Tác động tiêu cực của chứng nghiện trò chơi điện tử tới sức khỏe

Thói quen lạm dụng trò chơi điện tử không chỉ làm suy giảm sức khỏe thể chất mà còn gây ra nhiều hệ lụy tâm lý nghiêm trọng, thậm chí dẫn tới trầm cảm, có ý định tự sát hay suy giảm chức năng sinh lý.

Khung pháp lý hiện hành quy định đối tượng dưới 18 tuổi chỉ được tham gia tối đa 60 phút cho một tựa game và không vượt quá 180 phút mỗi ngày cho toàn bộ các trò chơi. Nhằm tăng cường quản lý, đề xuất mới nhất hướng tới việc thắt chặt thời lượng này xuống còn 60 phút mỗi ngày đối với nhóm người chơi là trẻ em dưới 16 tuổi.

Thực trạng gia tăng tỷ lệ phụ thuộc vào game online

Trò chơi điện tử ngày nay đã trở thành một trong những phương thức giải trí có quy mô toàn cầu. Đi kèm với sự phát triển này, ghi nhận từ Viện Sức khỏe Tâm thần thuộc Bệnh viện Bạch Mai cho thấy tỷ lệ mắc chứng nghiện game vào năm 2022 đạt mức 8,5% ở nam giới và 3,5% ở nữ giới. Xét theo khu vực địa lý, châu Á ghi nhận tỷ lệ lệ thuộc cao nhất với 6,3%, tiếp theo là Bắc Mỹ với 3,6% và châu Âu ở mức 2,7%. Dù Việt Nam chưa công bố dữ liệu thống kê chính thức trên toàn quốc, kết quả nghiên cứu của Viện Sức khỏe Tâm thần chỉ ra rằng nhóm tuổi từ 10 đến 24 chiếm tới 43% trong số các ca điều trị liên quan đến nghiện game và Internet.

Cơ chế sinh học và những bất ổn tâm thần do game

Theo chia sẻ của Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, quá trình chơi game kích thích não bộ sản sinh lượng lớn dopamine - hợp chất thần kinh mang lại cảm giác hưng phấn và khoái lạc. Khi thời lượng chơi gia tăng, bộ não dần thích nghi với nồng độ dopamine cao này. Việc đột ngột ngưng tiếp xúc với game khiến hàm lượng dopamine sụt giảm, dẫn tới trạng thái hụt hẫng, mệt mỏi, bồn chồn và cảm giác thèm chơi dữ dội. Bản chất của hiện tượng này hoàn toàn tương đồng với cơ chế gây nghiện chất kích thích như ma túy hay rượu.

Việc tiếp xúc với game thường xuyên còn tạo ra sự chán nản, tư tưởng bi quan, cảm giác cô độc và bất an. Người chơi dần đánh mất sự hứng thú đối với các hoạt động giải trí trước đây để dồn toàn bộ sự chú ý vào thế giới ảo; họ dễ trở nên gắt gỏng, bực bội và phát sinh xung đột từ những lý do nhỏ nhặt. Bên cạnh đó, nhiều cá nhân gặp tình trạng mất ngủ, chán ăn, thậm chí bộc lộ xu hướng hành vi bạo lực hoặc có tư tưởng tự hại.

Dấu hiệu nhận biết trạng thái nghiện game

Tình trạng chơi game kéo dài nhiều giờ liên tục trong thời gian dài rất dễ chuyển biến thành bệnh lý. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp chứng nghiện game và Internet vào nhóm các rối loạn tâm thần, với biểu hiện đặc trưng là hành vi chơi game lặp đi lặp lại và kéo dài dai dẳng. Cá nhân mắc hội chứng này gặp khó khăn trong việc kiểm soát hành vi chơi (như bối cảnh, thời lượng, cường độ hay tần suất), dẫn đến sự mất kiểm soát hoàn toàn đối với thói quen này.

Khả năng kiểm soát hành vi suy giảm

Các dấu hiệu nhận biết tình trạng này khá rõ ràng, điển hình là việc không thể kháng lại sức hút từ trò chơi hay không tự quyết định được thời điểm bắt đầu và kết thúc. Mục tiêu ban đầu chỉ là giải trí 1 đến 2 giờ có thể bị kéo dài thành 7 đến 8 tiếng đồng hồ. Khi bị cản trở hoặc không được đáp ứng nhu cầu chơi, người bệnh thường có phản ứng dữ dội như chửi bới, cáu gắt, chống đối người thân, thậm chí dùng hành vi dọa tự sát để gây áp lực.

Tương đồng với hội chứng trầm cảm

Biểu hiện rõ nét thứ hai tương tự như căn bệnh trầm cảm. Người lệ thuộc vào game rơi vào trạng thái giảm khí sắc, không còn quan tâm tới các hoạt động xung quanh, cơ thể luôn mệt mỏi, sinh hoạt ăn ngủ thất thường, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng lực học tập, hiệu suất công việc và các mối quan hệ xã hội. Đặc biệt, khi được hỏi trực tiếp về thói quen chơi game, họ luôn có xu hướng giấu giếm hoặc nói giảm thời gian sử dụng thực tế.

Suy giảm chức năng nhận thức và vận động

Sự lệ thuộc kéo dài vào trò chơi điện tử còn kéo theo những thay đổi về tâm thần vận động như tình trạng kích động hoặc vận động chậm chạp, phản ứng giao tiếp trễ, nói giọng nhỏ, vốn từ hạn hẹp, nội dung nói chuyện nghèo nàn hoặc chọn cách giữ im lặng. Bên cạnh đó, các dạng rối loạn ghi nhớ cũng xuất hiện ở người bệnh.

Thói quen lạm dụng game gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho cả thể lực lẫn tinh thần. Ảnh minh họa: Bác sĩ cung cấp

Các hệ lụy tổn thương thể chất nặng nề

Bác sĩ Calvin Q Trịnh, Giám đốc Đơn vị Phục hồi chức năng và hình thể chuẩn Mỹ (HMR), nhận định việc chơi game tác động xấu đến sức khỏe thể chất. Người chơi dễ gặp phải hội chứng ống cổ tay, cảm giác đau tê các ngón tay, làm biên độ vận động của cổ tay bị hạn chế kèm theo cơn đau kéo dài. Một số phản ứng khác bao gồm chai tay, phồng rộp da, tê bì tay (bệnh lý thần kinh ngoại biên) hoặc nguy hiểm hơn là sự xuất hiện của các khối đông máu.

Tổn thương hệ cơ xương khớp vùng tay

Hiện tượng viêm gân xảy ra do tần suất vận động quá độ, khiến các mô liên kết giữa cơ và xương rơi vào trạng thái viêm, dẫn tới tình trạng đau nhức, sưng tấy và làm giảm sự linh hoạt của bàn tay. Khớp ngón tay cái là vị trí đặc biệt dễ tổn thương trong quá trình thao tác game. Các chuyển động lặp đi lặp lại với cường độ cao có thể gây viêm cơ, đau cơ, tổn thương cấu trúc cơ cùng những cơn đau dọc theo chiều dài cơ bắp, lan từ khuỷu tay, cẳng tay xuống toàn bộ cánh tay.

Tình trạng đau cơ bắp tay rất hay gặp ở nhóm người chơi game trên máy tính cá nhân (PC) do nhóm cơ này phải hoạt động quá tải. Nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, các tổn thương này có nguy cơ biến chứng trở nên trầm trọng hơn vì nhiều nguyên nhân khác nhau.

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến cột sống và tư thế

Thói quen liên tục gập ngửa cổ, tư thế ngồi sai lệch, việc ngồi yên một chỗ kéo dài kết hợp với không gian bàn làm việc thiếu chuẩn xác về nhân trắc học sẽ tạo áp lực lớn lên vùng cổ và lưng. Trạng thái này nếu diễn ra thường xuyên sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng hệ cơ thân trên, từ đó tiến triển thành các bệnh lý mãn tính như thoái hóa hay thoát vị đĩa đệm.

Tác động tiêu cực đến sức khỏe sinh lý

Dù việc chơi game có thể giúp giải tỏa căng thẳng trong ngắn hạn, việc quá đà lại gây ra nhiều tác động bất lợi cho sức khỏe sinh lý. Theo thông tin từ công trình nghiên cứu đăng trên American Journal of Men’s Health, nhóm người dành quá nhiều thời gian chơi game thường sở hữu nồng độ testosterone thấp hơn so với những cá nhân tích cực vận động thể chất. Việc ngồi liên tục nhiều giờ, ít di chuyển cùng những áp lực tâm lý từ trò chơi là nguyên nhân dẫn đến tình trạng giảm ham muốn và rối loạn chức năng cương dương. Ngoài ra, thói quen này còn làm gián đoạn chu kỳ giấc ngủ, gây nên trạng thái uể uải, căng thẳng thần kinh và suy giảm phong độ tình dục.

Khuyến cáo từ các chuyên gia y tế

Các chuyên gia đưa ra lời khuyên rằng mỗi cá nhân nên tự thiết lập giới hạn cho bản thân, chỉ nên dành khoảng 30-60 phút mỗi ngày cho việc giải trí và tuyệt đối không để game làm xáo trộn cuộc sống. Điều cốt lõi là nhận biết liệu thời gian chơi game có đang chi phối bạn hay không, thông qua các dấu hiệu như: liên tục suy nghĩ về game khi đang làm việc khác, bỏ bê học tập hay các mối quan hệ xã hội, gặp sự cố về giấc ngủ, hoặc muốn cắt giảm thời lượng chơi nhưng không thể tự chủ.

Cảm ơn quý độc giả đã dành thời gian theo dõi bài viết này. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn có cái nhìn toàn diện hơn để bảo vệ sức khỏe của bản thân và gia đình; mời bạn tiếp tục khám phá thêm các bài viết bổ ích ngay bên dưới.