính xác khu vực nào sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất, hai nghiên cứu đều thống nhất ở một điểm: sự nóng lên toàn cầu đang làm rủi ro thiệt hại do mưa đá gia tăng. Khi nhiệt độ tiếp tục tăng, mối đe dọa này có thể còn lớn hơn trong tương lai.

Cảm ơn bạn đã theo dõi bài viết. Bạn có thể tiếp tục khám phá thêm các nội dung liên quan bên dưới để hiểu rõ hơn về những tác động của thời tiết cực đoan trong đời sống hiện nay.